Wyniki wyszukiwania - BazEkon

1

Utworzenie parku kulturowego jako sposób ochrony genius loci (ducha miejsca)

100%

Gryz L.

Przegląd Prawa Administracyjnego

|

2025

|

9

65-77

W artykule zwrócono uwagę na możliwość wykorzystania instytucji parku kulturowego przy ochronie mało poznanego, a relewantnego fenomenu, jakim jest genius loci (duch miejsca). Genius loci stanowi oś łączącą dziedzictwo materialne i niematerialne, dzięki czemu nadaje im wartości i z tego powodu konieczna jest jego prawna ochrona. Jest to pogląd dotychczas nierozwijany przez polską jurysprudencję, ale dostrzeżony przez organizacje międzynarodowe. Krajobraz kulturowy stanowi istotną część składową ducha miejsca i z tego powodu instytucja parku kulturowego - ustanowiona do ochrony krajobrazu kulturowego - okaże się efektywnym narzędziem służącym do ochrony ducha miejsca. W artykule dokonano analizy: terminów "krajobraz", "krajobraz kulturowy", "duch miejsca"; wzajemnych powiązań pomiędzy krajobrazem i genius loci; rozwoju instytucji parku kulturowego w polskim systemie prawnym; potencjału wykorzystania instytucji parku kulturowego do ochrony ducha miejsca; rekomendowanych zmian, które umożliwią zwiększenie efektywności ochrony genius loci w ramach instytucji parku kulturowego. Praca została przygotowana w oparciu o metodę formalno-dogmatyczną i historyczno-prawną.(abstrakt oryginalny)

2

Zmiana warty : dziedzictwo na przełomie XX i XXI wieku

80%

Pisarek A.

Turystyka Kulturowa

|

2020

|

nr 3

301-308

Międzynarodowe Centrum Kultury wydaje badania polskich i zagranicznych badaczy zasłużonych dla ukonstytuowania się autonomicznych studiów nad dziedzictwem już od 2012 roku. Publikacje w serii Heritologia są przygotowane niezwykle starannie pod kątem edycyjnym - nic dziwnego, że informacje o nich znaleźć możemy w przeglądzie najlepszych polskich projektów graficznych ostatniego dziesięciolecia Print Control [Heliasz 2019]. Zasługą redaktorów serii jest jednak nie tylko dbałość o formę, ale przede wszystkim o treść. Wybór autorów i tematów poszczególnych książek pozwala uznać Heritologię za niezwykle cenne kompendium dające wgląd w historię kształtowania się dyscypliny oraz pozwalające na zapoznanie się z wieloma prowadzonymi po dziś dzień dyskusjami. W 2018 roku z okazji Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego na rynku - właśnie w tej serii - pojawiła się pozycja autorstwa Johna Tunbridge pt. Zmiana warty. Dziedzictwo na przełomie XX i XXI wieku u [Tunbridge 2018]. (fragment tekstu)

3

Wykorzystanie RPO w systemie finansowania ochrony zabytków na przykładzie RPO WO

80%

Pieczonka J.

Nauki o Finansach / Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

|

2015

|

nr 3 (24)

80-98

W polskich uwarunkowaniach i przy względnie złej kondycji finansów publicznych finansowanie ochrony zabytków odbywa się również ze znacznym udziałem funduszy pochodzących z Unii Europejskiej, czego dobrym przykładem jest finansowanie w ramach regionalnych programów operacyjnych (RPO) poszczególnych województw. Celem artykułu jest krótkie przedstawienie systemu finansowania ochrony zabytków w Polsce na tle wybranych krajów europejskich oraz roli RPO w systemie finansowania ochrony zabytków w Polsce na przykładzie Regionalnego programu operacyjnego województwa opolskiego. Dziedzictwo kulturowe narodu w postaci zasobów materialnych i niematerialnych dorobku poprzednich pokoleń jest elementem budowy tożsamości narodowej, gdyż bez niego niemożliwa byłaby nauka poszanowania dla tradycji i kultury. Jednak w gospodarce rynkowej dziedzictwo kulturowe w postaci zabytków powinno być traktowane także jako czynnik wspierający rozwój regionalny. Z przedstawionych zasad wykorzystywania środków na działania związane z ochroną dziedzictwa kulturowego, ochroną zabytków oraz środków przeznaczanych na ten cel wynika, że środki unijne, w tym szczególnie z RPO, nie zastąpią systemu finansowania tych działań ze środków publicznych, których dysponentem jest minister kultury i dziedzictwa narodowego, jednak mogą być dobrym uzupełnieniem tego systemu.(abstrakt oryginalny)

4

Future of the Past. Heritage and Economy in Poland in the First Half of the 21st Century

80%

Koskowski M.

Przyszłość. Świat-Europa-Polska

|

2015

|

nr 1(31), T.I Przyszłość ekonomii. T.I

89-100

Poniższy artykuł koncepcyjny dotyczy oczekiwanej przyszłej roli, jaką dziedzictwo kulturowe może odgrywać w polskiej gospodarce w pierwszej poło-wie XXI-ego wieku. Poprzez krytyczną analizę literatury, artykuł dokonuje po-równania historycznej debaty na temat wartości dziedzictwa kulturowego na za-chodzie Europy i obecnej debaty o zbliżonym charakterze, którą w Polsce zapoczątkowały przemiany polityczne i socjo-ekonomiczne roku 1989. Wynikające z tego porównania obserwacje stanowią podstawę prognozy przyszłych kierunków, w jakich może się rozwinąć dyskusja na temat ekonomicznych aspektów dziedzictwa kulturowego w Polsce. Przyjęto przy tym założenie, że rozwój ten nie będzie znacząco inny, niż w krajach, w których nastąpił on wcześniej, niż w Polsce, zwłaszcza, że w obydwu przypadkach odbywa się on na mocy w większości tych samych międzynarodowych traktatów, oraz zasad postępowania w odniesieniu do dziedzictwa i kultury w ogólności. Jednocześnie nowe, niespotykane dotąd czynniki nabierają współcześnie wagi, takie jak oferujące coraz to nowe wyzwania otoczenie ekonomiczne. Proponowany hipotetyczny scenariusz może być zatem potraktowany jako niestandardowy, uzupełniający argument w bieżącej dyskusji na temat dziedzictwa kulturowego w Polsce.(abstrakt oryginalny)

5

"Imperial Legacy and Balkan Neurosis". Federalist Projects, Romanian Reactions

80%

Antonesei G. C.

Zarządzanie w Kulturze

|

2013

|

14

|

z. 3

239-252

I am going to speak about federative projects and plans, political initiatives and memoranda, reactions they caused in the Romanian intellectual and political environment, the way they were (or rather were not) included in the historical discourse, and will not tackle the "Central European set of mind" which is so difficult to identify. It has to be mentioned that, for the Romanian culture, the acquisition of the Central European conscience, the conscience of the middle and its potential conceptualization are doomed to annihilation by the obsessive claim of "insularity". The imperial legacy is only mentioned in negative contexts, various political and cultural personalities are incriminated for their cosmopolitanism, and for the "pro-Hapsburg", "pro-German" activity which is equal to being "antinational". Central Europe becomes a spectre, a bogey man shown every now and then to Romanians in order to reinforce the feeling of being "under siege", the fear that the country could be dismembered by the "enemies from abroad and enemies within". (original abstract)

6

Polska, Niemcy, Francja - naczynia połączone

80%

Krzemiński A.

Studia i Analizy - Fundacja Międzynarodowe Centrum Rozwoju Demokracji

|

1999

|

nr 7

57-68

7

Tourism versus the Transformation of Ksours - Southern Morocco Case Study

80%

Dłużewska A., Dłużewski M.

Bulletin of Geography. Socio-economic Series

|

2017

|

No. 36

77-86

Ksours form a cultural landscape for most of the countries of North Africa. They are an important part of the cultural heritage of the desert areas in Algeria, Libya, Tunisia, Mali or Morocco. They also become an undeniable attraction for tourism. The article looks at the impact of tourism on the transformation of ksours. It is based on comparative field research in the Dades-Drâa Valley (Southern Morocco), the region of the highest ksour concentration. The results show that despite being very close to most sustainable tourism indicators, the whole impact of tourism is rather negative. Tourism is creating social disproportions, being the first incentive to abandon the ksours by those who are not involved in the sector. This is leading to the destruction of particular houses first, and later to the destruction of the whole village. The revitalization of ksours remains a theoretical solution only; thus the author suggests paying greater attention to social equity in order to stop the transformation of ksours at the 2nd stage of development. (original abstract)

8

The Ironbridge Gorge Heritage Site and Its Local and Regional Functions

80%

Cudny W.

Bulletin of Geography. Socio-economic Series

|

2017

|

No. 36

61-75

The article is devoted to the issue of heritage and its functions. Based on the existing literature, the author presents the definition of heritage, the classification of heritage resources, and its most important impacts. The aim of the article was to show the functions that may be performed by a heritage site, locally and regionally. The example used by the author is the Ironbridge Gorge Heritage Site in the United Kingdom. Most heritage functions described by other authors are confirmed in this case study. The cultural heritage of the Ironbridge Gorge creates an opportunity to undertake various local and regional activities, having first of all an educational influence on the inhabitants, school youth and tourists. We must not ignore the economicinfluences, such as financing the activity of the Ironbridge Trust (the institution administering the site), generating income for local firms providing service to tourists, or for construction companies. This income helps to preserve and conserve the tangible heritage of the Ironbridge Gorge, as well as to generate jobs in heritage management, conservation and heritage tourism. Other effects of the Ironbridge Gorge Site include a socio-cultural impact or that related to sustainable development. (original abstract)

9

Surface Prospection of Burial Grounds and New Research Tools (on the Example of the Study of Changes in Cemetery Boundaries)

80%

Majewska A.

Journal of Geography, Politics and Society

|

2017

|

nr 7(1)

60-69

Basing on own experiences in studying cemetery space, the possibilities of using LiDAR visualization in acquiring information on changes in the boundaries of Christian and Jewish necropolises were demonstrated on selected examples. The application of the methods indicated in the article comprises the significant supplementation of terrain inspection, considerably expanding knowledge about a given site. The use of digital elevation models has been popular since their introduction, especially in the archaeological community, as it allows for feature recognition without conducting invasive prospection, including excavation. As it has turned out, in the course of the research conducted by the author, the use of LiDAR tools should be an integral part of the geographical analysis. This highlights the need to promote interdisciplinary in the research on cultural heritage sites. (original abstract)

10

Archiwa prywatne rodzin szlacheckich z pogranicza Podlasia, Litwy i Lubelszczyzny w XVIII-XIX w. (w świetle Zbioru Zygmunta Glogera w Archiwum Państwowym na Wawelu)

80%

Ujma M.

Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX wieku

|

2016

|

16

9-20

Archiwa podworskie, czyli archiwalia powstałe na dworach szlacheckich i magnackich stanowią istotną część zasobu Archiwum Narodowego na Wawelu. Przechowywane są tutaj pozostałości archiwów rodzinnych między innymi Sanguszków, Chodkiewiczów, Tarnowskich i Potockich. Interesujący jest jednak również zespół archiwalny zwany "Zbiorem Zygmunta Glogera". Jego zaletą jest duża różnorodność. Dokonując kwerendy archiwalnej odnajdujemy w nim materiały genealogiczne i gospodarcze, wypisy z ksiąg grodzkich i ziemskich, inwentarze dóbr ziemskich, inwentarze dóbr ruchomych, korespondencję, a także źródła powstałe w wyniku funkcjonowania sądownictwa. (fragment tekstu)

11

Rola źródeł i opracowań historii sztuki w programowaniu turystyki kulturowej w Polsce

80%

Rekosz-Piekarska M.

Turystyka Kulturowa

|

2012

|

nr 4

23-56

Turystyka kulturowa jest rodzajem turystyki, który wymaga od jej uczestników pewnej wiedzy ogólnej o świecie, którą turyści mają nadzieję rozwijać jeszcze bardziej w wybranym kierunku, w czasie trwania podróży. W związku z tym osoby odpowiedzialne za ich organizację powinny korzystać tylko z wiarygodnych źródeł przy ich programowaniu. Tego zagadnienia dotyczy niniejszy artykuł. Składa się on z dwóch części - teoretycznej i praktycznej. W części teoretycznej dokonano szczegółowej analizy polskich źródeł i opracowań historii sztuki pod kątem ich przydatności dla osób programujących turystykę kulturową. Scharakteryzowano katalogi zabytków sztuki w Polsce, spisy zabytków architektury i budownictwa, atlasy zabytków, źródła z informacjami o obiektach muzealnych, przewodniki turystyczne oraz elektroniczne źródła danych. W części badawczej ustalono, które z tych źródeł organizatorzy turystyki kulturowej wybierają najczęściej. Badania pozwoliły zaobserwować także, kim są osoby programujące ten rodzaj wypraw turystycznych. (abstrakt oryginalny)

12

Perspektywy rozwoju turystyki kulturowej na Syberii na przykładzie Republiki Ałtaju

80%

Urbaniak A.

Turystyka Kulturowa

|

2012

|

nr 4

5-22

Rozwój turystyki kulturowej obserwowany jest obecnie w wielu zakątkach świata, jednakże zazwyczaj wyraźny akcent w rozważaniach na jej temat kładziony jest na dziedzictwo europejskie. Syberia, przynosząca na myśl przejmujące zimno, katorżnicze zsyłki i tajemniczą, dziką przyrodę, wydaje się nie mieć w tej materii wielu perspektyw. Czy zatem turystyka kulturowa jest zjawiskiem niedostrzegalnym za Uralem? A może ma tam jednak jakieś perspektywy rozwoju? Artykuł jest próbą odpowiedzi na te pytania. Jego celem jest także zaprezentowanie tych form, które wydaje się, że mają największe szanse na dłuższe zaistnienie w tamtejszej ofercie turystyki kulturowej (są to: turystyka wspomnieniowa, historyczna, archeologiczna, pielgrzymkowa oraz etnoturystyka). W ramy artykułu ujęto zarówno geograficzne, jak i kulturowe obszary Syberii. Punktem odniesienia i obszarem, który autorka miała przyjemność zbadać osobiście jest Republika Ałtaju, położona w południowej części Zachodniej Syberii. Obserwacje poczynione w tym rejonie posłużyły za punkt odniesienia dla całej Syberii i pozwoliły na określenie form oraz perspektyw rozwoju turystyki kulturowej na tym terenie. (abstrakt oryginalny)

13

Relikty przedchrześcijańskich kultów, wierzeń i obyczajów religijnych na terenie Wielkopolski. Propozycja szlaku turystyczno-kulturowego

80%

Kuchta J.

Turystyka Kulturowa

|

2012

|

nr 7

21-44

Turysta, który interesuje się wierzeniami przedchrześcijańskimi, może znaleźć w Wielkopolsce wiele związanych z nimi miejsc. Niestety są one raczej pomijane. Chętniej odwiedzane są obiekty powstałe w okresie początków państwa polskiego i w kolejnych epokach historycznych, z prostej przyczyny - są lepiej zachowane i rozpoznawalne przez przeciętnego turystę mającego choć ogólną wiedzę o rodzimych dziejach. Celem artykułu jest prezentacja potencjału Wielkopolski w zakresie istniejących na jej obszarze reliktów, miejsc związanych z dawnymi wierzeniami i kultami pogańskimi. Na podstawie literatury przedmiotu przedstawiona została historia kultów pogańskich, ze szczególnym uwzględnieniem zwyczajów pogrzebowych poszczególnych kultur archeologicznych, a także wierzeń i tradycji zamieszkujących ten obszar Słowian. Autorka przygotowała projekt szlaku, który łączy przedstawione miejsca oraz przeprowadziła badania sondażowe by sprawdzić czy cieszyłby się on zainteresowaniem potencjalnych turystów kulturowych. (abstrakt oryginalny)

14

Święto plonów, dożynki

80%

Trąba C., Rogut K.

Aura

|

2016

|

nr 9

24-25

Dożynki są świętem rolników, zwieńczeniem ich całorocznego trudu, obchodzonym po zbiorze plonów. Niegdyś były świętem wsi pańszczyźnianej, później dworskiej, która pomagała dworowi przy żniwach. U schyłku XIX wieku dożynki urządzali bogaci chłopi dla rodziny i pracujących u nich parobków. W czasach gospodarki folwarczno-dworskiej najważniejszym momentem uroczystości było wręczenie dziedzicowi wieńca uwitego z żyta i pszenicy, udekorowanego gałązkami jarzębiny, leszczyny z orzechami, owocami, kwiatami i ziołami, np. rumiankiem, krwawnikiem, dziką marchwią, mirtem, bukszpanem i jabłkami. (fragment tekstu)

15

Pozytywne efekty zewnętrzne działalności muzeów zamkowych i pałacowych w Polsce dla prywatnej działalności gospodarczej

80%

Obłąkowska-Kubiak K.

Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu

|

2018

|

nr 527 Polityka ekonomiczna

190-201

Artykuł opisuje pozytywne efekty zewnętrzne działalności muzeów zamkowych i pałacowych w Polsce, które są współcześnie przyjmowane i wykorzystywane przez prywatne działalności gospodarcze. Prezentuje on wyniki badania zrealizowanego w ramach grantu Narodowego Centrum Nauki nr UMO-2016/21/N/HS4/02879 pt. "Efekty zewnętrzne generowane przez działalność muzeów zamkowych i pałacowych w Polsce". Podstawą teoretyczną artykułu jest Teoria Efektów Zewnętrznych. Metoda badawcza opierała się na triangulacji metod, technik i narzędzi badawczych oraz rodzajów analizy nauk społecznych i została zorganizowana w wielokrotne studium przypadku. Pojedynczym "przypadkiem" (obiektem badania) była przestrzeń gospodarczo-społeczna zorganizowana wokół muzeum zamkowego lub pałacowego. Badaniem objęto dwadzieścia takich przestrzeni. Zidentyfikowanymi i opisanymi pozytywnymi efektami zewnętrznymi działalności muzeów dla przedsiębiorców są: odwiedzający muzea, widok muzeów (i prawo widoku) oraz wizerunek muzeów(abstrakt oryginalny)

16

The Socialist Tangible Heritage of Nowa Huta as the Local Economic Asset

80%

Hołuj D.

Studia Miejskie

|

2017

|

nr 26

125-139

W artykule analizowany jest proces interpretacji wartości kulturowych i ekonomicznych materialnego dziedzictwa socjalizmu w Nowej Hucie - dawnym mieście, dzisiejszej dzielnicy Krakowa. Autor zakreśla zakres zainteresowania podmiotów zarówno publicznych, jak i komercyjnych tworzeniem produktów i usług dziedzictwa wykorzystujących ten zasób. Na podstawie ustalonych faktów można uznać, że dziedzictwo socjalistyczne Nowej Huty ma szanse stać się jednym z elementów jej nowej struktury gospodarczej, po transformacji gospodarki. Proces tworzenia produktów dziedzictwa musi odbywać się jednak w sposób długookresowo zrównoważony, z poszanowaniem walorów tego dziedzictwa oraz pamięci o wydarzeniach, które stanowią jego część.(abstrakt oryginalny)

17

Human and Geographical Analysis of Historical and Cultural Heritage of Lviv

80%

Shabliy O.

Journal of Geography, Politics and Society

|

2017

|

nr 7(2) Socio-Economic Issues of Ukrainian West Borderland

48-63

This article contains the authors' understanding of "cultural heritage" that is substantiated as the object of interdisciplinary research, and place of human geography in it. In addition, the features of interdisciplinary discourse in this object research are regarded. The input of English speaking (USA, UK) and Ukrainian scientists to defining place of geography of culture at the human geography is enlighten. Special attention is paid to historical culture genesis in big core of culture - Lviv city and up-today geospatial organization of geocultural artifacts, objects, form of accumulation and places of its concentration. (original abstract)

18

Cross-Border Cooperation in Selected Carpathian Countries

80%

Pieniążek A.

Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej

|

2022

|

20

|

z. 1 Facing New Challenges: the Security and Resilience of East-Central European States in the 21st Century

143-159

Współpraca transgraniczna pomaga w łagodzeniu niekorzystnych skutków istnienia granic i w przezwyciężaniu następstw położenia terenów przygranicznych. Celem artykułu jest zidentyfikowanie sposobów wykorzystania potencjału kulturowego i przyrodniczego w unijnych programach współpracy transgranicznej wdrażanych w polskiej, słowackiej i ukraińskiej części Karpat. Analizie poddano dane zastane, wykorzystując metodę badania dokumentów strategicznych programów Polska-Słowacja, Polska-Białoruś-Ukraina, Węgry-Słowacja-Ukraina i Węgry-Słowacja-Rumunia- -Ukraina, realizowanych w trzech okresach programowania (2004-2020). Przeprowadzono także analizę ilościową projektów dotyczących wykorzystania dziedzictwa kulturowego oraz przyrodniczego, które realizowano w ramach przedstawionych programów. Badania posłużyły do uzyskania odpowiedzi na pytania: (1) jakiego rodzaju przedsięwzięcia z wykorzystaniem dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego są realizowane, (2) czy istnieją różnice w zakresie sposobów wykorzystania dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego, (3) czy istnieją różnice pomiędzy programami wdrażanymi w wewnętrznych oraz zewnętrznych regionach przygranicznych UE. Badanie pozwoliło na ustalenie, iż w przypadku wszystkich programów walory kulturowe i przyrodnicze uważane są za mocną stronę regionów. Związane są z nimi znaczne oczekiwania w zakresie ich wykorzystania w rozwoju tych terenów. Jednocześnie dostrzega się, iż są wykorzystywane w stopniu niedostatecznym. W przypadku wszystkich programów wspierano działania związane z wykorzystaniem dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. To sposób finansowania w dużej mierze determinował jednak podejmowanie działania. W dalszym ciągu dominują tradycyjne (typowe) sposoby wykorzystywania zasobów przyrodniczych i kulturowych. (abstrakt oryginalny)

19

Działalność Fundacji Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego Śląska w sferze ochrony i adaptacji historycznych obiektów poprzemysłowych do współczesnych funkcji

80%

Hołuj D.

Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna / Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

|

2026

|

nr 78

91-105

Adaptacyjne ponowne użycie obiektów historycznych stanowi jedno z ważnych współczesnych wyzwań gospodarki przestrzennej. Celem badania była weryfikacja, czy i w jakim wymiarze procesy adaptacyjne mogą skutecznie być realizowane przez organizacje pozarządowe. W tekście poddano analizie działanie takiego podmiotu, odpowiadając na pytanie, na ile jego ingerencja stała się szansą dla przetrwania trudnego zasobu dziedzictwa poprzemysłowego w sposób zachowujący jego substancję, wartości kulturowe oraz relacje z otaczającą przestrzenią i społecznością. Studium przypadku dotyczy Fundacji Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego Śląska. Analizą objęto okres od roku 2004, w którym NGO przejęło pierwszy z obiektów historycznych.(abstrakt oryginalny)

20

Zanikający krajobraz wiejskich przykościelnych cmentarzy w powiecie kłodzkim

80%

Pawłowski K., Krzemińska A., Zaręba A., Dzikowska A.

Studia Periegetica

|

2023

|

nr 2(42)

163-186

Celem artykułu jest porównanie stanu zachowania i walorów krajobrazowych oraz kulturowych cmentarzy położonych w czterech gminach powiatu kłodzkiego w południowo-zachodniej części Polski, w woj. dolnośląskim. Na potrzeby artykułu wstępie przeprowadzono analizy dotyczące historii wsi, opisano demografię, rozwój miejscowości, budowę kościołów oraz cmentarzy. badania kameralne opierały się o kwerendę biblioteczną i obejmowały analizę literaturę, wykorzystano również zasoby zbirów ikonograficznych i kartograficznych. W artykule porównano zmiany dotyczących układu, architektury, krajobrazu na terenie cmentarzy w powiecie kłodzkim we wsiach: Sokolec, Pasterka, Orłowiec i Kamieńczyk. Zwrócono uwagę na to. że obecnie przykościelne cmentarze będące reliktem przeszłości ulegają powolnemu i systematycznemu niszczeniu i z biegiem czasu zaciera się ich układ przestrzenny, zniszczeniu ulegają bramy, ogrodzenia, nagrobki, czasem zniwelowane zostaje całe pole grzebalne oraz mała architektura.(abstrakt oryginalny)