PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2026 | nr 4(821) | 104--128
Tytuł artykułu

Nawyk w strukturze przestępstwa

Autorzy
Warianty tytułu
Habit as part of the structure of a criminal offence
Języki publikacji
PL
Abstrakty
Celem pracy jest wskazanie, jak pojęcie "nawyku" było oraz jest współcześnie obecne w prawie karnym. Początkowo pojęcie nawyku było wykorzystywane w ramach instytucji "przestępcy z nawyknienia", której podstaw należy doszukiwać się w ustawodawstwie angielskim XIX wieku. W polskim prawie karnym instytucja ta znalazła się w kodeksie z 1932 r., lecz z niej zrezygnowano po II wojnie światowej. Samo pojęcie nawyku było jednak wykorzystywane zarówno w orzecznictwie, literaturze, jak i ustawodawstwie. Współcześnie można rozważyć pojęcie nawyku oraz jego znaczenie psychologiczne oraz semantyczne w ramach analizy struktury przestępstwa przy ocenie czynu, bezprawności, karalności, karygodności oraz winy. Przeprowadzona analiza strukturalna wskazuje na potrzebę szerszego uwzględniania pojęć z zakresu psychologii w prawie karnym, które umożliwiają dokładniejszą ocenę zachowań ocenianych na podstawie prawa karnego. (abstrakt oryginalny)
EN
The aim of this paper is to examine how the concept of 'habit' has been and continues to be present in criminal law. Initially, the notion of habit was employed in the institution of 'habitual criminal', the origins of which can be traced back to 19th-century English legislation. In Polish criminal law, this institution was incorporated into the 1932 Penal Code but was abandoned after World War II. Nevertheless, the concept of habit itself has been used in case law, legal literature, and legislation. Today, it is possible to analyse the concept of habit-along with its psychological and semantic dimensions-in the context of the structure of a criminal offence, particularly in the assessment of the act, unlawfulness, criminality, culpability, and guilt. The structural analysis conducted in this study points to the need for broader inclusion of psychological concepts in criminal law, as they allow for a more accurate evaluation of behaviours which are assessed from the criminal law point of view. (original abstract)
Rocznik
Numer
Strony
104--128
Opis fizyczny
Twórcy
Bibliografia
  • 1. Aarts Henk, Custers Ruud, Marien Hans (w:) The Psychology of Habit: Theory Mechanism, Change, and Contexts, red. B. Verplanken, Springer 2018
  • 2. Aarts Henk, Midden Cees J.H., De Vries Peter W., Changing simple energy- related consumer behaviors: How the enactment of intentions is thwarted by acting and non-acting habits, "Environment and Behavior" 2011/43(5), https://doi. oryg/10.1177/0013916510369630 (dostęp: 18.05.2025 r.)
  • 3. Barczak-Oplustil Agnieszka, Zasada koincydencji winy i czynu w Kodeksie karnym, Krakowski Instytut Prawa Karnego Fundacja, Kraków 2016
  • 4. Bojarski Tadeusz (w:) Kodeks karny. Komentarz, red. T. Bojarski, Warszawa 2016
  • 5. Botvinick Matthew, Plaut David C., Doing without schema hierarchies: A recurrent connectionist approach to normal and impaired routine sequential action, "Psychological Review" 2004/111
  • 6. Buchała Kazimierz, Wolter Władysław, Wykład prawa karnego na podstawie kodeksu karnego z 1969 r. Nauka o ustawie karnej i przestępstwie, Kraków 1979
  • 7. Budyn-Kulik Magdalena, Umyślność w prawie karnym i psychologii. Teoria i praktyka sądowa, Warszawa 2015
  • 8. Daniluk Paweł (w:) Kodeks karny. Komentarz, red. R. A. Stefański, Warszawa 2018
  • 9. Daszkiewicz Krystyna, Przestępstwo z premedytacją, Warszawa 1968
  • 10. De Houwer Jan, Moors Agnes, Automaticity: A theoretical and conceptual analysis, "Psychological Bulletin" 2006/132(2), https://doi.oryg/10.1037/0033-2909.132.2.297 (dostęp: 18.05.2025 r.)
  • 11. Giezek Jacek, Deformacje spostrzegania jako przyczyna przestępstw nieumyślnych, "Nowe Prawo" 1990/4-6
  • 12. Hirsch Hans Joachim, Das Schuldprinzip und seine Funktion im Strafrecht, "Zeitschrift für die gesamte Strafrechtswissenschaft" 1994/106
  • 13. James William, Habit, Kessinger Publishing 2010
  • 14. Janiszewska Beata (w:) Kodeks karny. Komentarz , red. R. A. Stefański, Warszawa 2023
  • 15. Jaworska-Wieloch Anna, Odpowiedzi do testu nr 5 (w:) Prawo karne. Testy i kazusy, Warszawa 2022
  • 16. Ji Mindi F., Wood Wendy, Purchase and consumption habits: Not necessarily what you intend, "Journal of Consumer Psychology" 2007/17(4), https://doi.org/10.1016/S1057- 7408(07)70037-2 (dostęp: 18.05.2025 r.)
  • 17. Kaczmarek Tomasz, Giezek Jacek, Przestępstwo z niedbalstwa jako wynik deficytu informacji, "Przegląd Prawa Karnego" 1990/4
  • 18. Kaczmarek Tomasz, Spory wokół pojęcia winy w prawie karnym (w:) W kręgu teorii i praktyki prawa karnego. Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Wąska, red. L. Leszczyński, E. Skrętowicz, Z. Hołda, Lublin 2005
  • 19. Kardas Piotr (w:) Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Komentarz do art. 1-52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016
  • 20. Kardas Piotr, Dozwolone ryzyko sportowe - pozaustawowy kontratyp czy element precyzujący płaszczyznę bezprawności?, "Przegląd Sądowy" 2009/1
  • 21. Kardas Piotr, Majewski Jarosław, O dwóch znaczeniach winy w prawie karnym, "Państwo i Prawo" 1993/10
  • 22. Knussen Christina, Yule Fred, "I'm not in the habit of recycling" the role of habitual behavior in the disposal of household waste, "Environment and behavior" 2008/40(5), https://doi.org/10.1177/00139165073075 (dostęp: 18.05.2025 r.)
  • 23. Konieczniak Przemysław, Czyn jako podstawa odpowiedzialności w prawie karnym, Kraków 2002
  • 24. Królikowski Michał (w:) Kodeks karny. Część ogólna, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, Warszawa 2010, t. 1
  • 25. Krychowski Tadeusz, Rapport présenté en 1939 (w:) Recueil de documents en matière pénale et pénitentiaire, red. E. Delaquis, Brno 1947/48
  • 26. Lachowski Jerzy (w:) Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2016
  • 27. Lally Phillippa, Potts Henry W.W., van Jaarsveld Cornelia H.M., Wardle Jane, How are habits formed: Modelling habit formation in the real world, "European Journal of Social Psychology" 2009/40(6), https://doi.oryg/10.1002/ejsp.674 (dostęp: 18.05.2025 r.)
  • 28. Loehr Daniel, Amicus Curie brief by Daniel Loehr, scholar of the role of eugenics in habitual criminals laws, in support of petitioner David L. Ward, 2024, https://www.scribd.com/document/717393657/202303-05-Daniel-Loehr-Amicus-Brief (dostęp: 18.05.2025 r.)
  • 29. Lombroso Cesare, Criminal Man, Duke University Press 2006 (pierwsze wydanie 1876)
  • 30. Łabuda Grzegorz (w:) Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021
  • 31. Makarewicz Juliusz, Mosing Kazimierz, Komentarz do Kodeksu Karnego, Lwów 1938
  • 32. Małecki Mikołaj, Sławiński Marek, Guilt in Criminal Law: Guilt in Us or in the Stars? (w:) Law and Mind. A Survey of Law and the Cognitive Sciences, red. B. Brożek, J. Hage, N.A Vincent, Cambridge 2021
  • 33. Marek Andrzej, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2010
  • 34. Mącior Władysław, Czyn ludzki i jego znaczenie w prawie karnym. Zagadnienie podstawowe, Warszawa 1990
  • 35. Mezger Edmund, Strafrecht, Ein Lehrbuch, Monachium/Lipsk 1931
  • 36. Morris Norval, The Habitual Criminal, Londyn 1951
  • 37. Mozgawa Marek (w:) Prawo karne materialne. Część ogólna, red. M. Mozgawa, Warszawa 2024
  • 38. Nourse Victoria F., In Reckless Hands: Skinner V. Oklahoma and the Near-Triumph of American Eugenics, W. W. Norton & Company 2008
  • 39. Pastwa-Wojciechowska Beata, Zalewski Wojciech, O pojęciu winy z perspektywy psychologa i prawnika (w:) Psychologia i prawo. Między teorią a praktyką, red. E. Habzda-Siwek, J. Kabzińska, Sopot 2014
  • 40. Patrays Wojciech, Interpretacja karnistyczna. Studium metodologiczne, Poznań 1988
  • 41. Pohl Łukasz, Prawo karne. Wykład części ogólnej, Warszawa 2019
  • 42. Potulski Jacek, Ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu jako sposób realizacji zasady subsydiarności prawa karnego, "Gdańskie Studia Prawnicze" 2005/3
  • 43. Przesławski Tomasz, Psychika, czyn, wina. Wpływ czynnika psychicznego na zachowanie człowieka i jego winę jako podstawę odpowiedzialności karnej, Warszawa 2008
  • 44. Sekcja Prawa Karnego Komisji Kodyfikacyjnej, tom V, z. 3, https://www.bibliotekacyfrowa. pl/dlibra/publication/40072 (dostęp: 18.05.2025 r.)
  • 45. Soszyńska Daniela, Alkohol a psychika, Warszawa 1980
  • 46. Sykuna Sebastian, Zajadło Jerzy, Kontrowersje wokół tzw. obrony przez kulturę - okoliczność wyłączająca winę, okoliczność łagodząca czy nadużycie prawa do obrony?, "Przegląd Sądowy" 2007/6
  • 47. Szewczyk Maria (w:) Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz. Tom II, red. A. Zoll, Warszawa 2008
  • 48. Śliwonik Szymon, Prawnokarne aspekty rozpijania małoletniego, "Kortowski Przegląd Prawniczy" 2023/3, https://doi.org/10.31648/kpp.9413 (dostęp 18.05.2025 r.)
  • 49. Świda Witold, Przestępca z nawyknienia w polskim prawie karnym, "Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny" 1938
  • 50. Verplanken B. (w:) The Psychology of Habit: Theory Mechanism, Change, and Contexts, red. B. Verplanken, Springer 2018
  • 51. Wachsmann Nikolaus, From Indefinite Confinement to Extermination "HABITUAL CRIMINALS" IN THE THIRD REICH (w:) Serial Offenders: Theory and Practice, Jones &Barlett Learning, red. K. Borgeson, K. Kuehnie, Boston 2012
  • 52. Warylewski Jarosław (w:) System Prawa Karnego. Tom 1. Zagadnienia ogólne, red. A. Marek, Warszawa 2010
  • 53. Wen Chu Wu Michele, Culture Is No Defence for Infanticide, "Journal of Gender, Social Policy & The Law" 2003/11(2)
  • 54. Wolter Władysław, O czynie jako działaniu lub zaniechaniu przestępnym, "Państwo i Prawo" 1956/5-6
  • 55. Wolter Władysław, Z rozważań nad winą nieumyślną, "Państwo i Prawo" 1962/5-6
  • 56. Zalewski Wojciech (w:) Kodeks karny. Komentarz, art. 65, red. R.A. Stefański, Warszawa 2023, Legalis
  • 57. Zawłocki Robert, Pojęcie i funkcje społecznej szkodliwości czynu w prawie karnym, Warszawa 2006
  • 58. Ziembiński Zygmunt, Daszkiewicz Krystyna, Sołtysiński Stanisław, Trójgłos o prawniczym pojęciu czynu, "Studia Prawnicze" 1971/29
  • 59. Zimmerman Jan, Prawo administracyjne, Warszawa 2020
  • 60. Zoll Andrzej (w:) Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Komentarz do art. 1-52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016
  • 61. Zoll Andrzej, Karalność i karygodność czynu jako odrębne elementy struktury przestępstwa (w:) Teoretyczne problemy odpowiedzialności karnej w polskim i niemieckim prawie karnym, red. T. Kaczmarek, Wrocław 1990
  • 62. Zoll Andrzej, Nowa kodyfikacja karna. Kodeks karny. Zasady odpowiedzialności karnej, Warszawa 1998
  • 63. Zoll Andrzej, O normie prawnej z punktu widzenia prawa karnego, "Krakowskie Studia Prawnicze" 1990
  • 64. Zoll Andrzej, Okoliczności wyłączające bezprawność czynu, Warszawa 1982
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.ekon-element-000171734979

Zgłoszenie zostało wysłane

Zgłoszenie zostało wysłane

Musisz być zalogowany aby pisać komentarze.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.