PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2019 | Polskość w narracjach medialnych z perspektywy Górnego Śląska | 111--159
Tytuł artykułu

Rola "Kocyndra: czasopisma wesołego - górnośląskiego, [które] wychodzi kiedy chce i kiedy może" w okresie powstań i plebiscytu na Górnym Śląsku

Autorzy
Warianty tytułu
Języki publikacji
PL
Abstrakty
"Kocynder" mieni się niby śląski klejnot (perła, szmaragd), wykorzystując najróżniejsze drogi oddziaływania na odbiorcę. Satyryczność grafiki zostaje dopełniona i wzmocniona tekstem. Pojawiają się silne kontrasty pomiędzy wzniosłością agitacji a ośmieszaniem wroga i wrogich działań w dywersji. Do walki zaprzęgnięto rozległy arsenał gatunków literackich oraz tekstów gwarowych lub stylizowanych gwarowo, w których spełnia się synkretyzm rodzajowy pierwotnej satyry i jej funkcji. Wzmocniono psychikę Ślązaków poprzez pracę nad poczuciem własnej wartości, tożsamości czy przebudowy relacji z przeciwnikiem (deprecjacja). Na tych właśnie elementach została osadzona wspomniana na wstępie nowoczesność narracji prasowej periodyku, którego recepcja służyła przede wszystkim wymienionym celom pozaliterackim, łącznie z charakterem informacyjno-publicystycznym pisma. Mimo utylitarnego charakteru gazety jej wartość artystyczna pozostawała na bardzo wysokim poziomie, wpisując się w funkcję edukacji estetycznej. Postawa "Kocyndra" w czasie powstań śląskich i plebiscytu świadczy o ogromnym zaangażowaniu pisma w wydarzenia polityczne, które rozgrywały się na Górnym Śląsku. Gazeta, przywracając tożsamość Ślązakom, podnosiła poczucie ich własnej wartości, jednocześnie dezawuując argumenty wroga, ośmieszając jego postawę i system przekonań. Rola "Kocyndra" polegała na towarzyszeniu mieszkańcom Górnego Śląska i działaczom plebiscytowym w charakterze rejestratora wydarzeń oraz modulatora postaw społecznych. Dzięki satyrze, posługiwaniu się gwarą i autentyczności relacji na linii wydawca-czytelnik w płaszczyźnie psychologicznej badacze zgodnie twierdzą, iż narracja "Kocyndra" w aspekcie propagandowym była niezastąpiona i odmienna od działań innych tytułów prasowych na Górnym Śląsku. Na tym właśnie polegała innowacyjność pisma, które osiągnęło sporą popularność i na długo zapadło w pamięć Ślązaków. (fragment tekstu)
Twórcy
  • Liceum Ogólnokształcącego im. Noblistów Polskich w Rydułtowach
Bibliografia
  • "Kocynder" 1920, nr 1-16; 1921, nr 17-29; 1922, nr 1-7, 9-11, 14.
  • "Szpilki" u Mai Berezowskiej, "Szpilki" 1977, nr 34.
  • Badetko A., Pismo satyryczne KOCYNDER na Śląsku w latach 1920-1958, "Krajoznawca Górnośląski" nr 24, http://krajoznawca.org/index.php/kg24/151-pismo-satyryczne-kocynder-na-slasku-w-latach-1920-1958 (dostęp: 27.02.2019).
  • Borek H., Przekleństwa i wyzwiska jako formy językowe [w:] Folklor Górnego Śląska, red. D. Simonides, "Śląsk", Katowice 1989, s. 571-589.
  • Carroll N., Humor. Krótkie wprowadzenie, tł. J. Halbersztat, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2018.
  • Fazan M., "Kocynder" [w:] Literatura Polska. Przewodnik Encyklopedyczny, T. 1, A-M, PWN, Warszawa 1984, s. 455.
  • Glensk J., "Dzwon" Tygodnik antypolski wydawany w Gliwicach [w:] Encyklopedia Powstań Śląskich, red. F. Hawranek i in., Wydawnictwo Instytutu Śląskiego, Opole 1982, s. 119.
  • Glensk J., "Kocynder" [w:] Encyklopedia Powstań Śląskich, red. F. Hawranek i in., Wydawnictwo Instytutu Śląskiego, Opole 1982, s. 216.
  • Glensk J., "Pieron" [w:] Encyklopedia Powstań Śląskich, red. F. Hawranek i in., Wydawnictwo Instytutu Śląskiego, Opole 1982, s. 383.
  • Glensk J., Polska i niemiecka prasa w agitacji plebiscytowej - z perspektywy 90 lat, "Rocznik Historii Prasy Polskiej" 2012, t. XV, z. 2, s. 29-46.
  • Grafika prasowa XIX wieku, red. M.A. Quinkenstein, Gabinet Grafiki Biblioteki Kórnickiej PAN, Kórnik 2007.
  • Grupa docelowa, https://pl.wikipedia.org/wiki/Grupa_docelowa (dostęp: 8.03.2019).
  • Grzonka H., Stanisław Ligoń ("Karlik z Kocyndra") - artysta malarz, śląski działacz społeczny, twórca radiowy [w:] Studium Muzealne. Cykl wykładów otwartych styczeń - listopad 2013, Pszczyna 2014, s. 82.
  • Heska-Kwaśniewicz K., "Wyznanie narodowe Śląska": teksty literackie i paraliterackie w drukach okresu powstań i plebiscytu na Górnym Śląsku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1999.
  • Heska-Kwaśniewicz K., Poezja powstań śląskich. Próba konstrukcji modelu [w:] Oblicza literackie Śląska, red. J. Malicki, Biblioteka Śląska, Katowice-Opole-Cieszyn 1992, s. 87-112.
  • Heska-Kwaśniewicz K., Stanisław Ligoń [w:] Literatura Polska. Przewodnik Encyklopedyczny, T. 1, A-M, PWN, Warszawa 1984.
  • Heska-Kwaśniewicz K., Taki to mroczny czas. Losy pisarzy śląskich w okresie wojny i okupacji hitlerowskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2004.
  • Hierowski Z., 25 lat literatury na Śląsku: 1920-1945, Wydawnictwa Instytutu Śląskiego, Katowice-Wrocław.
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Eleusis_(organizacja) (dostęp: 11.03.2019).
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Hanys (dostęp: 7.03.2019).
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Kocynder (dostęp: 11.03.2019).
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Lew_Leo (dostęp: 7.03.2019).
  • Janeczka Z., Tryptyk śląsko-żydowski, "Śląski Kurier WNET" 2018, nr 45, s. 6-9.
  • Jasiński Z., Śląski kogel-mogel, czyli wybór karykatur, satyr i dowcipów politycznych o takich sobie głównie z okresu powstań śląskich, Instytut Śląski, Opole 1982.
  • Jastrzębski Z., Poetyka humoru wojennego (wybrane kwestie), "Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska" 1973, vol. 28, s. 293-319.
  • Karwat K., O, Gizdy! Wy pierony!, "Tygodnik Powszechny" z 17.05.2011, wydanie internetowe, https://www.tygodnikpowszechny.pl/o-gizdy-wy-pierony-142066 (dostęp: 13.05.2019).
  • Konieczny A., Kule się go nie imały [w:] Karlik z "Kocyndra". Wspomnienia o Stanisławie Ligoniu, Wybór materiałów: C. Kwiecień, Wydawnictwo Radia i Telewizji, Warszawa 1980, s. 94-120.
  • Kornecki A., Rola czasopisma "Kocynder" w utrwalaniu, tworzeniu i popularyzacji pieśni z okresu powstań i plebiscytu na Śląsku, "Rocznik Katowicki" 1982, t. 10.
  • Ligoń S., Karykatury wyborcze, Katowice 1928.
  • Mieczkowska H., Ojciec [w:] Karlik z "Kocyndra". Wspomnienia o Stanisławie Ligoniu, Wybór materiałów: C. Kwiecień, Wydawnictwo Radia i Telewizji, Warszawa 1980, s. 26-40.
  • Miodek J., Jo - śląski pieron, "Śląsk" 2014, nr 1, s. 65.
  • Simonides D., Rzecz o humorze śląskim, Instytut Śląski, Opole 1984.
  • Sławiński J., Satyra [w:] Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków 1988, s. 456-457.
  • Smołka L., Między "zacofaniem" a "modernizacją": polsko-niemiecki obraz wroga w okresie powstań i plebiscytu na Górnym Śląsku, "Tart", Wrocław 1992.
  • Szarota P., Psychologia uśmiechu. Analiza kulturowa, Gdańskie Wydawnictwa Psychologiczne, Gdańsk 2006.
  • Traktat pokoju między mocarstwami sprzymierzonemi i skojarzonemi i Niemcami, podpisany w Wersalu dnia 28 czerwca 1919 roku, Dz.U. 1920, nr 35, poz. 200.
  • Wiktor J., Wstęp [w:] G. Wichura-Zaidel, Stanisław Ligoń (Karlik z Kocyndra), Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1969.
  • Zieliński W., Prasa polska w okresie powstań i plebiscytu na Górnym Śląsku, "Zeszyty Prasoznawcze" 1981, nr XXIV, s. 70.
  • Zych G., Prosta linia rodu Ligoniów. Opowieść biograficzna, LSW, Warszawa 1978.
  • Żbikowska-Migoń A., O popularności pisarzy i dzieł literackich, "Roczniki Biblioteczne" 1978, R. XXII, z. 1-2, s. 218-256.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.ekon-element-000171578676

Zgłoszenie zostało wysłane

Zgłoszenie zostało wysłane

Musisz być zalogowany aby pisać komentarze.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.