Kultura ryzyka jako komponent zarządzania ryzykiem we współczesnym przedsiębiorstwie - wybrane aspekty

• Autorzy: Krzysztof Łusiakowski

Warianty tytułu

Risk culture as a component of risk management in modern enterprise - selected aspects

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

Dzisiejsze przedsiębiorstwa narażone są na różnorodne, przenikające się ryzyko. Turbulentne otoczenie funkcjonowania podmiotów gospodarczych charakteryzuje się niepewnością. Rozwój technologii cyfrowych z jednej strony kształtuje cyberbezpieczeństwo biznesu, a z drugiej strony może destabilizować procesy gospodarowania. W takich warunkach proces zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwie powinien być prowadzony na podstawie uznanych standardów, rozwiązań organizacyjnych oraz narzędzi i metod, które zapewniają efektywność. Ważna jest dobra komunikacja ryzyka, w szczególności informująca o poziomie akceptowalnej ekspozycji na ryzyko. Kluczową rolę odgrywa kultura ryzyka, która promując właściwe zachowania wobec ryzyka, wspiera i utrzymuje spójną politykę zarządzania ryzykiem. Przedsiębiorstwa o silnej kulturze ryzyka wykazują większą odporność w sytuacjach kryzysowych. Celem artykułu jest przedstawienie koncepcji i roli kultury ryzyka we współczesnym przedsiębiorstwie. Dla realizacji celu artykułu dokonano przeglądu literatury krajowej, zagranicznej, raportów branżowych oraz opracowań poruszających tematykę kultury ryzyka obejmujących lata 2012-2025. Przedstawiono również aspekty zarządzania ryzykiem w warunkach cyfryzacji. Wnioski z przeprowadzonych badań wskazują, że fundamentem skutecznej kultury ryzyka powinien być jasno określony wzorzec zachowań pracowników wobec ryzyka. Silna kultura ryzyka angażuje całe przedsiębiorstwo w świadome zarządzanie ryzykiem, wzmacniając jego rezyliencję. Kluczowe znaczenie ma także wykorzystanie nowoczesnych rozwiązań oraz podnoszenie kompetencji cyfrowych pracowników, które sprzyjają kształtowaniu świadomej, odpowiedzialnej i proaktywnej postawy wobec ryzyka. W artykule zawarto także rekomendacje dla menedżerów, które mogą być pomocne w efektywnym kształtowaniu kultury ryzyka. W ocenie autora właściwie rozpoznana kultura ryzyka może przyczynić się do sukcesu rynkowego przedsiębiorstwa w gospodarce cyfrowej.(abstrakt oryginalny)

EN

Today's enterprises are exposed to a variety of interwoven risks. The turbulent business environment is characterized by uncertainty. The development of digital technologies, on the one hand, shapes business cybersecurity, and on the other, can destabilize management processes. In such conditions, the risk management process in an enterprise should be based on recognized standards, organizational solutions, and tools and methods that ensure effectiveness. Effective risk communication is crucial, particularly in informing individuals about the level of acceptable risk exposure. Risk culture plays a key role, promoting appropriate risk behaviors and supporting and maintaining a coherent risk management policy. Enterprises with a strong risk culture demonstrate greater resilience in crises. This article aims to present the concept and role of risk culture in modern enterprises. To achieve this aim, a review of domestic and international literature, industry reports, and studies on risk culture covering the years 2012-2025 was conducted. Aspects of risk management in a digitalized environment were also presented. The conclusions from the conducted research indicate that the foundation of an effective risk culture should be a clearly defined pattern of employee behavior toward risk. A strong risk culture engages the entire enterprise in conscious risk management, strengthening its resilience. The use of modern solutions and improving employee digital competencies are also crucial, fostering an informed, responsible, and proactive attitude toward risk. The article also includes recommendations for managers that can be helpful in effectively shaping a risk culture. In the author's opinion, a properly identified risk culture can contribute to a company's market success in the digital economy.(original abstract)

Słowa kluczowe

PL

Kultura; Zarządzanie ryzykiem; Transformacja cyfrowa

EN

Culture; Risk management; Digital transformation

• Czasopismo: Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie
• Rocznik: 2025
• Numer: nr 3
• Strony: 87--103

Twórcy

autor

Krzysztof Łusiakowski

• Politechnika Świętokrzyska w Kielcach

Bibliografia

• ACCA [2024], Risk cultures and banking: where next? https://www.accaglobal.com/content/dam/
• ACCA_Global/professional-insights/risk-banking/PI-RISK-CULTURES-BANKING v10.pdf (dostęp: 3.12.2024).
• Agarwal R., Kallapur S. [2018], Cognitive risk culture and advanced roles of actors in risk governance: A case study, "Journal of Risk Finance", vol. 19 (4), s. 327-342.
• AICPA, CIMA [2024], 2024 State of risk oversight report: 15th edition, https://www.aicpa-cima.com/resources/download/2024-state-of-risk-oversight-report-15th-edition (dostęp: 30.01.2025).
• APRA [2016], Information paper. Risk culture, https://www.apra.gov.au/sites/default/files/information-paper-risk-culture1.pdf (dostęp: 22.10.2024).
• APRA [2025], Risk Culture 10 Dimensions, https://www.apra.gov.au/risk-culture-10-dimensions (dostęp: 25.02.2025).
• Ashby S., Palermo T., Power M. [2012], Risk culture in financial organisations: An interim report. Centre for analysis of risk and regulation, https://www.lse.ac.uk/accounting/assets/CARR/ documents/Risk-Culture-in-FinancialOrganisations/Risk-culture-interim-report.pdf (dostęp: 12.10.2024).
• Aziz N. A. A., Manab N. A. [2020], Does risk culture matter for sustaining the business? Evidence from Malaysian environmentally sensitive listed companies, "International Journal of Management and Sustainability", vol. 9 (2), s. 91-100, DOI: 10.18488/journal.11.2020.92.91.100.
• Bantleon U., d'Arcy A., Eulerich M., Hucke A., Pedell B., Ratzinger-Sakel N. V. S. [2021], Coordination challenges in implementing the three lines of defense model, "International Journal of Auditing", vol. 25 (1), s. 59-74.
• Bharadwaj Ch. [2025], Harnessing the power of AI for enhanced risk management in business, AI in Risk Management: Key Use Cases, https://appinventiv.com/blog/ai-in-risk-management/ (dostęp: 25.02.2025).
• Bulińska-Stangrecka H. [2015], Konceptualizacja e-kultury. Zarzadzanie kulturą organizacji w warunkach ryzyka, "Studia Ekonomiczne", t. 222, s. 101-115.
• Ching Ching W., Rahim F. A. M., Chuing L. S. [2021], Enterprise risk management and risk culture in construction public listed companies, "Journal of Construction in Developing Countries", vol. 26 (2), s. 17-36.
• Cole D. [2014], Driving a strong risk culture: a Swiss Re perspective, "Journal of Financial Perspectives", vol. 2 (2), s. 1-30.
• Coluccia D., Fontana S., Graziano E. A., Rossi M., Solimene S. [2017], Does risk culture affect banks' volatility? The case of the G-SIBs, "Corporate Ownership & Control", vol. 15 (1), s. 33-43.
• Deloitte [2012], Cultivating a Risk Intelligent Culture Understand, measure, strengthen, and report, https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/us/Documents/center-for-corporate-governance/us-ccg-cultivating-a-risk-intelligent-culture-050212.pdf (dostęp: 10.10.2024).
• Deloitte [2023], Integrated risk management, https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/sg/Documents/risk/sea-risk-integrated-management.pdf (dostęp: 15.10.2024).
• ECB [2024], Draft guide on governance and risk culture, https://www.bankingsupervision.europa.eu/framework/legal-framework/public-consultations/pdf/ssm.pubcon202407_draftguide.en.pdf (dostęp: 12.12.2024).
• ECIIA [2024], Auditing risk culture, https://www.eciia.eu/2024/08/auditing-risk-culture/ (dostęp: 6.01.2025).
• FERMA [2024], Global risk manager survey report 2024, https://www.ferma.eu/app/uploads/2024/10/FERMA-Global-Risk-Manager-Survey-Report-2024.pdf (dostęp: 31.01.2025).
• Flickinger L. [2015], Making your risk culture a rock in the storm, "Mortgage Banking", vol. 76 (1), s. 148-155.
• Grant Thorton [2016], Risk culture. Building great organisations and growing your foundation for success. CAPABILITY STATEMENT 2016, https://www.grantthornton.com.au/globalassets/1.-member-firms/australian-website/services/advisory/pdfs/gtal_2016_culture-risk-2016.pdf (dostęp: 10.01.2025).
• Grebe G. P. M., Marx J. [2023], The Perceived Relationship between Risk Culture and Operational Risk Management Practices of Ghanaian Banks, "Journal of Risk and Financial Management", 16: 407, s. 1-22, https://doi.org/10.3390/jrfm16090407.
• Gupta A., Owusu A. F. [2020], Identifying the risk culture of banks using machine learning, 3, http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3441861 (dostęp: 5.11.2024).
• IFC [2015], Risk culture, risk governance, and balanced incentives. Recommendations for strengthening risk management in emerging market banks, s. 1-88, https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/32259c40-6719-5f1f-a800-63facea28c00/content (dostęp: 10.01.2025).
• IRM [2012], Risk culture under the microscope guidance for boards, https://www.theirm.org/media/4703/risk_culture_a5_web15_oct_2012.pdf (dostęp: 2.12.2024).
• Jackson P. [2014], Risk culture and effective risk governance, Risk Books, London.
• Joshi S. [2025], The synergy of generative AI and Big data for financial risk: Review of recent developments, "IJFMR-International Journal For Multidisciplinary Research", vol. 7 (1), s. 1-17.
• Kanu M. S. [2020], The role of risk culture in enterprise risk management implementation, "International Journal of Business and Management", vol. 15 (11), s. 13-31.
• Kasiewicz S. [2020], Cyfrowa transformacja firma kultura ryzyka, "Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie", nr 2 (55), s. 43-53.
• Kasiewicz S., Kurkliński L. [2017], Ryzyko klienta i kultura ryzyka a rozwój bankowości cyfrowej, "Bezpieczny Bank", nr 68 (3), s. 106-126.
• Kasiewicz S., Kurkliński L. [2019], Kultura ryzyka jako niedoceniany element zarządzania ryzykiem i wspomagania transformacji cyfrowej banków, w: Konsument na rynku usług finansowych, "Rozprawy Ubezpieczeniowe", nr 31 (1), s. 3-16.
• Korombel A. [2013], Istota i znaczenie kultury ryzyka dla funkcjonowania organizacji, "Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia", nr 60, s. 471-478.
• KPMG [2023], Quantifying risk culture. Is it possible? https://kpmg.com/uk/en/home/insights/2023/07/quantifying-risk-culture.html (dostęp: 12.10.2024).
• Kurkliński L., Kasiewicz S. [2023], Kultura ryzyka w warunkach post-pandemicznych, transformacji cyfrowej i wyzwań XXI wieku, "Bezpieczny Bank", nr 92 (3), s. 88-107.
• Limański A. [2015], Identyfikacja i strukturalizacja cech współczesnego otoczenia w zarządzaniu przedsiębiorstwem, "Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zarządzanie", nr 42 (3), s. 47-58.
• McKinsey [2021], McKinsey on risk. New risk challenges and enduring themes for the return, https://www.mckinsey.com/~/media/mckinsey/business functions/risk/our insights/mckinsey on risk number 10 winter 2021/mckinsey-on-risk-number-10.pdf (dostęp: 15.11.2024).
• McKinsey [2025], Enterprise risk management and risk culture, Risk & Resilience, https://www.mckinsey.com/capabilities/risk-and-resilience/how-we-help-clients/enterprise-risk-management-and-risk-culture (dostęp: 25.02.2025).
• Miller P. [2022], Does your organization assess risk culture? If not, it should. Here's how, "Frontiers in Research Metrics Analytics", no 7 (891324), s. 1-5.
• Mtakai J. [2024], Blockchain technology in risk management: Strengthening cybersecurity and financial integrity, "International Journal of Research Publication and Reviews", vol. 5 (10), s. 2336-2348.
• Nuhic-Meskovic M., Meskovic A. [2023], Risk management culture, structure, and process: Theoretical insights and empirical evidence, "International Business Research, Canadian Center of Science and Education", vol. 16 (10), s. 10-23.
• Przetacznik S. [2022], Ewolucja zarządzania ryzykiem, "Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie", nr 53 (1-2), s. 95-107.
• PwC [2024], When culture eats your risk strategy for breakfast, https://www.pwc.ch/en/insights/risk/risk-culture.html (dostęp: 30.01.2025).
• Sztorc M. [2023], Sektor dużych przedsiębiorstw w gospodarce cyfrowej i postcyfrowej, Wydawnictwo Politechniki Świętokrzyskiej.
• Tworek P. [2023], Standaryzacja zarządzania ryzykiem w kierowaniu organizacjami w warunkach niepewności, "Zeszyty Naukowe Akademii Górnośląskiej", nr 5, s. 133-143.
• Unterrheiner S. [2017], The importance of risk culture to your risk management structure, General Re Corporation, https://www.genre.com/knowledge/blog/the importance-of-risk-culture-en.html (dostęp: 24.11.2024).
• Valkenburg B., Bongiovanni I. [2024], Unravelling the three lines model in cybersecurity: a systematic literature review, "Computers & Security", vol. 139, s. 1-11.
• VMIA [2020], Risk Culture Guide, https://www.vmia.vic.gov.au/sites/default/files/2025-05/Risk-Culture-Guide_0.pdf (dostęp: 15.10.2024).
• Word Economic Forum [2025], Future of jobs report 2025, https://reports.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_Report_2025.pdf (dostęp: 20.01.2025).

Identyfikatory

DOI

https://doi.org/10.33119/KNOP.2025.77.3.6