PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2017 | 16 | nr 38 Synergia rodziny i szkoły | 143--163
Tytuł artykułu

Lokalizacja kontroli bólu a zmęczenie u pacjentów z chorobą nowotworową na różnych etapach leczenia

Warianty tytułu
Języki publikacji
PL
Abstrakty
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest ukazanie wzajemnych powiązań między bólem a zmęczeniem towarzyszącym chorobie nowotworowej na różnych etapach leczenia onkologicznego. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Podstawowym problemem jest ustalenie charakteru zależności między umiejscowieniem kontroli bólu a odczuwanym zmęczeniem u pacjentów ze zdiagnozowaną chorobą nowotworową leczonych przyczynowo i objawowo. Badania zostały przeprowadzone na grupie 80 pacjentów chorych onkologicznie: 40 leczonych przyczynowo i 40 leczonych objawowo. W badaniach zastosowano: Kwestionariusz Przekonań na Temat Kontroli Bólu S. Skevington oraz Kwestionariusz Skumulowanego Zmęczenia R. Kosugo. PROCES WYWODU: W pierwszej części artykułu został podkreślony subiektywny i wielowymiarowy charakter bólu oraz trudności w jego ocenie. Uwzględniając wpływ procesów poznawczych na doznania bólowe, szczególne znaczenie przypisuje się poczuciu kontroli, które można przedstawić rozwojowo na kontinuum od poczucia kontroli zewnętrznej do wewnętrznej. W drugiej części artykułu zostało opisane zmęczenie, które należy do najczęściej zgłaszanych objawów przez pacjentów na różnych etapach leczenia choroby nowotworowej, niezależnie od jej charakteru i lokalizacji. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analiza przeprowadzonych badań wykazała, że u osób leczonych przyczynowo na oddziale onkologicznym wewnętrzne umiejscowienie kontroli bólu koreluje ujemnie ze zmęczeniem ogólnym, niepokojem o swoje możliwości oraz symptomami fizjologicznymi zmęczenia. Natomiast u pacjentów leczonych objawowo koreluje ujemnie z przeciążeniem psychicznym. Z kolei zewnętrzna kontrola bólu związana z wpływem lekarzy wykazuje dodatni związek z niepokojem o swoje możliwości, zarówno u pacjentów leczonych przyczynowo, jak i objawowo. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Badania własne podkreślają rolę umiejscowienia kontroli bólu w wyjaśnieniu poczucia zmęczenia towarzyszącego chorobie nowotworowej. Można zaobserwować, że wewnętrzna kontrola bólu obniża prawdopodobieństwo pojawienia się zmęczenia, natomiast zewnętrzna kontrola przypisywana wpływowi lekarzy nasila objawy chronicznego zmęczenia u pacjentów onkologicznych leczonych przyczynowo i objawowo.(abstrakt oryginalny)
Słowa kluczowe
Rocznik
Tom
16
Strony
143--163
Opis fizyczny
Twórcy
  • Akademia Ignatianum w Krakowie
Bibliografia
  • Basińska, M. i Andruszkiewicz, A. (2014). Lokalizacja kontroli bólu a strategie radzenia sobie z bólem przewlekłym u pacjentów leczonych z powodu raka płuc i raka jelita grubego. Psychoonkologia, 18(2), 43 50.
  • Beier, M.E. i Ackerman, P.L. (2003). Determinants of healthknowledge: an investigation of age, gender, abilities, personality and interests. Journal of Personality and Social Psychology, 84, 439 448.
  • Bennett, R.M. (2002). Nowe koncepcje w neurobiologii bólu przewlekłego - nieprawidłowe przetwarzanie informacji czuciowej w fibromialgii. Ból, 3(1), 12 25.
  • Buss, T. (2008). Wybrane metody zwalczania zmęczenia w przebiegu choroby nowotworowej. Medycyna Paliatywna w Praktyce, 2, 4, 148 154.
  • Cella, D., Davis, K., Breitbart, W. i Curt, G. (2001). Fatigue Coalition. Cancer - related fatigue prevalence of proposed diagnostic criteria in a United States sample of cancer survivors. Journal of Clinical Oncology, 19, 3385 3391.
  • Chojnacka Szawłowska, G. (2009). Zmęczenie a zdrowie i choroba. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
  • Curt, G.A., Breitbart. W.S., Cella, D. i in. (2000). Impact of cancer related fatigue on the lives of patients: New findings from Fatigue Coalition. Oncologist, 5, 353 360.
  • de Walden Gałuszko, K. (1996). U kresu. Gdańsk: Wydawnictwo Medyczne MAKmed, 372 386.
  • de Walden Gałuszko, K. (2011). Psychoonkologia w praktyce klinicznej. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 30 31.
  • Dobrogowski, J. i Kuś, M. (1996). Patofizjologia bólu. W: J. Dobrogowski, M. Kuś, K. Sedlak i J. Wordliczek, Przewodnik lekarza praktyka. Warszawa: PWN.
  • Dolińska Zygmunt, G. (2000). Podmiotowe uwarunkowania zachowań promujących zdrowie. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.
  • Dorfmuller, M. i Dietzfelbinger, H. (2009). Psychoonkologia. Diagnostyka. Metody terapeutyczne. Wrocław: Elsevier Urban & Partner.
  • Drwal, R.Ł. (1995). Adaptacja kwestionariuszy osobowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Fishbain, D.A., Cole, B., Culter, R.B., Lewis J., Rosomoff, H.L. i Rosomoff, R.S. (2003). Is Pain Fatiguing? A Structured Evidence Based Review. Pain Medicine, 4(1), 51 62.
  • Grabińska, K., Szewczyk Cisek, I., Hernik, P., Mykała Cieśla, J. i Kaziród, D. (2011). Problemy i potrzeby psychosocjalne pacjentów poddanych chemioterapii onkologicznej. Psychoonkologia, 2, 39 47.
  • Heszen, I. i Sęk, H. (2007). Psychologia zdrowia. Warszawa: PWN.
  • Heszen Niejodek, I. (1992). Lekarz i pacjent. Badania psychologiczne. Kraków: Universitas.
  • Hock, R.R. (2005). 40 prac badawczych, które zmieniły oblicze psychologii. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  • Hoffman, A.J., Given, B.A., Eye von, A., Gift, A.G. i Given, Ch.W. (2007). Relationships among Pain, Fatigue, Insomnia and Gender in Persons with Lung Cancer. Oncology Nursing Forum, 34(4), 785 792.
  • Jacobson, P.B., Donovan, K.A, Vadaparamil, S.T. i Small, B.J. (2007). Systematic Review and Meta Analysis of Psychological and Activity Based Interventions for Cancer Related Fatigue. Health Psychology, 26, 660 667.
  • Janowski, K. (2006). Osobowościowe uwarunkowania radzenia sobie ze stresem łuszczycy. Lublin: Wydawnictwo Polihymnia Sp. z o.o.
  • Juczyński, Z. (1997). Psychologiczne wyznaczniki zachowań zdrowotnych na przykładzie badań osób dorosłych. W: J. Łazowski i G. Dolińska Zygmunt (red.), Ku lepszemu funkcjonowaniu w zdrowiu i chorobie. Wrocław: Akademia Wychowania Fizycznego, 285 291.
  • Juczyński, Z. (2001). Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
  • Juczyński, Z. (2002). Zmaganie się z przewlekłym bólem. W: I. Heszen Niejodek (red.), Teoretyczne i kliniczne problemy radzenia sobie ze stresem. Poznań: Stowarzyszenie Psychologia i Architektura.
  • Kościelak, R. (2010). Poczucie umiejscowienia kontroli i przekonania o własnej skuteczności w zdrowiu i chorobie. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
  • Krawczyk, A. (2012). Osobowościowe uwarunkowania przewlekłego zmęczenia. Kraków: Wydawnictwo WAM.
  • Krawczyk, A. (2013). Zmęczenie i strategie zmagania się z chorobą nowotworową na różnych etapach leczenia. Sztuka Leczenia, 1 2, 21 30.
  • Krawczyk, A. (2015). Kontrola bólu u pacjentów z chorobą nowotworową leczonych przyczynowo i objawowo. Psychoonkologia, 19(1), 12 18.
  • Krzakowski, M. (red.). (2006). Onkologia kliniczna. T. 2. Warszawa: Borgis.
  • Leppert, W. (2005). Kliniczna ocena bólu w chorobie nowotworowej. Twój Magazyn Medyczny, X, 5(154), 34 40.
  • Marcinkowska Bachlińska, M. i Małecka Panas, E. (2006). Poczucie kontroli i strategie radzenia sobie z emocjami i dolegliwościami u chorych na chorobę refluksową. Przewodnik lekarza, 9, 83 90.
  • Melzack, R. i Wall, P.D. (2006). Tajemnica bólu. Kraków: Wydwnictwo WAM.
  • Mock, V., Atkinson, A., Barsevick, A.M. i in. (2000). NCCN Practice Guidelines for Cancer Related Fatigue. Oncology, 14, 151 161.
  • Newell, S., Sanson Fisher, R.W., Girgis, A. i Bonaventura, A. (1998). How well do medical oncologists perception reflect their patients reported physical and psychosocial problems? Data from a survey of five oncologists. Cancer, 83, 1640 1651.
  • Norman, P. i Bennet P. (1996). Health locus of control. W: M. Conner i P. Norman (red.), Predicting health behavior. Buckingham Philadelphia: Open University Press, 62 94.
  • Ogińska Bulik, N. i Juczyński, Z. (2008). Osobowość stres a zdrowie. Warszawa: Difin.
  • Ortenburger, D. (2003). Psychofizjologiczne uwarunkowania bólu i jego leczenia. Częstochowa: WSP.
  • Portenoy, R.K. i Itri, L.M. (1999). Cancer related fatigue: guidelines for evaluation and management. The Oncologist, 4, 1 10.
  • Pyk, M., Michno, M. i Nowak Szymańska, M. (2003). Zmęczenie, ból, lęk i depresja u chorych onkologicznych. Kielce: Studia Medyczne Akademii Świętokrzyskiej, t. 1.
  • Pyszora, A. (2008). Efektywność fizjoterapii stosowanej u pacjentów cierpiących z powodu zmęczenia związanego z chorobą nowotworową. Medycyna Paliatywna w Praktyce, 2(4), 164 168.
  • Rzepka, K. i Nowicki, A. (2010). Zespół zmęczenia u chorych na raka piersi. Współczesna Onkologia, 14(5), 321 325.
  • Smets, E.M., Garssen, B., Bonke, B. i De Haes, J.C. (1995). The multidimensional fatigue inventory (MFI) psychometric qualities of an instrument to assess fatigue. Journal of Psychosomatic Research, 39(5), 315 325.
  • Szmigielska, B. (1996). Skala Poczucia Kontroli u Dzieci Przedszkolnych - SPK-DP. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
  • Thorn, B.E. (2004). Cognitive therapy for chronic pain: A step by step guide. New York: The Guilford Press.
  • Turk, D.C. i Monarch, E.S. (2002). Biopsychological perspective on chronic pain. W: D.C. Turk i R.J. Gatchel (red.), Psychological approaches to pain management. New York: The Guilford Press, 3 29.
  • Vogelzang, N., Breitbart, W., Cella, D. i in. (1997). Patient caregiver and oncologist perceptions of cancer related fatigue: results of tripart assessment survey. Seminars in Hematology, 2, 4 12.
  • Wallston, K.A. i Wallston B.S. (1982). Who is responsible for your health. The construct of health locus of control. W: G. Sanders i J. Suls (red.), Social Psychology of Health and Illness. Hillsdale N.J.: Lawrence Erlbaum & Associates, 65 95.
  • Weis, J., Tomaszewki, K.A., Hammerlind, E. i in. (2017). International Psychometric Validation of an EORTC Quality of Life Module Measuring Cancer Related Fatigue (EORTC QLQ-FA12). Journal of the National Cancer Institute, 109(5). Pozyskano z: https://doi.org/10.1093/jnci/djw273.
  • Younger, J., Marsh, K.J. i Grap, M.J. (1995). The relationship of health locus of control and cardiac rehabilitation to mastery of illness related stress. Journal of Advanced Nursing, 22, 294 299.
  • Zielińska Więczkowska, H. i Betłakowski J. (2010). Jakość życia pacjentów z chorobą nowotworową poddanych chemioterapii. Wspólczesna Onkologia, 14, 276 280.
  • Życińska, J., Januszek M., Kudłacik M. i Pawlak A. (2016). Ocena właściwości psychometrycznych polskiej wersji Brief Fatigue Inventory wśród chorych z rozpoznaniem nowotworu płuca. Psychoonkologia, 20(2), 75 83.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.ekon-element-000171486121

Zgłoszenie zostało wysłane

Zgłoszenie zostało wysłane

Musisz być zalogowany aby pisać komentarze.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.