PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2020 | Vol. 29, nr 4 | 71--83
Tytuł artykułu

An Essay on Natural and Distributive Justice

Warianty tytułu
Szkic o sprawiedliwości naturalnej i rozdzielczej
Języki publikacji
EN
Abstrakty
W artykule podjęto zagadnienie sprawiedliwości naturalnej i sprawiedliwości rozdzielczej. Jako punkt wyjścia przyjęto tradycyjną formułę "oddać każdemu to, co mu się należy" (suum cuique tribuere). Rozważania prowadzą do stwierdzenia, że sprawiedliwość naturalna dotyczy każdego człowieka, a należne są mu przyrodzone, wrodzone uprawnienia, podstawowe prawa człowieka. Realizacja sprawiedliwości naturalnej zapewnia w zakresie podstawowym udział w dobrach wspólnoty, jaką jest państwo. Sprawiedliwość ta bowiem wymaga, by każdemu człowiekowi zapewnić egzystencję odpowiadającą godności osoby ludzkiej. Związek sprawiedliwości naturalnej ze sprawiedliwością rozdzielczą występuje na poziomie elementarnych zobiektywizowanych potrzeb. Sprawiedliwość naturalna, gdy jest urzeczywistniana, niejako wypełnia wyróżnianą przez niektórych formułę "każdemu według »usprawiedliwionych« potrzeb", zapewniając zobiektywizowane, podstawowe potrzeby, co dotyczy jednak tylko części społeczeństwa; sprawiedliwość ta jest szersza, nie jest zawężona tylko do tego rodzaju elementarnych potrzeb i oczywiście nie tylko potrzeb dotyczy. Można by w pewnym sensie powiedzieć, że sprawiedliwość naturalna jakby "interweniuje", gdy nie wystarcza stosowanie sprawiedliwości według zasad proporcjonalności. Człowiek mający zagwarantowane przyrodzone, równe prawa, wpisane w prawo pozytywne, uzgodnione treściowo ze sprawiedliwością naturalną, poprzez własne działanie, korzystając z prawa stanowionego (pozytywnego), niejako "korzysta ze sprawiedliwości" i zapewnia sobie godziwe życie. Jednakże sprawiedliwość naturalna nikogo nie pomija, jej realizacja w istocie zastępuje formułę sprawiedliwości rozdzielczej "każdemu według »usprawiedliwionych« potrzeb". W sprawiedliwości rozdzielczej równość polega na proporcji; należy oddać proporcjonalnie, ogólnie rzecz ujmując, do wkładu, ale także do zasług. Z tych dwóch zasad wiodąca, z uwagi na jej powszechność, jest formuła "każdemu według wkładu" - ten, kto bardziej przyczynia się do dobra wspólnoty, otrzymuje więcej. (abstrakt oryginalny)
EN
The article addresses the issues of natural justice and distributive justice. The traditional formula "to render to everyone his or her own" (suum cuique tribuere) was taken as the point of departure. The discussion leads to the conclusion that natural justice concerns every person, and that everyone is entitled to inherent, innate rights, fundamental human rights. The exercise of natural justice ensures basic participation in the goods of the community, namely the state. This is so because this justice requires that every person be provided with an existence appropriate to the dignity of the human person. The relationship between natural justice and distributive justice exists at the level of elementary objective needs. Natural justice, when exercised, in a sense meets the formula "to render to everyone according to their legitimate needs", meeting objective, basic needs, but this applies only to part of society. This justice is broader, it does not boil down to these elementary needs and, of course, it relates also to other things than needs. In a sense, it could be said that natural justice "intervenes" where justice applied according to the principles of proportionality is not enough. Man, with his or her guaranteed natural, equal rights enacted as positive law in line with natural justice, through his or her own action "uses justice" by using (positive) law and provides himself or herself with a decent life. However, natural justice does not omit anyone, its implementation actually replaces the formula of distribution justice "render to everyone according to legitimate needs". In distributive justice, equality is about proportion to the contribution made, but also to the merit. Of these two principles, the guiding principle, because of its universality, is the formula "render to everyone according to their contribution": those who contribute more to the good of the community, receive more. (original abstract)
Rocznik
Strony
71--83
Opis fizyczny
Twórcy
  • Maria Curie-Sklodowska University in Lublin, Poland
Bibliografia
  • Ajdukiewicz K., O sprawiedliwości, [in:] Język i poznanie, vol. 1, Warszawa 1985.
  • Arystoteles, Etyka nikomachejska, Warszawa 2008.
  • Benedykt XVI, Caritas in veritate.
  • Brighouse H., Justice, Cambridge 2004.
  • Dworkin R., Biorąc prawa poważnie, Warszawa 1998.
  • Dziedziak W., Godność człowieka jako podstawa sprawiedliwości, [in:] Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Lechowi Dubelowi, "Annales UMCS sectio G (Ius)" 2019, vol. 66(1), DOI: http://dx.doi.org/10.17951/g.2019.66.1.87-99.
  • Hervada J., Prawo naturalne. Wprowadzenie, Kraków 2011.
  • Jan Paweł II, Evangelium vitae, 1995, [in:] Encykliki Ojca Świętego Jana Pawła II, Kraków 2007.
  • Jan Paweł II, Veritatis splendor, 1993, [in:] Encykliki Ojca Świętego Jana Pawła II, Kraków 2007.
  • Maroń G., Formuły sprawiedliwości dystrybutywnej, "Resovia Sacra. Studia Teologiczno-Filozoficzne Diecezji Rzeszowskiej" 2010, R. 17.
  • Ossowska M., Normy moralne. Próba systematyzacji, Warszawa 1985.
  • Perelman Ch., O sprawiedliwości, Warszawa 1959.
  • Picker E., Godność człowieka a życie ludzkie. Rozbrat dwóch fundamentalnych wartości jako wyraz narastającej relatywizacji człowieka, Warszawa 2007.
  • Piechowiak M., Do Platona po naukę o prawach człowieka, [in:] Księga jubileuszowa Profesora Tadeusza Jasudowicza, red. J. Białocerkiewicz, M. Balcerzak, A. Czeczko-Durlak, Toruń 2004.
  • Plato, The Republic, Michigan 1968.
  • Radbruch G., Filozofia prawa, Warszawa 2009.
  • Sadurski W., Teoria sprawiedliwości. Podstawowe zagadnienia, Warszawa 1988.
  • Słownik języka polskiego PWN, red. M. Szymczak, vol. 3, Warszawa 1995.
  • Soniewicka M., Granice sprawiedliwości, sprawiedliwość ponad granicami, Warszawa 2010.
  • Stelmach J., Współczesna filozofia interpretacji prawniczej, Kraków 1995.
  • Tkacz S., Rozumienie sprawiedliwości w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Katowice 2003.
  • Wronkowska S., Ziembiński Z., Zarys teorii prawa, Poznań 1997.
  • Young H.P., Sprawiedliwy podział, Warszawa 2003.
  • Ziembiński Z., O pojmowaniu sprawiedliwości, Lublin 1992.
  • Ziembiński Z., Sprawiedliwość społeczna jako pojęcie prawne, Warszawa 1996.
  • Ziembiński Z., Zarys zagadnień etyki, Poznań-Toruń 1994.
  • Constitution of the Republic of Poland of 2 April 1997 (Journal of Laws 1997, no. 78, item 483 as amended).
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.ekon-element-000171605571

Zgłoszenie zostało wysłane

Zgłoszenie zostało wysłane

Musisz być zalogowany aby pisać komentarze.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.