Modelowe podejście do projektowania systemów zarządzania kosztami w podmiotach leczniczych

• Autorzy: Marcin Pielaszek

Warianty tytułu

A model-based approach to designing cost management systems in healthcare entities

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

W artykule zaprezentowano czteroetapowy model projektowania systemu rachunku kosztów w podmiotach leczniczych, obejmujący: identyfikację obiektów zainteresowania rachunku kosztów, określenie istotnej informacji kosztowej, rozróżnienie danych planowanych i rzeczywistych oraz wybór metod wyceny. Model ten, o charakterze teoretyczno-projektowym, został oparty na bazie wcześniejszych badań autora i rozwinięty z uwzględnieniem specyfiki funkcjonowania jednostek z sektora ochrony zdrowia.Efektem pracy jest model wspierający projektowanie systemów rachunku kosztów w podmiotach leczniczych o zróżnicowanym profilu orga-nizacyjnym i decyzyjnym. Końcowym rezultatem jest tabelaryczny drogowskaz wdrożeniowy, który umożliwia dopasowanie koncepcji do konkretnych typów placówek - od szpitali specjalistycznych po hospicja i poradnie POZ. Zróżnicowanie potrzeb informacyjnych i decyzyjnych poszczególnych podmiotów leczniczych wskazuje na konieczność indywidualizacji podejścia kosztowego. Wnioski mają charakter aplikacyjny i stanowią punkt wyjścia do dalszych badań wdrożeniowych i empirycznych.(abstrakt oryginalny)

EN

The article presents a four-stage model for designing a cost accounting system in healthcare entities, which includes: identification of cost accounting objects, determination of relevant cost information, distinction between planned and actual data, and selection of valuation methods. The model, of a theoretical and design-oriented nature, is based on the author's previous research and has been developed with consideration of the specific characteristics of healthcare organizations.The outcome of the study is a model that supports the design of cost accounting systems in healthcare entities with diverse organizational and decision-making profiles. The final result is an implementation roadmap presented in tabular form, which enables the model to be adapted to various types of facilities - from specialist hospitals to hospices and primary care clinics. The diversity of informational and decision-making needs across healthcare entities highlights the necessity of individualizing the cost accounting approach. The conclusions are of an application-oriented nature and provide a foundation for further implementation-oriented and empirical research.(original abstract)

Słowa kluczowe

PL

Rachunek kosztów; Leczenie; Medycyna; Ochrona zdrowia; Zarządzanie kosztami

EN

Cost accounting; Medical treatment; Medicine; Health care protection; Costs management

• Czasopismo: Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie
• Rocznik: 2025
• Numer: nr 3
• Strony: 69--86

Twórcy

autor

Marcin Pielaszek

• Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Bibliografia

• Chluska J. [2021], Decyzyjne aspekty nowego rachunku kosztów szpitala, "ZN WSH Zarządzanie", nr 3 (21), s. 173-185, DOI: 10.5604/01.3001.0015.4265.
• GUS [2024], Zdrowie i ochrona zdrowia w 2023 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/zdrowie-i-ochrona-zdrowia-w-2023-roku,1,14.html (dostęp: 8.06.2025).
• Hass-Symotiuk M. [2016], Zakładowy plan kont wraz z komentarzem dla podmiotów leczniczych, Wolters Kluwer Polska, Warszawa.
• Kaplan R. S., Porter M. E. [2011], How to solve the cost crisis in health care, "Harvard Business Review", vol. 89 (9), s. 47-52.
• Karwowski M., Krysik M., Pielaszek M., Warowny P. [2025], Rachunek kosztów w warunkach VUCA - dlaczego jeszcze nigdy nie był tak potrzebny? W Rachunkowość w świecie VUCA. Raport Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH (Część II), https://www.sgh.waw.pl/knop/aktualnosci-kolegia/rachunkowosc-w-swiecie-vuca-raport-krm (dostęp: 17.08.2025).
• Kozierkiewicz A. [2008], Jednorodne Grupy Pacjentów. Przewodnik po systemie, Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia, Warszawa.
• Leusder M., Porte P., Ahaus K., van Elten H. [2022], Cost measurement in value-based healthcare: a systematic review, "BMJ Open", vol. 12, e066568, DOI: https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-066568.
• Martyniuk T., Cygańska M., Żurawik A., Malinowska E. [2021], Rachunek kosztów w podmiotach leczniczych, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
• NFZ [2022], Zarządzenie nr 55/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w opiece długoterminowej, Narodowy Fundusz Zdrowia, Warszawa, https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-552022dsoz,7406.html (dostęp: 8.06.2025).
• NFZ [2025], Informator o umowach - wyszukiwanie świadczeń, Narodowy Fundusz Zdrowia, https://aplikacje.nfz.gov.pl/umowy/Provider/Search (dostęp: 8.06.2025).
• OECD [2023], Health at a glance 2023: OECD indicators, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/7a7afb35-en.
• Pielaszek M., Warowny P. [2014], Analiza komparatywna wykorzystania różnych koncepcji rachunku kosztów w zarządzaniu, w: Nowak E., Nieplowicz M. (red.), Modele zarządzania kosztami i dokonaniami, "Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu", nr 343, Wydawnictwo UE we Wrocławiu, Wrocław, s. 559-569.
• Porter M. E., Teisberg E. [2004], Redefining competition in health care, Harvard Business Review, June, https://hbr.org/2004/06/redefining-competition-in-health-care (dostęp: 8.06.2025).
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie zaleceń dotyczących standardu rachunku kosztów u świadczeniodawców (Dz.U. 2015, poz. 1126).
• Szewieczek A. [2019], Rachunek kosztów szpitala - analiza i ewolucja regulacji prawnych, "Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach", nr 386, s. 108-121.
• Świderska G. K., Raulinajtys-Grzybek M., Pielaszek M. [2013a], Rachunek kosztów w zakładach opieki zdrowotnej. Podręcznik, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa.
• Świderska G. K., Raulinajtys-Grzybek M., Pielaszek M. [2013b], Instrukcja kosztów dla Zakładów Opieki Zdrowotnej, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa.

Identyfikatory

DOI

https://doi.org/10.33119/KNOP.2025.77.3.5