PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2005 | nr 2 | 5--36
Tytuł artykułu

Wspomaganie decyzji wielokryterialnych w rozwiązywaniu wybranych problemów organizacyjnych i menedżerskich

Treść / Zawartość
Warianty tytułu
Multiple Criteria Decision Support in Organizational and Management Chosen Problems Solving
Języki publikacji
PL
Abstrakty
Zaprezentowano wprowadzenie do wielokryterialnego podejmowania decyzji z użyciem dwóch decyzyjnych narzędzi: Analitycznego Procesu Hierarchicznego (AHP) oraz jego udoskonalonej formy - Analitycznego Procesu Sieciowego (ANP). Przedstawiono teoretyczny aspekt obu metod oraz przykłady ich praktycznego wykorzystania do rozwiązania niektórych z otaczających nas problemów. Metoda ANP zostaa zaprezentowana po raz pierwszy w Polsce i wykorzystana w rozwiązywaniu praktycznego problemu poprawy jakości produktów żywnościowych.
EN
This article presents an introduction to multicriteria decision making using two decision tools: the Analytic Hierarchy Process (AHP) and its generalization to dependence and feedback - the Analytic Network Process (ANP). The discussion involves theoretical aspects of these methods and some examples of their applications, (e.g. the first application of the ANP, in improving of food quality products, in Poland), in organizational and management problems solving. AHP and ANP introduced by Thomas L. Saaty from the University in Pittsburgh, USA. The Analytic Hierarchy Process has been one of the tastest developing mathematical methods over the recent years used for solving multi-criteria decision problems. The AHP is a general theory of measurement based on some mathematical and psychological principles. In that method a hierarchic decision scheme is constructed, by the breaking the problem into decision elements: goal, criteria, subcriteria. sub-subcriteria (...) and decision alternatives. The goal is on the top of hierarchy, whereas alternatives create the lowest level of hierarchy. The importance of every decision element is established, through the pair-wise comparison of elements on each level of the hierarchic structure, with regard to elements on the level above. To do the comparisons it is using the Saaty's fundamental scale for paired comparisons for the analysis of both quantitative and qualitative variables. The Analytic Network Process (ANP) is a new theory that extends the Analytic Hierarchy Process (AHP). The basic structures are networks, which allow interactions and feedback within the clusters and between the clusters. So. it can be applied for solving more sophisticated decision problems. Authors' intention was to showing utility of these methods, which can he successfully applied in the solution of any multicriteria enterprise.
Rocznik
Numer
Strony
5--36
Opis fizyczny
Twórcy
Bibliografia
  • [1] Adamus W. (red. nauk.). The Analytic Hierarchy Process. Application in Solving Multiple Criteria Decision Problems, Jagiellonian University Publications, Krakow, Poland [in print] 2004.
  • [2] Adamus W., Gręda A., Wielokryterialne ujęcie kosztów i korzyści poprawy zarządzania jakością, złożono do druku SGGW, Warszawa 2004a.
  • [3] Adamus W., Gręda A., Zastosowanie analitycznego procesu sieciowego do poprawy jakości produktów [w:] Uwarunkowania sukcesu przedsiębiorstwa w gospodarce opartej na wiedzy, SUCCESS 2004, Wyd. UMCS w Lublinie, tom II, 2004b, s. 379-391.
  • [4] Adamus W., Szara K.. Zastosowanie Analitycznego Procesu Hierarchicznego (AHP) do racjonalizacji i organizacji gospodarstw przedsiębiorstw. Zagadnienia Ekonomiki Rolnej, 2000, nr 4-5, 20-41.
  • [5] Bana e Costa C. (ed.). Readings in Multiple Criteria Decision Aid, Springer Verlag. Heidelberg 1990.
  • [6] Banayoun R., Roy B.. Sussman N., Manual de Reference du Programme Electre. Note de Synthese et Formation 25, Direction Scientifique SEMA. Paris 1966.
  • [7] Bhat U.N., Elements of Applied Stochastic Process, 1 st ed. New York: John Wiley & Sons. 1972. No. 7, 71-107.
  • [8] Blumenthal A.L., The Process of Cognition, Prentice-Hall. Inc., Englewood Cliffs, New Jersey 1977.
  • [9] Charnes A., Cooper W., Rhodes E., Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of the Operational Research. 1978, No 2, 63-85.
  • [10] Diech W., Korbicz J., Rutkowski L.. Tadeusiewicz R. (red.), Sieci neuronowe. Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, Warszawa 2000.
  • [11] Dziewecki M., Wychowanie a wolność, Internet: http://www.katecheta.pl/2002/04/F_06.htm.
  • [12] Expert Choice Software: Produce by Expert Choice, Inc., 4922 Ellsworth Avenue, Pittsburgh, PA 1990.
  • [13] Hertz J., Krogh A., Palmer R. G.. Wstęp do teorii obliczeń neuronowych, WNT, Warszawa 1995.
  • [14] Kasprzak T. (red. nauk.), Systemy wspomagania decyzji wielokryterialnych. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1992.
  • [15] Miller G.A., The Magical Number Seven, Plus or Minus Two: Some Limits on Our Capacity for Processing Information, 1956, Vol. 63, No. 2, 81-97.
  • [16] Nykowski I., O niektórych metodach rankingu obiektów ocenianych wielokryterialnie [w:] Roczniki Kolegium Analiz Ekonomicznych, 1995, z. 2.
  • [17] Roy B., Wielokryterialne wspomaganie decyzji, WNT, Warszawa 1990.
  • [18] Saaty R.W., Decision Making in Complex Environments: The Analytic Network Process (ANP) for Dependence and Feedback: a manual for the ANP Software SuperDecisions, Creative Decisions Foundation, Pittsburgh, PA 2002.
  • [19] Saaty T.L., Decision Making for Leaders. The Analytic Hierarchy Process for Decisions in a Complex World, RWS Publications, Pittsburgh PA 2001a.
  • [20] Saaty T.L., Decision Making with Dependence and Feedback. The Analytic Network Process, RWS Publications, Pittsburgh PA 2001b.
  • [21] Saaty T.L., Fundamentals of the Analytic Network Process. Dependence and Feedback in Decision Making with a Single Network, Journal of Systems Science and Systems Engineering, published at Tsinghua University, Beijing, (to appear), 2004a, Vol. 13, No. 2, June.
  • [22] Saaty T.L., Decision Making - The Analytic Hierarchy and Network Processes (AHP/ANP), Journal of Systems Science and Systems Engineering, published at Tsinghua University, Beijing 2004b, Vol. 13, No. 1, 1-34, March.
  • [23] Saaty T.L., Priorities Originate from Dominance and Order Topology in AHP/ANP: The Fundamental Scale, Relative Scales and When to Present Rank, Jagiellonian University (in print) 2004c.
  • [24] Saaty T.L., The Analytic Hierarchy and Analytic Network Processes for the Measurement of Intangibles and for Decision Making, 67 page chapter in Multiple Criteria Decision Analysis: The State of the Art Surveys. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, edited by Figueira J., Greco S. and Ehrgott M., 2004d.
  • [25] Saaty T.L., Fundamentals of the Analytic Network Process. Multiple Networks with Benefits, Costs, Opportunities and Risks, Journal of Systems Science and Systems Engineering, published at Tsinghua University, Beijing, (to appear) 2004e, Vol. 13, No. 3, September.
  • [26] Saaty T.L., Multicriteria Decision Making: The Analytic Hierarchy Process, McGraw-Hill, New York 1980.
  • [27] Saaty T.L., Forman E.H., The Hierarchon: The Dictionary of Hierarchies, RWS Publications, Pittsburgh PA 1992.
  • [28] Saaty T.L., Ozdemir M.. Why the magic number seven plus or minus two. Mathematical and Computer Modelling. 2003a, Vol. 38, 233-244.
  • [29] Saaty T.L., Ozdemir M., Negative priorities in the Analytic Hierarchy Process, Mathematical and Computer Modelling, 2003b, Vol. 37, 1063-1075.
  • [30] Saaty T.L., Ozdemir M.. The Encyclicon. RWS Publications, 4922 Ellsworth Avenue. Pittsburgh PA 15213.2004.
  • [31] SuperDecisions Software: www.superdecisions.com.
  • [32] Tversky A., Elimination by aspects: A probabilistic theory of choice, Michigan Mathematical Psychology Program MMP 71-12. The University of Michigan.Ann Arbor., Michigan 1971.
  • [33] Vaidya O.S., Kumar S., Analytic Hierarchy Process: An Overview of Applications (in print), 2004.
  • [34] Vincke Ph.. Mullicriteria Decision-Aid. John Wiley & Sons, Chichester 1992.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.ekon-element-000000126566

Zgłoszenie zostało wysłane

Zgłoszenie zostało wysłane

Musisz być zalogowany aby pisać komentarze.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.