Hydrological effects of the hydraulic structures constructed in the valley of the River Little Vistula in Poland from the mid-18th century to the present

• Autorzy: Jakub Czaja
• Języki publikacji: EN

Abstrakty

EN

This study of the hydraulic structures constructed in the River Little Vistula (Mała Wisła) valley covers its western reach from the village of Strumień (Schwartzwasser) to the mouth of the River Przemsza. Its purpose was to assess the impact of these structures on changes in the conditions of runoff formation within the valley from the mid-18th century to the present. Historical materials (maps, sketches and plans) collected in the State Archives in Opole and Katowice were used in the study. Analyses of Austrian plane-table maps from the years 1763-1764 and 1861-1862 (1:28 800 scale) and of Prussian maps from the years 1827-1828 and 1881-1883 (1:25 000 scale) were also conducted. As a result of the study, the type and rate of hydraulic works were determined along with the techniques and methods used when constructing these structures in the 18th and 19th centuries. It was found that during the last 260 years, the main channel of the River Little Vistula moved within the meandering zone. Within the area of the Zarzecze and Mała Wisła settlements, a "new" River Vistula channel was formed during the flood in 1736, which shifted ca. 0.5-1.0 km to the south. The hydraulic structures which were constructed, mainly levees, caused water levels to rise excessively in the area during high water stages and the swollen waters often causing the levees to cave in, or to breach them. The river engineering work which was conducted also affected the formation of runoff in the valley of the River Little Vistula. It has been found that both anastomosis processes and river meandering were inhibited. In some channel reaches, temporal activation of deep erosion processes as well as channel shallowing were observed. Deep erosion reached up to 2 metres and channel shallowing up to 1 metre. These processes took place during river engineering work and the River Vistula bed took around a dozen years to stabilise following the completion of the work.(original abstract)

Słowa kluczowe

EN

Cartography; History; River regulation

PL

Kartografia; Historia; Regulacja rzek

• Czasopismo: Environmental & Socio-economic Studies
• Rocznik: 2017
• Tom: 5
• Numer: nr 1
• Strony: 25--36

Twórcy

autor

Jakub Czaja

• University of Silesia in Katowice, Sosnowiec, Poland

Bibliografia

• Augustini J. 1863-1867. General Karte des Furstenthums Pless, 1:25 000. Zbiory Kartograficzne Archiwum Państwowego Katowice [manuscript].
• Becker C. 1868. Zur Kenntnis der Oder und ihres Flächengebietes. Berlin.
• Betrieb Weichsel regulierung. 1904-1906. 1:5000. Archwium Państwowe w Opolu.
• Bodecker H., Kourbiere J., Prihoda K. 1885-1896. Plany granicy prusko-austriackiej 1:1500 i 1:5000. Opawa. Zbiory Kartograficzne Archiwum Państwowego Katowice.
• Copie eines Theiles der Karte von Weichsel Strom. 1834. About 1:5000 Archiwum Państwowe w Opolu.
• Czaja J. Rahmonov O. 2016 Land use changes in the Mała Wisła valley in the western part of the Oświęcim Basin, from the 18th to modern time [in print].
• Czajka A. 2007. Środowisko sedymentacji osadów przykorytowych rzek uregulowanych na przykładzie górnej Odry i górnej Wisły. Wyd. Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
• Dynowska I. 1971. Typy reżimów rzecznych w Polsce. Zesz. Nauk. UJ. 268, "Prace Geograficzne" 28.
• Eytelwein J. A. 1800. Praktische Anweisung über den Faschinenbaum. Berlin.
• General-Mappa des Merzogthums Ober-Schleisien (Pierwsze Wojskowe zdjęcie Śląska). 1763-1764, 1780. Kriegsarchiv. Wiedeń.
• Konias A. 2000. Kartografia topograficzna Śląska Cieszyńskiego i zaboru austriackiego od II połowy XVIII wieku do początku XX wieku. Wyd. Uniwersytetu Śląskiego. Katowice
• Konieczny K. 2010. Zabudowa hydrotechniczna i prace regulacyjne w dorzeczu górnej Wisły w XX wieku. Archiwum Katedry Geografii Fizycznej. WNoZ UŚ [manuscript].
• Lageplan der Klainen Weichsel Kreis Pless, about 1895. 1:75 000. Zbiory Kartograficzne Archiwum Państwowego w Opolu.
• Mapa rzek województwa śląskiego. 1:100 000. 1925. Zbiory kartograficzne Archiwum Państwowego Katowice [rękopis].
• Matakiewicz M. 1920. Regulacja Wisły. Monografia Wisły. Z. 10. Warszawa.
• Matakiewicz M. Rybczyński J. 1926. Ekspertyza projektu generalnego regulacji Wisły inż. Ingardena. Archiwum OZDW Kraków [manuscript].
• Memel, Pregel und Weichselstrom, ichre Stromgebiete und ihrewichtigsten Nebenflüsse, 1899, Band I - IV, Verlag von Dietrich Reimer, Berlin.
• Neüwertz J. H., 1783. Beschreibung der Oder usw. neue Ökonomische Nachrichten der patritischen Gesellschaft in Schlesien. Breslau.
• Plan regulacji Wisły w latach 1794-1796 oraz 1820-1840. 1:2000 i 1:5000. Zbiory Kartograficzne Archiwum Państwowego w Pszczynie.
• Plan regulacji Wisły w rejonie Kaniowa. 1906. Original scale 1:2880.
• Plan von situations des Wiechsel und dessen Lauff von der Schwartzwasserischen Graentze bis anden Flussbiala und das Konigreich Pohlen...1754, Scale about 1:4200. Zbiory Kartograficzne Archiwum Państwowego w Opolu.
• Regulierung der galizischen Weichselstrecke von Biala Przemsamündung. 1907. 1:25 000. Archiwum Państwowe w Opolu.
• Regulierung der Österreichische Weichselstrecke. 1892-1901. 1:5000. Archiwum Państwowe w Opolu
• Regulierung der Przemsza. 1906. 1:5000. Archiwum Państwowe w Opolu.
• Situations-plan des Weichsel-Flusses von der Mundung der Białka (km 0 bis zur Mundung der Przemsza km 51. 1908. Original scale 1:25000. Archiwum Państwowe w Opolu.
• Situationsplan des Wiechselfluses bei Pustynia. 1891. Original scale 1:2880. Archiwum Państwowe w Opolu.
• Situations-u. Peilungs-Plan der Weichsel bei Czarnuchowitz, about 1840. Original scale about 1:800. Archiwum Państwowe w Opolu.
• Szewczuk J. 1939: Kronika klęsk elementarnych w Galicji w latach 1772-1841. Lwów.
• Ubersicht der Militar Aufnahme von Mahren und Schlesien. 1861-1863. 1:28 800. Archiwum kartograficzne. Wiedeń.
• Urmestischkartte, 1827-1835, 1:25 000, Berlin.
• Wieland I. W. 1736. Principatus Silesiae Rattiboriensis. About 1:106 000. Wojewódzkie Archiwum Państwowe, Katowice.