Francja w stosunkach międzynarodowych. Mocarstwo europejskie czy globalne?

• Autorzy: Stanisław Parzymies

Warianty tytułu

France in International Relations. A European or Global Power?

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

Mocarstwowość jako kategoria w teorii stosunków międzynarodowych była przedmiotem analizy wielu badaczy, również we Francji. Do gry o potęgę, rzucając wyzwanie państwom, włączyli się liczni niepaństwowi aktorzy stosunków międzynarodowych. Francja wyszła z II wojny światowej z poczuciem upokorzenia. De Gaulle uważał odbudowę wizerunku kraju jako mocarstwa za swoją misję. Lata jego prezydentury (1958-1969) to apogeum mocarstwowej polityki Francji. Poza członkostwem w Radzie Bezpieczeństwa ONZ jego podstawę stanowiły: potencjał jądrowy, kontestowanie przywódczej roli USA w świecie, traktat elizejski z RFN, polityka wschodnia oraz wycofanie Francji z wojskowej struktury Sojuszu w 1966 r. z jednoczesnym pozostaniem w samym NATO. Upadek ZSRR zasadniczo zmienił sytuację Francji jako mocarstwa. Paryż nie mógł dalej stwarzać pozorów, że prowadzi politykę równego dystansu między blokami. Elity francuskie uważały jednak, że Francja jest ciągle mocarstwem. Swoje cele realizowała w strukturach wielostronnych. Próbowała też odgrywać rolę pośrednika między Zachodem i światem islamu. Wraz z Rosją i Chinami opowiada się za światem wielobiegunowym. Jest piątym mocarstwem pod względem globalnego PKB, piątym światowym importerem i szóstym światowym eksporterem. Należy do krajów najbardziej otwartych na inwestycje zagraniczne. Armia francuska jest pod względem liczbowym trzecia w NATO. Często podejmuje interwencje za granicą. W latach 2008-2012 Francja była czwartym światowym eksporterem broni. W swojej polityce wpływu wykorzystuje także swoją kulturę i język. Ma drugą w świecie sieć misji dyplomatycznych. Obszarem szczególnego zainteresowania Francji jest region Morza Śródziemnego i Afryka. Francuzi pogodzili się z tym, że nie odgrywają w stosunkach międzynarodowych takiej roli jak USA, Chiny, Rosja czy nawet Niemcy, ale dysponują atutami, które pozwalają im być mocarstwem europejskim o ambicjach globalnych.(abstrakt oryginalny)

EN

Power status as a category in the theory of international relations has been the subject of analyses conducted by many researchers, including in France. Putting out a challenge to states, numerous non-state actors of international relations joined the game for power. The experience of World War II left France with a deep sense of humiliation. De Gaulle considered it his mission to restore France's image as a world power. The decade of his presidency (1958-1969) was the apogee of France world power politics. Next to the seat in the UN Security Council, its basis included nuclear potential, contesting the United States' leading role in the world, the Élysée Treaty with West Germany, the eastern policy, and France's withdrawal from the military side of NATO in 1966 while still remaining a member of the alliance. The fall of the Soviet Union essentially changed France's situation as a world power. France could no longer pretend to be conducting a policy of equal distance between the blocs. French elites, however, believed that the country still was a world power. It pursued its goals in multilateral structures. And it also attempted to play the role of the intermediary between the West and the Islamic world. Together with Russia and China, it advocates a multipolar world. France is the fifth world power in terms of share in global GDP, the fifth largest importer and sixth exporter in the world. It is among the countries that are the most open to foreign investments. The French military is the third largest in NATO. It often conducts foreign interventions. Between 2008 and 2012 France was the fourth exporter of arms in the world. In its policies it takes advantage of its culture and language as well. It has the second largest network of diplomatic missions in the world. It is particularly interested in the affairs of the Mediterranean Region and Africa. The French have come to terms with the fact that they are not playing as great a role in international relations as the United States, China, Russia or even Germany, but they also know that they have assets allowing them to be a European power with global aspirations.(original abstract)

Słowa kluczowe

PL

Stosunki międzynarodowe; Wielkie mocarstwa; Polityka zagraniczna

EN

International relations; Superpower; Foreign policy

• Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe
• Rocznik: 2016
• Tom: 52
• Numer: nr 1
• Strony: 51--73

Twórcy

autor

Stanisław Parzymies

• Uniwersytet Warszawski

Bibliografia

• R. Aron, Pokój i wojna między narodami, tłum. A. Mielczarek, Centrum im. Adama Smitha, Warszawa 1995, s. 69 i 100-102.
• S. Sur, Stosunki międzynarodowe, tłum. G. Majcher, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2012, s. 281.
• P. Buhler, O potędze w XXI wieku, tłum. G. Majcher, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2014, s. 18
• Ch. de Gaulle, Mémoires de guerre. L'appel 1940-1942, Plon, Paris 1954, s. 1.
• P. Boniface, La France est-elle encore une grande puissance?, Presses de Sciences Po, Paris 1998, s. 21.
• M. Vaïsse, La Grandeur. Politique étrangère du général de Gaulle, 1958-1969, Fayard, Paris 1998, s. 356.
• F. Charillon, Politique étrangère. Une mise en perspective, w: L'état de la France 2005-2006, La Découverte, Paris 2005, s. 279.
• W.L. Kohl, French Nuclear Diplomacy, Princeton University Press, Princeton, NJ 1971, s. 103.
• Aide-mémoire du gouvernement français aux quatorze représentants des gouvernements de l'Alliance atlantique (8 et 10 mars 1966), w: F. de Rose, La France et la défense de l'Europe, Seuil, Paris 1976, Annexe II.
• M. Aurillac, L'Afrique à coeur, Berger Levrault, Paris 1987, s. 59.
• MAE (Ministère des Affaires étrangères), Le débat de politique étrangère française. 1974-2004, Paris 2004, s. 104.
• F. Charillon, Les transformations du contexte national et international. Souveraineté et mondialisation. L'action extérieure de la France dans la nouvelle donne internationale, "Cahiers français", 05-06 2006, nr 332, s. 46-51.
• "Le Monde", 25.05.1995.
• "Rocznik Strategiczny 1995/96", Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 1996, s. 87,
• J. Chirac, Discours aux ambassadeurs, "Défense nationale et sécurité collective", 10.2006, s. 12.
• J. Cesari, L'islam à l'épreuve de l'Occident, La Découverte, Paris 2004, s. 266.
• A. Al Ashaal, Quelques réflexions sur la politique de la France dans le monde arabe, "Annuaire français de relations internationales 2000", Bruxelles 2000, s. 360-367.
• Réunion des ambassadeurs. Intervention du président de la République, Paris 31 août 1995. Archiwum własne.
• G. Ayache, La France dans le monde d'aujourd'hui, w: Enjeux diplomatiques et stratégiques, Eco nomica, Paris 2006, s. 51.
• France 2015. Les données clées, La documentation française, Paris 2014, s. 139
• Hubert Védrine dialogue avec Dominique Moïsi: Les cartes de la France à l'heure de la mondialisation, Fayard, Paris 2000, s. 40.
• M. Lakomy, Główne cele i kierunki polityki zagranicznej Francji w okresie pozimnowojennym, Uniwersytet Śląski, Remar, Katowice, Sosnowiec 2012, s. 67-68.
• Les Français et l'Union européenne, "Eurobarometre Flash 367", s. 6.
• A. Pautet (red.), La France. Une puissance moyenne dans la mondialisation, Ellipses, France 2013, s. 156-157.
• H. Védrine, La France au défi, Hachette Pluriel, Paris 2015, s. 68.
• Annuaire statistique 49-ème édition, New York 2005, s. 123-130, 139-154, 255-274, 558-585, 651-654, 667-682, 656-660.
• Livre Blanc. Défense et sécurité nationale, La documentation française, Paris 2013.
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Państwa_posiadające_broń-jadrową (data dostępu: 29.11.2015).
• La France, puissance mondiale. Les opérations militaires françaises depuis 2000, "Diplomatie", 2006, nr 21, s. 58.
• "Le Monde", 07.12.2006, s. 6 (dane Ministerstwa Obrony Francji).
• J.-F. de Raymond, L'action culturelle extérieure de la France, "Notes et études documentaires", 09.2000, nr 5120, La Documentation Française, s. 24-25.
• J.-F. Lhérété, La France en recomposition, Gallimard, Paris 2006, s. 157.
• S. Parzymies, Zagraniczna polityka kulturalna Francji w procesie reform, "Stosunki Międzynarodowe- International Relations" 2012, nr 2, s. 59-92.
• Z. Brzeziński, Wielka szachownica. Główne cele polityki amerykańskiej, tłum. T. Wyżyński, Świat Książki, Warszawa 1997, s. 74 i 77.
• O. Kempf, La nouvelle ligne américaine : oui à l'Europe de la défense, "Défense nationale et sécurité collective", 04.2008, s. 35.
• N. Guibert, OTAN: les militaires vont présenter un bilan satisfaisant à François Hollande, "Le Monde", 13-14.05.2012, s. 5.
• F. Bozo, Alliance atlantique: réflexions sur la "normalisation'' française, "Annuaire française de relations internationales" 2010, s. 348-359, tu: s. 354-355.
• B. Kouchner, Z Rosją trzeba znaleźć nowy język, "Gazeta Wyborcza", 19-20.04.2008, s. 24.
• M. Kasjanow, Zachód musi uwierzyć w siebie, "Gazeta Wyborcza", 21-22.02.2015, s. 17.
• S. Parzymies, Mali - ofiara agresji islamskich fundamentalistów w regionie Sahelu, "Sprawy Międzynarodowe" 2013, nr 3, s. 81-105.
• S. Parzymies, Arabska wiosna - dwa lata później, "Sprawy Międzynarodowe" 2013, nr 1, s. 76-79.
• "Le Monde", 04.05.2012, s. 5 oraz dodatek: Document: Le débat Hollande-Sarkozy, s. III.
• D. Moïsi, French foreign policy. The challenge of adoption, "Foreign Affairs", New York 1988, t. 67, nr 1, s. 163.
• E. Zemmour, Le suicide français, Albin Michel, Paris 2014.
• "Le Monde", 12.12.2014, s. 8.
• "Le Parisien", 21.11.2014, s. 2.
• R. Aron, France. Steadfast and Changing, Harvard University Press, Cambridge, MA 1960, s. 191.
• S. Ph. Kramer, Does France still count?, "The Washington Papers", 26.10.1994, s. 656.