PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2013 | 18 (XVIII) | nr 20 (3) | 47--58
Tytuł artykułu

Möglichkeiten und Grenzen einer Ethischen Fundierung von Technikfolgenabschätzung

Treść / Zawartość
Warianty tytułu
Possibilities and Limitations of Ethical Foundations of Technology Assessment
Możliwości i granice etycznego ufundowania oceny technologii
Języki publikacji
DE
Abstrakty
W zaprezentowanym artykule na tle wzajemnych zależności między oceną technologii a etyką podjęto próbę strukturalizacji pytania, na ile metodologicznie i operacyjnie możliwa jest ocena technologii ufundowana na etyce. Punkt wyjścia rozważań stanowi ogólna charakterystyka oceny technologii pod kątem jej najważniejszych momentów normatywnych. Na tej podstawie zidentyfikowano specyficzne potrzeby oceny technologii odnoszące się do normatywnych preliminariów. Scharakteryzowano fundamentalne funkcje normatywne, jakie etyka musi pełnić w ramach etycznie ufundowanej oceny technologii: podwójną funkcję legitymizacyjną (legitymizacja oceny technologii jako naukowego doradztwa w kwestiach polityki technologicznej oraz legitymizacja norm i wartości przyjętych za podstawę ocen i zaleceń), funkcję koncepcyjną (implementacja kryteriów etycznych do projektowania wzornictwa badań i doradztwa) i funkcję ewaluacyjną (wykorzystanie etycznych operacjonalizacji do identyfikacji, analizy i oceny poszczególnych opcji decyzyjnych). Wobec tak określonych celów zaproponowano ujęcie etyki, które z jednej strony dysponuje potrzebnymi kompetencjami operacyjnymi, z drugiej wytrzymuje metodologiczne turbulencje wynikające ze wzajemnie przeciwstawnych wymogów odnośnie do legitymizacji, operacjonalizacji, wydajności ewaluacyjnej i implementacji. Pomimo wielu metodologicznych i operacyjnych słabości zaproponowanej koncepcji etyki ocena technologii ufundowana na takiej etyce może pełnić długoterminową funkcję orientującą dla społeczeństwa, której nie można świadczyć w żaden inny sposób. (abstrakt oryginalny)
EN
In the presented paper on the background of the interaction between technology assessment and ethics they took up the question, how far methodologically and operationally the technology assessment founded on ethics is possible. The starting point of discussion is general characteristic of technology assessment in terms of its most important normative moments. On this basis, the specific needs of technology assessment regarding on normative preliminaries were identified. They characterized fundamental normative functions, that ethics must play in technology assessment: a double legitimating function (legitimization of technology assessment as a scientific policy advice on matters of scientific-technological development and legitimization of the norm and values considered as the basis of evaluation and recommendations), conceptual function (implementation of ethical criteria for the research and consultancy design) and evaluative function (using of ethical operationalizations to identify, analysis and evaluation of decision options). In view of such specific objectives they offer ethics approach, which has the necessary operational competence and on the other hand, survives methodological turbulence resulting from the mutually contradictory requirements of the legitimization, operationalization, evaluative performance and implementation. Despite many methodological and operational weaknesses of the offering ethics concept, technology assessment founded on this ethics may serve a long-term orientation function for the public that could be done in no other way else.(original abstract)
Rocznik
Numer
Strony
47--58
Opis fizyczny
Twórcy
  • Technische Universität Dresden, Germany
  • Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza
Bibliografia
  • Banse Gerhard: Technikfolgenabschätzung. Ein strategisches Rahmenkonzept mit politischem Anspruch. "Unterricht Arbeit und Technik" 10 (2008) 39, S. 59-62
  • Banse Gerhard: Technikfolgenabschätzung - Ideal und Wirklichkeit. "Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej. Zarządzanie i Marketing" 16 (260) (1/2009), S. 9-24
  • Beauchamp Tom L., Childress James F.: Principles of Biomedical Ethics. New York, Oxford 1979, 1983, 1989, 1994, 2004, 2008, 2013
  • Bentham Jeremy: Eine Einführung in die Prinzipien der Moral und der Gesetzgebung, Kapitel I-V [in:] Ottfried Höffe (Hrsg.): Einführung in die utilitaristische Ethik. Tübingen/Basel 2003, S. 55-83
  • Bimber Bruce: The Politics of Expertise in Congress: The Rise and Fall of the Office of Technology Assessment. Albany 1996
  • Dusseldorp Marc: Technikfolgenabschätzung [in:] Grunwald Armin (Hrsg.): Handbuch Technikethik. Stuttgart/Weimar 2013, S. 394-399
  • Gethmann Carl Friedrich: Rationale Technikfolgenbeurteilung [in:] Grunwald Armin (Hrsg.): Rationale Technikfolgenbeurteilung. Konzeption und methodische Grundlagen. Berlin1999, S. 1-10
  • Gibbons John H.: Technology Assessment am Office of Technology Assessment: Die Entwicklungsgeschichte eines Experimentes [in:] Kornwachs Klaus (Hrsg.): Reichweite und Potential der Technikfolgenabschätzung. Stuttgart 1991,S. 23-48
  • Grübler Gerd: Wissenschaft, Moral und Heil. Über den Horizont moralischer Phänomene und die Arbeit am Vertrauen in die Welt(erscheint 2014)
  • Grunwald Armin: Technikfolgenabschätzung. Eine Einführung. Berlin 2002, 2010
  • Irrgang Bernhard: Praktische Ethik aus hermeneutischer Sicht. Paderborn 1998
  • Mehl Florian: Komplexe Bewertungen. Zur ethischen Grundlegung der Technikbewertung. Münster 2001
  • Michalski Krzysztof: Ethik und Technikbewertung in der neuesten deutschen Technikphilosophie. Katowice 2003[Dissertation in polnischer Sprache]
  • Michalski Krzysztof: Technikfolgenabschätzung (Technology Assessment) in Deutschland. Die bedeutendsten Institutionen und Konzepte. "Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej. Ekonomia i Nauki Humanistyczne" z. 14, nr 219 (2004), s. 61-122 [in polnischer Sprache]
  • Michalski Krzysztof: Bürgerbeteiligung an öffentlichen Entscheidungsprozessen am Beispiel partizipativer Technikfolgenabschätzung [in:] Klamut Ryszard et al.: Bürgeraktivität in der modernen demokratischen Gesellschaft. Ausgewählte Probleme. Kraków 2010, S. 49-96 [in polnischer Sprache]
  • Paschen Herbert/Petermann Thomas: Technikfolgen-Abschätzung - Ein strategisches Rahmenkonzept für die Analyse und Bewertung von Techniken [in:] Petermann Thomas (Hrsg.): Technikfolgen-Abschätzung als Technikforschung und Politikberatung. Frankfurt am Main1991, S. 19-42
  • Renn Ortwin: Diskursive Verfahren der Technikfolgenabschätzung [in:] Petermann Thomas/Coenen Reinhard (Hrsg.): Technikfolgenabschätzung in Deutschland. Bilanz und Perspektiven. Frankfurt am Main/New York 1999, S. 115-130
  • Renn Ortwin: Bürgerbeteiligung [in:] Grunwald Armin (Hrsg.): Handbuch Technikethik. Stuttgart/Weimar 2013, S. 400-405
  • Ropohl Günter: Wie die Technik zur Vernunft kommt. Beiträge zum Paradigmenwechsel in den Technikwissenschaften. Amsterdam 1998
  • Saarni Samuli I. et al.: Different Methods for Ethical Analysis in the Health Technology Assessment "International Journal of Technology Assessment in Health Care", 27 (2011), 4, S. 305-312
  • Singer Peter: Praktische Ethik. Stuttgart 2013
  • Skorupinski Barbara, Ott Konrad: Ethik und Technikfolgenabschätzung. Zürich 2000
  • VDI - Verein Deutscher Ingenieure: Richtlinie 3780. Technikbewertung. Begriffe und Grundlagen. Düsseldorf 1991
  • Woopen Christiane, Mertz Marcel: Ethik in der Technikfolgenabschätzung: vier unverzichtbare Funktionen. "Aus Politik und Zeitgeschichte" 6-7/2014, S. 40-46
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.ekon-element-000171300895

Zgłoszenie zostało wysłane

Zgłoszenie zostało wysłane

Musisz być zalogowany aby pisać komentarze.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.