PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2014 | vol. 5, t. 306 | 41--60
Tytuł artykułu

Opodatkowanie eksploatacji złóż gazu łupkowego w Polsce i jego wpływ gospodarkę w świetle koncepcji "przekleństwa zasobów naturalnych"

Treść / Zawartość
Warianty tytułu
Taxation of Shale Gas Exploitation in Poland and Its Impact on Economy in the Light of the "Resource Curse"
Języki publikacji
PL
Abstrakty
W artykule omówiono przyczyny i sposoby opodatkowania węglowodorów, w tym szczególnie gazu łupkowego, a następnie szukano wpływu rozwiązań fiskalnych na gospodarkę w świetle koncepcji "przekleństwa zasobów naturalnych". Z prawnego punktu widzenia wyróżniamy dwa systemy opodatkowania zasobów naturalnych, a mianowicie systemy koncesyjny i kontraktowy. Eksploatacja zasobów naturalnych obciążona jest wieloma daninami publicznymi, wśród których najważniejsze to: licencja, opłata za wielkość lub wartość wydobycia, specjalny podatek od zysku oraz umowy o wspólnej produkcji. Doświadczenia światowe pokazują, że systemy opodatkowania eksploatacji zasobów są bardzo zróżnicowane, a zróżnicowanie to wynika między innymi z różnego etapu eksploatacji zasobów i różnego otoczenia instytucjonalnego. Na tym tle polskie propozycje zmian w odniesieniu do opodatkowania węglowodorów, w tym szczególnie gazu łupkowego, wyglądają na dobrze dostosowane do istniejących realiów. Oprócz modyfikacji istniejących obciążeń zaproponowano wprowadzenie dwóch nowych podatków: podatku od wydobycia niektórych kopalin oraz specjalnego podatku węglowodorowego. Jak pokazują doświadczenia innych krajów, dodatkowe dochody z eksploatacji zasobów naturalnych mogą w pewnych okolicznościach przyczynić się w dłuższym okresie do niekorzystnych zjawisk gospodarczych określanych mianem "przekleństwa zasobów naturalnych". Kluczowa wydaje się kwestia, czemu służyć będą te dodatkowe środki: zwiększaniu konsumpcji czy raczej inwestycjom i czy nie wpłyną one niekorzystnie w długim okresie na finanse publiczne i konkurencyjność gospodarki. Z tego punktu widzenia duże znaczenie ma jakość instytucji publicznych i dojrzałość elit politycznych. Uwagi te są również aktualne w odniesieniu do Polski. Dodatkowym czynnikiem ryzyka mogą być nadmierne oczekiwania związane z łupkami. Perspektywa dodatkowych, istotnych dochodów budżetowych i poprawa bilansu płatniczego mogą skłaniać do zaniechania czy spowolnienia niezbędnych reform fiskalnych i strukturalnych. Można więc w pewnym sensie paść ofiarą przekleństwa zasobów, nawet nie eksploatując ich na dużą skalę. (abstrakt oryginalny)
EN
The article discusses the rationale and methods of taxation of hydrocarbons, particularly shale gas, and then the impact of the relevant fiscal measures on the economy in light of the concept of the "curse of natural resources". From a legal point of view, there are two systems of taxation of natural resources, namely the concession and contractual systems. Exploitation of natural resources is subject to various taxes and charges, the most important of which are: license fee for the volume or value of extraction, a special tax on profits and joint production contracts. International experience shows that the relevant tax systems are very diverse, and this diversity reflects the different stages of exploitation of resources and various institutional environments. Against this background, Polish proposals for changes to the taxation of hydrocarbons, particularly shale gas, seem to be well adapted to existing realities. In addition to the modifications to the existing taxes, the new proposals include the introduction of two new taxes: a tax on mineral extraction and a special hydrocarbon tax. As shown by the experience of other countries, additional revenues from exploitation of natural resources may, in certain circumstances, contribute in the longer term to adverse economic phenomena, collectively known as the "curse of natural resources". The key issue here is to study how the new resource revenues will be used: to increase consumption or rather investments and whether or not they adversely affect the long-term public finances and competitiveness of the economy. From this point of view, the most important success factors are the quality of public institutions and the maturity of the political elites. These comments are also valid in the case of shale gas extraction in Poland. An additional risk factor may be excessive expectations regarding shale gas benefits. The prospect of additional budget revenues and significant improvement in the balance of payments may lead to discontinuation or slowing down of the necessary fiscal and structural reforms. In a sense, a country can fall victim to resource curse, even when not exploiting them on a large scale. (original abstract)
Rocznik
Strony
41--60
Opis fizyczny
Twórcy
  • Uczelnia Łazarskiego w Warszawie
  • Uniwersytet Łódzki
Bibliografia
  • Australian Government (2010), The resource super profits tax: a fair return to the nation, Commonwealth of Australia, Canberra.
  • Boratyński J. (2015), Ekonomiczne skutki eksploatacji gazu łupkowego, "Gospodarka Narodowa", nr 1, s. 55-82.
  • Bornhorst F., Gupta S., Thornton J. (2008), Natural Resource Endowments, Governance, and the Domestic Revenue Effort: Evidence from a Panel of Countries, IMF, Washington D.C.
  • Burchard-Dziubińska M. (2014), Wdrażanie zielonej gospodarki jako odpowiedź Unii Europejskiej na trudności rozwojowe, "Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica", 303, s. 135-150.
  • CASE (2012), Ekonomiczny potencjał produkcji gazu łupkowego w Polsce w latach 2012-2025, Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych, Warszawa.
  • Daniel P., Keen M., McPherson C. (red.), (2010), The Taxation of Petroleum and Minerals: Principles, Problems and Practice, Routledge, London and New York.
  • E & Y (2011), Global oil and tax guide 2011, Ernst & Young, London.
  • Frankel J. A. (2012), The natural resource curse: a survey, [w:] B. Shaffer, T. Ziyadov (red.), Beyond the resource curse, University of Pennsylvania Press, Philadelphia, s. 17-57.
  • Garbicz M., Sokół H. (2012), Pułapki opodatkowania gazu łupkowego w Polsce, "Rynek Energii", nr 3, s. 22-26.
  • Korinek J. (2013), Mineral Resource Trade in Chile: Contribution to Development and Policy Implications, OECD Publishing, Paris.
  • Kronenberg J. (2014a), Gaz łupkowy w Polsce a przekleństwo zasobów naturalnych, "Ekonomista", nr 6, s. 843-863.
  • Kronenberg J. (2014b), Shale gas extraction in Poland in the context of sustainable development, "Problemy Ekorozwoju - Problems of Sustainable Development", Vol. 9, No. 2, s. 113-120.
  • Lis A., Stankiewicz P. (2015), Framing shale gas for policy making in Poland, "Journal of Environmental Policy & Planning", forthcoming.
  • OECD (2010), Tax Policy Reform and Economic Growth, OECD Publishing, Paris.
  • Plich M. (2013), Determinants of modeling the impact of possible shale gas extraction in Poland, [w:] R. Bardazzi, L. Ghezzi (red.), Macroeconomic Modelling for Policy Analysis, Firenze University Press, Firenze, s. 245-265.
  • Sachs J. D., Warner A. M. (1995), Natural resource abundance and economic growth, "National Bureau of Economic Research Working Paper Series", nr 5398.
  • Skołucka K., Sobiszewski M. (2013), Analiza projektu nowych regulacji prawno-podatkowych dotyczących węglowodorów, Centrum Analiz Energetycznych Wyższej Szkoły Europejskiej, Kraków.
  • Tordo S. (2007), Fiscal Systems for Hydrocarbons. Design Issues, World Bank, Washington, D.C.
  • Uzasadnienie do projektu ustawy o specjalnym podatku węglowodorowym, druk sejmowy nr 2351, Warszawa, 23 kwietnia 2014 r.
  • Van der Ploeg F. (2011), Natural resources: curse or blessing?, "Journal of Economic Literature", Vol. 49, No. 2, s. 366-420.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.ekon-element-000171388287

Zgłoszenie zostało wysłane

Zgłoszenie zostało wysłane

Musisz być zalogowany aby pisać komentarze.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.