PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2013 | nr 4 (25) | 92--102
Tytuł artykułu

Prawa własności filarem rozwoju gospodarczego

Autorzy
Warianty tytułu
Property Rights as a Pillar of Economic Development
Języki publikacji
PL
Abstrakty
Rozważania na temat własności są jedną z ważniejszych kwestii dyskutowanych w teorii ekonomii. Warto podkreślić, że do połowy XX wieku własność nie była doceniana w głównym nurcie ekonomii. Od lat 60. ubiegłego stulecia teoretycy praw własności (m.in. A. Alchian, H. Demsetz, R. Coase, S. Chenung, L. de Alessi, S. Pejovich, E. Furubotn) zaczęli starać się o to, by kategoria własności zdobyła należne jej miejsce w naukach ekonomicznych. Współcześni ekonomiści, zwłaszcza związani z nurtem ekonomii instytucjonalnej, uważają, że własność (rozumiana w kategoriach praw własności) jest jednym z filarów rozwoju gospodarczego - zagadnienia, które dla ekonomisty nadal stanowi fascynujący obszar badań, przede wszystkim ze względu na swoją złożoność. Przemawiają za tym także ciągle pogłębiające się rozbieżności rozwojowe między różnymi kategoriami społeczeństwa oraz coraz bardziej widoczne kontrasty w rozwoju poszczególnych krajów. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie teoretycznego ujęcia praw własności w ekonomii. Podjęta została również próba ukazania ich wpływu na rozwój gospodarczy. Prawa własności, rozumiane jako społecznie usankcjonowane relacje między ludźmi, które odnoszą się do korzystania z zasobów, mają istotny wpływ na rozwój gospodarczy. Stanowią one jeden z głównych elementów architektury otoczenia instytucjonalnego rozwiniętego państwa. Ich podstawową funkcją jest łagodzenie bądź też eliminowanie napięć pojawiających się na skutek gospodarowania potencjałem ekonomicznym. Konstytucyjnie zagwarantowane prawa własności o wyłącznym, transferowalnym i rezydualnym charakterze ograniczają niepewność gospodarowania poprzez ustanawianie stabilnych struktur dla ludzkich interakcji (przykład krajów wysoko rozwiniętych). W przeciwnym razie, gdy nie została stworzona odpowiednia płaszczyzna do przestrzegania praw własności, mamy do czynienia z trudniejszymi uwarunkowaniami prowadzenia działalności gospodarczej (przykład krajów słabo rozwiniętych). Z perspektywy teorii praw własności gospodarką w najwyższym stopniu rozwiniętą jest ta oparta na własności prywatnej - wyłącznej i w pełni transferowalnej. W gospodarkach z dominacją takiego rodzaju własności występują stosunkowo dobre warunki do najlepszej alokacji zasobów, w relacji do gospodarek z dominacją własności państwowej czy też wspólnej. Warto podkreślić, że na skutek właściwie zdefiniowanych praw własności człowiek może więcej wysiłku poświęcać działalności produkcyjnej, co z kolei przyczynia się do wzrostu dobrobytu społecznego - głównego wskaźnika rozwoju gospodarczego. D. North i R. Thomas, D. Rodrik, D. Acemoğlu, S. Johnson i J. Robinson, J. Aron, H. de Soto w opracowaniach z zakresu rozwoju gospodarczego przekonują o olbrzymiej roli praw własności dla rozwoju poszczególnych państw. Dowodzą, że stabilność praw własności jest kluczem do inwestowania i wprowadzania innowacji przez podmioty gospodarcze. W przekonaniu wymienionych ekonomistów prawa własności, chronione i stale umacniane, stanowią ważną strukturę fundamentów rozwoju gospodarczego - długofalowego procesu przemian zachodzących w poszczególnych gospodarkach.(abstrakt oryginalny)
EN
Property rights consideration is one of the most important matters which is discussed in the theory of economy. It is worth emphasizing that till the mid 20th century the property was not valued in the main stream of economy. From the 60s of the previous century property rights theoreticians (among them A. Alchian, H. Demsetz, R. Coase, S. Chenung, L. de Alessi, S. Pejovich, E. Furubotn) endeavored to put a property category in merited place in the economic science. In the opinion of modern economists, especially those related to institutional economy current property (understood as a type of rights) is one of the most significant elements of economic development - a problem which is still a fascinating research area, even on the grounds of its complexity. It is argued for constantly deepening development discrepancies between various social categories, among others, additionally more and more visible contrasts in the development of individual countries. Therefore, the aim of this article is to present a theoretical conceptualization of property rights in economy. Furthermore, it is attempted to describe how the property rights impact the level of the economic development. Property rights understood as a socially sanctioned relationships between people, which refer to the use of resources, have a significant impact on economic development. They are in fact one of the main architectural elements of the institutional environment of a developed country. Their primary function is to mitigate or eliminate the tensions which arise as a result of the management of economic potential. Constitutionally guaranteed property rights of exclusive, transferable and residual character limit the uncertainty of the management by establishing a stable structure for human interaction (e.g. highly-developed countries). Otherwise, when the adequate platform to respect property rights has not been created, we have to deal with more difficult business conditions (such as in underdeveloped countries). From the perspective of the theory of property rights, the economy which expanded in the highest degree is the one which is based on a private property - exclusive and fully transferable. In the economies where this type of property rights is dominant there are relatively good conditions for the best allocation of resources, in relation to the economies of the dominance of state or communal ownership. It is worth emphasising that as a result of well-defined property rights, a person can devote more effort to productive activities, which in turn contributes to the growth of social welfare - the main indicator of economic development. D. North and R. Thomas, D. Rodrik, D. Acemoğlu, S. Johnson and J. Robinson, J. Aron, H. de Soto in their studies of economic development field convince of the enormous role of property rights in the development of individual countries. They prove that the stability of property rights is the key to investment and business entities' implementation of innovation. In the opinion of the above-mentioned economists, the property rights, protected and continually strengthened, establish an important structure of foundations for economic development - a long-term process of changes taking place in the individual economies.(original abstract)
Rocznik
Numer
Strony
92--102
Opis fizyczny
Twórcy
  • Uniwersytet w Białymstoku
Bibliografia
  • Acemoğlu D., Johnson S., Robinson J.A., Reversal of fortune: Geography and institutions in the making of the modern world income distribution, "The Quarterly Journal of Economics", November 2002, vol. 117, no. 4.
  • Acemoğlu D., Johnson S., Robinson J.A., The colonial origins of comparative development: An empirical investigation, "The American Economic Review", December 2001, vol. 91, no. 5.
  • Acocella N., Zasady polityki gospodarczej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.
  • Alchian A.A., Property Rights, [w:] J. Eatwell, M. Milgate, P. Newman (eds.), The New Palgrave. The World of Economics, Macmillan, London-Basingstoke 1991.
  • Alchian A.A., Some Economics of Property, Rand Corporation, Santa Monica 1961.
  • Alchian A.A., Some Implications of Recognitions of Property Wright Transaction Costs, [w:] S. Pejovich (ed.), The Economic Foundations of Property Right. Selected Readings, Edward Elgar, Cheltenham, UK, Lyme, US 1997.
  • Arndt H.W., Economic Development. The History of an Idea, The University of Chicago Press, Chicago-London 1987.
  • Aron J., Growth and institutions: A review of the evidence, "The World Bank Research Observer", February 2000, vol. 15, no. 1.
  • Balcerowicz L., Socjalizm. Kapitalizm. Transformacja. Szkice z przełomu epok, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.
  • Chenung S.N.S., Private property rights and sharecropping, "Journal of Political Economy", November-December 1968, vol. 76, issue 6.
  • Coase R.H., The problem of social costs, "Journal of Law and Economics", October 1960, vol. 3.
  • Cooter R., Ulen T., Ekonomiczna analiza prawa, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009.
  • De Alessi L., Implication of property rights for government investment choices, "American Economic Review" March 1969, vol. 59, no. 1.
  • De Alessi L., The economics of property rights: A review of the evidence, "Research in Law and Economics" 1980, vol. 2.
  • De Soto H., The Mystery of Capital. Why Capitalism Triumphs in the West and Fails Everywhere Else, Black Swan 2001.
  • Demsetz H., The exchange and enforcement of property rights, "Journal of Law and Economics", October 1964, vol. 7.
  • Encyklopedia, http://encyklopedia.pwn.pl.
  • Fiedor B., Nowa ekonomii instytucjonalna vs. Ekonomia głównego nurtu a proces transformacji od gospodarki centralnie sterowanej do rynkowej, [w:] B. Fiedor, Z. Hockuba (red.), Nauki ekonomiczne wobec wyzwań współczesności, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Warszawa 2009.
  • Furubotn E.G., Pejovich S., Introduction. The New Property Rights Literature, [w:] E.G. Furubotn, S. Pejovich (eds.), The Economics of Property Rights, Ballinger Publishing Company, Cambridge, MA 1974.
  • Główczyk J., Uniwersalny słownik ekonomiczny, Fundacja Innowacja, Wyższa Szkoła Społeczno-Ekonomiczna, Warszawa 2000.
  • Iwanek M., Wilkin J., Instytucje i instytucjonalizm w ekonomii, Uniwersytet Warszawski Wydział Nauk Ekonomicznych, Warszawa 1998.
  • Józefiak C., Warunki rozwoju gospodarczego, [w:] R. Piasecki (red.), Ekonomia rozwoju, PWE, Warszawa 2011.
  • Kupiec L., Jaki rozwój?, [w:] A.F. Bocian (red.), Rozwój regionalny a rozwój zrównoważony, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2008.
  • Marshall G. (red.), Słownik socjologii i nauk społecznych, Oxford, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.
  • Moskwa A., Wzrost i rozwój gospodarczy, [w:] M. Bednarski, J. Wilkin (red.), Ekonomia dla prawników i nie tylko, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008.
  • North D.C., Institutions Institutional Change and Economic Performance, Cambridge University Press, Cambridge 1990.
  • North D.C., Thomas R.P., The Rise of the Western World. A New Economic History, Cambridge University Press, New York 1973, 23rd printing 2009.
  • Olson M., Logika działania zbiorowego. Dobra publiczne i teoria grup, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012.
  • Payne A., Phillips N., Rozwój, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2011.
  • Pejovich S., Economic Analysis of Institutions and Systems, Kluver Academic Publishers, Dordrecht 1995.
  • Pejovich S., Introduction, [w:] S. Pejovich (ed.), The Economic Foundations of Property Right. Selected Readings, Edward Elgar, Cheltenham, UK, Lyme, US 1997.
  • Pejovich S., Toward a general theory of property rights, "Zeitschrift für Nationalökonomie" 1971, vol. 31, issue 1-2.
  • Platje J., Transformacja gospodarcza krajów Europy Środkowo-Wschodniej w kontekście instytucjonalnych uwarunkowań rozwoju, [w:] B. Fiedor, K. Kociszewski (red.), Ekonomia rozwoju, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław 2010.
  • Reeve A., Własność, [w:] R.E. Goodin, F. Pettit (red.), Przewodnik po współczesnej filozofii politycznej, Książka i Wiedza, Warszawa 2002.
  • Rodrik D., Getting Institutions Right, http://www.wcfia.harvard.edu/sites/default/files/807__ifo-institutions%20article%20_April%202004_.pdf lub CESifo DICE Report 2/2004.
  • Słownik języka polskiego, http://sjp.pwn.pl.
  • Stankiewicz W., Ekonomika instytucjonalna. Zarys wykładu, Warszawa 2012, http://pwsbia.edu.pl/pdf_files/Waclaw_Stankiewicz_Ekonomika_Instytucjonalna_III.pdf.
  • Stankiewicz W., "Teoremat Coase'a" - pole współpracy ekonomistów i prawników, "Zeszyty Naukowo-Teoretyczne PWSBiA" 2004, nr 13.
  • Todaro M., Economic Development in the Third Word, Longman, New York, London 1985.
  • Wilkin J., Ewolucja ekonomii politycznej i jej miejsce we współczesnej myśli ekonomicznej, [w:] J. Wilkin (red.), Czym jest ekonomia polityczna dzisiaj? Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych, Warszawa 2004.
  • Wilkin J., Instytucjonalne podstawy rozwoju gospodarczego, "Zagadnienia Ekonomiczne" 2005, nr 3.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.ekon-element-000171272587

Zgłoszenie zostało wysłane

Zgłoszenie zostało wysłane

Musisz być zalogowany aby pisać komentarze.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.