Wyniki wyszukiwania - BazEkon

1

Psychologiczne pułapki w podejmowaniu decyzji finansowych w ujęciu behawioralnym

100%

Opolska A.

Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów / Szkoła Główna Handlowa

|

2012

|

z. 118

104-117

Powszechność występowania psychologicznych pułapek w podejmowaniu decyzji finansowych w ujęciu behawioralnym niesie konieczność zainteresowania się tym zagadnieniem. Poznanie zachowań ludzi, odnośnie do sposobu podejmowania przez nich decyzji, wydaje się być kluczowe szczególnie dla rynków finansowych. Finanse behawioralne wskazują i wyjaśniają błędy popełniane w procesie oceniania i podejmowania decyzji, na które narażeni są również uczestnicy rynków finansowych. Istotą modeli ekonomicznych tworzonych w nurcie finansów behawioralnych jest wyjaśnianie pewnych zachowań. Psychologia finansów, zapoczątkowana jako odpowiedź na liczne anomalia w efektywności mechanizmów gospodarowania, staje się odrębnym działem badania rynków finansowych. Wyniki przeprowadzonych badań wykazały, że istnieją systematyczne odchylenia od racjonalności, wywołujące efekt niezgodny z wcześniej zamierzonym. Schematy nieracjonalności pozwalają na zdefiniowanie błędów w sferze przekonań oraz stworzenie alternatywnych modeli preferencji. W obecnym momencie rozwoju finansów behawioralnych zostało sformułowanych około 50 odchyleń, zarówno w obszarze przekonań, jak i preferencji. W artykule niniejszym zaprezentowano wybrane, w odczuciu autora, najczęściej zakłócające trafne, racjonalne podejmowanie decyzji. Aspekt psychologiczny jest niezwykle ważnym i nieodłącznym elementem świata finansów. Ludzie nie do końca zdają sobie z tego sprawę, często nie zwracając uwagi pomijają wpływ poznawczych i motywacyjnych skłonności. Uległość wpływom, błędne wzorce, skoncentrowanie się na wspomnieniach i podjęte na ich podstawie finansowe decyzje nie zapowiadają wymiaru behawioralnego. Wydaje się, że kluczem do sukcesu finansowego powinna być świadomość podejmowanych decyzji i wiedza o istnieniu pułapek behawioralnych. Znajomość wybranych koncepcji psychologicznych i umiejętność ich aplikacji będą z pewnością istotne dla odnalezienia w dziedzinie psychologii i socjologii nierzetelności mechanizmu gospodarowania. Finanse behawioralne nie są jednak dziedziną, która chce i może konkurować ze współczesnymi teoriami rynku finansowego, a jej metody nie zastąpią metod analizy fundamentalnej i technicznej. Wnioski płynące z psychologicznych analiz rynku inwestorów mogą być jednak istotnym uzupełnieniem obrazu mechanizmu gospodarowania, widzianego jedynie przez pryzmat czysto statystycznych wskaźników. (fragment tekstu)

2

Ekonomia behawioralna - wprowadzenie do problematyki

100%

Zygan M.

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania

|

2013

|

nr 32, T.2 Problemy współczesnej ekonomii - tom 2

9-22

W artykule przedstawiono cieszącą się coraz większym zainteresowaniem badaczy dziedzinę nauki, jaką jest ekonomia behawioralna, oraz podjęto próbę przybliżenia jej dokonań. W pierwszej części artykułu skupiono się na genezie ekonomii behawioralnej. W części drugiej omówiono wybraną terminologię i metodologię badawczą stosowaną w tej nauce. Część trzecia opisuje najważniejsze zarzuty wobec podejścia behawioralnego. W części czwartej przedstawiono behawioryzm w innych nurtach ekonomii(abstrakt oryginalny)

3

Wpływ emocji incydentalnych na skłonność do posługiwania się regułą satysfakcji lub maksymalizacji w kontekście wyboru produktów spożywczych

75%

Disterheft A., Gaczek P.

Handel Wewnętrzny

|

2018

|

nr 2

127-138

Celem artykułu jest omówienie wpływu emocji incydentalnych na skłonność do kierowania się regułą satysfakcji lub maksymalizacji przy wyborze produktów spożywczych (dżemów). Maksymalizatorzy to osoby, które dążą do znalezienia opcji najpełniej zaspokajającej ich potrzeby, kierując się zasadą maksymalizacji użyteczności. Ze względu na ograniczenia procesów poznawczych, jednostki mogą charakteryzować się tendencją do wyboru wariantu nie maksymalnego, a takiego, który jest dla nich wystarczająco satysfakcjonujący. W przeprowadzonym eksperymencie założono, że manipulacja nastrojem może wpłynąć na występowanie heurystyki afektu i sposób przetwarzania informacji. Wyniki pokazały, iż odczuwany w chwili podejmowania decyzji nastrój nie determinuje strategii decyzyjnej, co może wskazywać na osobowościowy charakter stosowania reguły maksymalizacji lub satysfakcji. W celu weryfikacji hipotez badawczych wykorzystano mobilny eye-tracker umożliwiający pomiar ilości fiksacji w czasie podejmowania decyzji oraz kierunków koncentracji wzroku. (abstrakt oryginalny)

4

Cognition, Consciousness and Intuition in Project Management

75%

Lent B.

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 223 Współczesne zarządzanie = Contemporary management

301-315

Purpose: This paper proposes a shift in the educational paradigm of project management towards fostering over-consciousness-based intuition and intuitive decision-making. The author argues that such a transformation increases the likelihood of developing sense-making intelligence, a critical attribute distinguishing successful project leaders. The study aims to stimulate further research and influence curriculum development. Design/methodology/approach: Adopting a pragmatic research paradigm, this study assumes that effective project managers prioritize intuitive judgment and sense-making over rigid theoretical models. The research methodology included: (a) collecting unbiased experiential accounts from practitioners; (b) modeling their decision-making processes; (c) identifying phenomenological interdependencies; and (d) situating these insights within an appropriate theoretical framework. Findings: The results suggest that successful project managers exhibit advanced sense-making intelligence and make extensive use of intuitive reasoning. A phenomenological classification, based on the TCI (Theme-Centered Interaction) model, contextualizes the role of intuition within a broader theoretical perspective. Cybernetic principles and the ORCH-OR theory further support and validate these findings. Research limitations/implications: While rooted in well-documented practice, the study highlights the need for further empirical research to define the boundary conditions and mechanisms of intuition-based decision-making. It also challenges the dominance of discursive, linear reasoning in current project management standards, which may be inherently limited when applied to complex, NP-complete project environments-where exhaustive, rational decision-making is computationally infeasible and prone to error. Practical implications: Endorsing intuitive decision-making may significantly improve project outcomes. Drawing on extensive practical experience, the author heuristically estimates a potential performance gain of at least 10% when intuition is integrated into managerial practice. Social implications: The acceptance of intuitive decision-making reflects a cultural shift towards trust and openness in leadership. It may influence societal views on project success factors and lead to broader performance gains at organizational and systemic levels. Originality/value: Existing project management methodologies overwhelmingly emphasize rational, discursive approaches. Research on the role of intuition remains limited. This paper offers a novel contribution by bridging theoretically grounded intuition-based decision-making with its demonstrated effectiveness in successful project management practice. (original abstract)

5

Regulatory decyzji wyborczych. Przyczynek do teorii zachowań wyborczych

75%

Drozdowski R.

Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny

|

1997

|

nr 2

127-147

Artykuł stanowi próbę uporządkowania rozlicznych koncepcji teoretycznych podejmujących kwestię preferencji oraz zachowań wyborczych. Zarówno sam akt głosowania (jego polityczne i symboliczne znaczenie, wewnętrzne i zewnętrzne uwarunkowania, towarzyszące mu typy motywacji itd.) jak i poprzedzający go proces decyzyjny (jego determinanty, struktura, dynamika, psychologiczne i społeczne podłoże) stanowią ważny obszar badawczy i ważny element współczesnej teorii socjologicznej.

6

Pionierzy i wybrane teorie istotne dla rozwoju rachunkowości behawioralnej

75%

Korzeniowska D.

Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości

|

2017

|

92

|

nr 148

71-83

W piśmiennictwie polskim tematyka behawioralnego nurtu w rachunkowości jest stosunkowo nowa i jak dotąd niewiele jest pozycji, które w ukazywałyby prekursorów tego nurtu oraz jego podbudowę teoretyczną. W artykule zaprezentowano wybrane teorie z zakresu psychologii ekonomicznej oraz ekonomii, które znalazły zastosowanie w badaniach dotyczących rachunkowości behawioralnej, a także postaci najważniejszych uczonych działających we wczesnym okresie jej rozwoju. Oparto się na anglojęzycznych pozycjach książkowych oraz kilkunastu artykułach poświęconych ewolucji BAR (Behavioural Accounting Research), zarówno autorów rodzimych, jak i zagranicznych. (abstrakt oryginalny)

7

A Discrepancy Between "What Should You Choose?" and "What Do You Choose?" in Intertemporal and Risky Decision-Making

75%

Białaszek W., Ostaszewski F., Zielonka P.

Journal of Management and Business Administration. Central Europe

|

2018

|

26

|

nr 4

2-10

Purpose: When facing important decisions, people often ask themselves "What should I choose?" This question may involve intertemporal and risky decisions. The aim of our study was to test a potential discrepancy between the normative and descriptive perspective, that is, between "What should you choose?" and "What do you choose?". Methodology: In this study we assessed the rate of delay and probability discounting of 236 participants. The design was a 2 ("choose"/"should choose") × 2 (small/large) × 5 (delays or probabilities) factorial design in delay and probability discounting. Findings: People are less impulsive when taking the normative perspective than when they take the descriptive one. This phenomenon occurs in relation to large payoffs. However taking the normative rather than descriptive perspective makes no difference in risky decisions. Research limitations: In further research it would be beneficial to study real outcomes as choice consequences and to control for variables that might moderate the impact of our manipulation, such as addictions. Implications: The manipulation with the perspective may be applied not only in financial decision making. Our results may find a practical implementation to help impulsive people make more sensible decisions. Originality: We demonstrated the internal conflict between the descriptive and normative mode in delay discounting decision making. (original abstract)

8

Pożytek z neuroekonomii

75%

Krawczyk M.

Decyzje

|

2011

|

nr 15

43-59

Artykuł wprowadza pokrótce w metody, wyniki i problemy nowej interdyscyplinarnej dziedziny nauki, jaką jest neuroekonomia oraz jej pochodne. Nacisk położony jest na praktyczne pożytki, jakie mogą wynieść z niej ekonomiści. Dotyczą one przede wszystkim wytyczania obiecujących kierunków badań oraz dostarczania doskonalszych narzędzi dających nadzieję na możliwość bezpośredniego obserwowania preferencji. Autor omawia także metodologiczne i etyczne wyzwania stojące przed neuroekonomią. (abstrakt oryginalny)

9

Percepcja i podejmowanie ryzyka przez menedżerów

75%

Wiśniewska-Szatek A.

Organizacje Komercyjne i Niekomercyjne wobec Wzmożonej Konkurencji i Rosnących Wymagań Konsumentów

|

2005

|

4

293-302

W psychologii podejmowania decyzji dokonuje się rozróżnienia pomiędzy trzema typami sytuacji: sytuacją pewności, sytuacją ryzyka i sytuacją niepewności [Kozielecki, 1977], [Tyszka 1986]. Decydent działający w warunkach pewności dysponuje kompletnym zbiorem informacji na temat tego, co wydarzy się w przyszłości. Sytuacja ryzyka przeciwnie, wiąże się z koniecznością szacowania prawdopodobieństw występowania różnych stanów rzeczy. Niepewność natomiast oznacza, że decydent nie jest w stanie określić tych prawdopodobieństw. W literaturze ryzyko utożsamiane jest przeważnie z szacowaną niepewnością. Dzieje się tak dlatego, że szacowanie prawdopodobieństw, z jakimi przewidujemy to, co się wydarzy, ma najczęściej charakter subiektywny i obarczony jest różnego rodzaju błędami [Gasparski, 1993]. (fragment tekstu)

10

Nastrój i emocje a jakość decyzji kierowniczych

75%

Laszczak M.

Przegląd Organizacji

|

2010

|

nr 9

21-22

Zrozumiałe - choć z góry skazane na niepowodzenie - są wysiłki decydentów starających się wyabstrahować proces podejmowania decyzji od wpływów emocji. Tak długo, jak decyzja jest sprawdzianem sposobu myślenia menedżera i weryfikuje jego przydatność dla organizacji, tak długo ego decydenta uwikłane będzie w proces decyzyjny, burząc warunki pełnej racjonalności. Zamiast więc ostrzeżeń wysuwanych pod adresem menedżerów, aby nie podejmowali decyzji pod wpływem emocji, znacznie więcej sensu zdaje się mieć próba wyjaśnienia, w jaki sposób emocje wpływają na procesy poznawcze oraz jak ich obecność przekłada się na ostateczną decyzję.(fragment tekstu)

11

The Effect of Phantasy on Fantasy and Risky Investment Intention: Mediating the Role of Positive and Negative Emotions

75%

Nayman Hamamci H., Aren S.

Folia Oeconomica Stetinensia

|

2026

|

vol. 26, iss. 1

87-106

Research background. It is a psychologically difficult and corrosive process for investors to make decisions in financial markets where uncertainty prevails. Uncertainty triggers different emotions such as fear, anxiety and hope in investors. For this reason, trading in financial markets requires controlling emotions. Purpose. In this study, the mediating role of positive and negative emotions in the effect of phantasy on both fantasy and risky investment intention was investigated. Research methodology. The pilot data of the study consists of 204 participants and the original data consists of 831 participants. The data were collected from Turkey with convenience sampling using an online questionnaire. The fantasy variable was developed within the scope of this study. Accordingly, an exploratory factor analysis was performed for this variable. A confirmatory factor analysis was performed for other variables, and finally, the research model was tested with structural equation modeling (SEM). Results. According to the findings, it was seen that phantasy positively affects risky investment intention and fantasy. Considering the mediation effects, there was partially a mediating effect of positive emotions on the effect of phantasy on risky investment intention, while the mediating effect of negative emotions was not found. It was also found that both positive and negative emotions have a partial mediating effect on the effect of phantasy on fantasy. Novelty. The effect of emotions on the decision-making process was reported by some researchers in the past. In this study, conscious and unconscious processes were included in the model as well as emotions, thus expanding the scope and providing a better understanding of investors' decision-making processes. In addition, the newly developed fantasy scale will also make a significant contribution to the literature. (original abstract)

12

Kariera jednostki - determinanty wyborów

75%

Miś A.

Zeszyty Naukowe / Akademia Ekonomiczna w Krakowie

|

1998

|

nr 512

19-25

Celem artykułu jest wskazanie głównych czynników determinujących kierunki i poziom aspiracji pracowników. Autorka przedstawiła wybrane koncepcje zajmujące się tymi czynnikami oraz interpretację koncepcji teoretycznych.

13

Wzór osobowy i samowiedza biznesmena

75%

Jarco J.

Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu. Nauki Humanistyczne

|

2000

|

5

|

nr 853

35-38

Każdy biznesmen jeśli chce prowadzić działalność gospodarczą musi dostosować swoje działania do kulturowych uwarunkowań danego kraju. Jego głównymi zaletami będą wewnętrzna niezależność, zdolność do ryzyka, śmiałość pomysłów oraz stała aktualność informacji.

14

Wpływ subiektywnej percepcji ryzyka na proces podejmowania decyzji

75%

Łukasiewicz M.

Zeszyty Naukowe. Seria 1 / Akademia Ekonomiczna w Poznaniu

|

1994

|

nr 214

85-90

Artykuł jest krótkim przeglądem problematyki związanej z percepcją ryzyka związanego z procesem podejmowania decyzji.

15

Badanie wpływu rzeczywistych strat pieniężnych na decyzje podejmowane w eksperymentach

75%

Kuśmierczyk P.

Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu

|

2009

|

nr 11

157-168

Artykuł opisuje wyniki badań eksperymentalnych dotyczących podejmowania decyzji w obliczu strat. Badania takie napotykają na poważny problem natury metodologicznej; trudno bowiem zdobyć ochotników, chcących wziąć udział w eksperymentach, w których tracić można pieniądze. W eksperymentach opisanych w pracy ich uczestnicy otrzymywali wynagrodzenie w formie zaliczki płatnej z dwumiesięcznym wyprzedzeniem. Jak pokazały wyniki, system ten w sporej mierze niweluje problem "efektu pieniędzy domu" i pozwala skuteczniej badać zachowanie w obliczu strat. Oprócz testowania skuteczności nowego systemu motywacyjnego w eksperymentach badano, jaka jest skłonność do ryzyka w przypadku decyzji odnośnie do strat oraz jak zmieniają się decyzje, gdy podmioty mają możliwość częściowej kontroli procesu losowego. (abstrakt oryginalny)

16

Psychologiczne aspekty decyzji inwestorów giełdowych

75%

Majewski S.

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia

|

2009

|

nr 8

113-122

Stosunek człowieka do ryzyka zależy między innymi od sposobu, w jaki są postrzegane zmiany różnych wielkości (np. dochodów). Wyniki licznych eksperymentów potwierdzają tezę, że ludzkie odczucia w znacznej mierze zależą nie od absolutnego poziomu bogactwa czy konsumpcji, lecz od zmian tych wielkości w stosunku do punktu odniesienia charakterystycznego dla poszczególnych osób. D. Kahneman i A. Tversky wyrażają pogląd, że większa wrażliwość na zmiany poszczególnych wielkości niż na stany końcowe to podstawowy aspekt natury ludzkiej. W związku z tym analizując użyteczność na przykład dochodów, należy uwzględniać nie tylko ich poziom, lecz również zmiany poziomu dochodów w stosunku do punktu odniesienia charakterystycznego dla danej osoby. (fragment tekstu)

17

Homo sapiens oeconomicus, Homo oeconomicus - czy ubezpieczenia kupujemy w oparciu o tylko racjonalne czynniki?

63%

Wicka A., Świstak J.

Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia

|

2017

|

nr 5 (89) cz. 2 Rynki kapitałowe

403-411

Celem artykułu jest określenie czynników wpływających na zakup ubezpieczeń w świetle osiągnięć ekonomii behawioralnej. Podjęto próbę wskazania, które z czynników wpływających na zakup ubezpieczeń, opisywanych w wynikach dotychczas przeprowadzonych badań, przemawiają za racjonalnością podejmowanych decyzji, a które za uwzględnianiem przy decyzjach zakupowych innych przesłanek. Stwierdzono, że w analizie czynników wpływających na popyt na ubezpieczenia należy uwzględniać nie tylko te racjonalne, ale również emocjonalne, które przedstawione są w teorii perspektywy i behawioralnej hipotezie cyklu życia. Umożliwia to dokonanie bardziej wiarygodnych badań i pozwala na stworzenie wiarygodnego modelu zachowań konsumentów.(abstrakt oryginalny)

18

The Effect of Anchoring Bias on the Estimation of Asking and Transaction Prices in the Housing Market

63%

Węgrzyn J., Kuta J.

Real Estate Management and Valuation

|

2024

|

vol. 32, iss. 4

1-11

This paper investigates the anchoring bias in the real estate market, focusing on the impact of uninformative random values on price estimations. Through a randomized controlled trial, the study examines whether selective accessibility contributes to the anchoring effect and to what extent the bias is transmitted from estimated asking prices to transaction prices on the primary housing market. The study was conducted in 2023 among Krakow University of Economics students on the example of the Krakow housing market in Poland. A multiple regression model indicates that randomly assigned numbers serve as cues affecting price estimations, with potential differences of up to 10.5% of the asking price offered by a developer. Additionally, gender and decision-making competencies influence estimation patterns, suggesting varying attitudes towards price-setting strategies that can be implemented by developers. These findings contribute to understanding the complexities of decision-making in real estate markets and highlight avenues for further research. (original abstract)

19

How to Weaken the Endowment Effect in the Housing Market? The Role of Behavioral Interventions

63%

Tomal M.

Real Estate Management and Valuation

|

2024

|

vol. 32, iss. 4

96-104

The endowment effect is one of the key behavioral biases causing friction in the housing market. It results in sellers' offer prices being inflated relative to buyers' bid prices. Although this effect has been confirmed in many studies, little is known about how it can be reduced or eliminated. Therefore, this article assesses the impact of behavioral interventions on the intensity of the endowment effect using the Polish housing market as a case study. The research was based on a lab-in-the-field experiment, in which a hypothetical transaction in the secondary sales housing market was simulated and the recruited respondents were randomly divided into sellers and buyers. The endowment effect was measured by the gap between the average value of minimum prices for which sellers would be willing to sell a dwelling (WTA) and the average value of maximum prices that buyers would be willing to pay to acquire that dwelling (WTP). The results show that the endowment effect significantly decreases but does not disappear after the application of behavioral interventions. The latter consists of highlighting relevant information about the market price of a property and visualizing it graphically. Specifically, before the intervention, the WTA-WTP gap was 7.01%, and after 2.48%. (original abstract)

20

Rola leasingu w warunkach asymetrii informacji

63%

Kałdoński M.

Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu

|

2006

|

nr 1109 Zarządzanie finansami firm : teoria i praktyka

296-304

Wśród motywów, które skłaniają podmioty do oddania dóbr kapitałowych w leasing, wymienia się możliwość ograniczenia zjawiska selekcji negatywnej. Umowa leasingu jest kontraktem, którego cecha jest to, że każda ze stron kontraktu posiada prywatą informację, której nie zna druga strona. Możliwość działania stron umowy leasingu przeciwko sobie pozwala przypuszczać, iż w warunkach obustronnej asymetrii informacji zawarcie odpowiednio skonstruowanej umowy może doprowadzić rynek dóbr kapitałowych do stanu równowagi. (fragment tekstu)