Pierwsza część artykułu dotyczy ochrony praw podstawowych w prawie WE i UE. Druga część zawiera genezę prawa jednostek do dobrej administracji. W ostatniej części przybliżono artykuły Karty Praw Podstawowych UE dotyczące prawa do dobrej administracji.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowi interesujący punkt odniesienia dla rozważań nad oddziaływaniem systemu wartości społeczno-kulturowych na aksjologię dokumentów międzynarodowych z obszaru praw człowieka (praw podstawowych). Karta traktuje wiele aspektów życia tworząc tym samym w swojej treści zasady, które ukierunkowane są zarówno na kraj, jak i na wspólnotę. Niewątpliwie konstrukcja Unii Europejskiej jest taka, że uznaje ona te rozbieżności, zostawiając w tych kwestiach swobodę ustawodawcy krajowemu. Każde jednak odstępstwo od praw gwarantowanych w Karcie, wywodzące się z aprobaty dla zasady pomocniczości, obiektywnie osłabia charakter gwarancyjny tego dokumentu. Karta Praw Podstawowych wyrosła niewątpliwie ze "wspólnej tożsamości" Unii Europejskiej. Warto zatem poddać analizie aksjologię Karty Praw Podstawowych, która poprzez skodyfikowanie zasad i praw wpływa na kształtowanie się tej tożsamości. (fragment tekstu)
Artykuł koncentruje się na zasadniczej kwestii związanej ze skutkiem, jaki wywołuje unijna zasada niedyskryminacji. Za wstępne założenie badawcze uznano, że głównym celem rozszerzania zakresu jej skuteczności, z czym mamy do czynienia w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, jest przede wszystkim chęć ochrony ofiar dyskryminacji, a dopiero w następnej kolejności eliminacja sytuacji, w której podmioty dyskryminujące unikają odpowiedzialności z tego tytułu. Warto się ponadto zastanowić, jakie mogą być konsekwencje przyjętej w orzecznictwie koncepcji, iż tytułowa zasada wywołuje bezpośrednie skutki zarówno wertykalne, jak i horyzontalne. W rezultacie w pierwszej części artykułu przedstawiono rozwój orzecznictwa dotyczącego bezpośredniego skutku zasady niedyskryminacji. Następnie szczegółowo omówiono przełomowe w tym zakresie rozstrzygnięcie w sprawie Cresco Investigation GmbH (C-193/17). Wreszcie analizie poddano przyczyny, zakres oraz możliwe skutki podejścia, zgodnie z którym na unijną zasadę niedyskryminacji można się powołać wprost przed sądami krajowymi również w kontekście sporów między podmiotami prywatnymi. Natomiast we wnioskach końcowych wskazano ewentualne dalsze tendencje rozwojowe w zakresie bezpośredniej skuteczności unijnej zasady niedyskryminacji. (abstrakt oryginalny)
Większość Polaków, przekonanych o mocnych korzeniach polskiej europejskości, jest zdecydowanym zwolennikiem suwerennego państwa narodowego, które Unii Europejskiej powinno odstąpić jak najmniej swoich uprawnień. Jednak ze względu na trwające w obrębie UE procesy globalizacyjne i modernizacyjne, kandydaci na członków poddawani są silnym naciskom dostosowawczym, co może doprowadzić do zarzucenia idei silnej państwowości.
Autorka omawia orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w których wskazał on na bezpośrednie zastosowanie art. 21, art. 31 ust. 2 oraz art. 47 Karty praw podstawowych UE (orzeczenia Egenberger, IR v JQ, Bauer i Max Planck). Zwraca uwagę na ograniczone znaczenie tej linii orzeczniczej ze względu na utrzymanie w niej argumentacji zawartej w orzeczeniu AMS, że tam gdzie w zapisie Karty jest odwołanie do "prawa i praktyk krajowych", taki zapis uniemożliwia bezpośrednie zastosowanie Karty. Zdaniem autorki skutek linii orzeczniczej wskazującej na bezpośrednie zastosowanie Karty zależy także od liczby i jakości pytań prejudycjalnych kierowanych przez sądy z danego państwa.(abstrakt oryginalny)
Zgodnie z uchwałą NSA z 24 października 2011 r., sygn. I FPS 1/11 oraz utrwaloną praktyką administracyjną i sądową w przypadku, gdy w toku podatkowego postępowania odwoławczego w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33 §§ 1-4 Ordynacji podatkowej zostanie wydana decyzja wymiarowa, postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 tej ustawy. Takie rozstrzygnięcie stanowi o istotnym ograniczeniu prawa podatnika do skutecznego środka zaskarżenia (prawa do sądu). Autorka argumentuje, że w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 lipca 2025 r., C-605/23, Ati-19, ECLI:EU:C:2025:513, ograniczenie to jest niezgodne z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i rozważa proceduralne możliwości uzgodnienia bieżącej praktyki ze wspomnianym standardem. (abstrakt oryginalny)
Celem opracowania jest przedstawienie i krytyczna ocena wyników prac Konwentu europejskiego związanych z ochroną praw człowieka. Konwent europejski ma za zadanie rozważyć kwestie, czy i w jaki sposób Karta Praw Podstawowych powinna być zawarta w Traktacie konstytucyjnym i czy Unia Europejska powinna przystąpić do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Poruszono również zagadnienie mechanizmów ochrony praw człowieka w Unii.
W grudniu 2024 r. minęło dokładnie 15 lat, odkąd Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej obowiązuje jako część prawa pierwotnego prawa Unii Europejskiej. Rocznica ta jest dobrą okazją do refleksji, czy ten najświeższy akt normatywny regulujący prawa podstawowe jest nadal aktualny w dobie globalnych zmian. Problem ten porusza Ferdinand von Schirach w swojej książce Każdy Człowiek. Lektura stała się inspiracją do zbadania tego problemu oraz napisania artykułu. Artykuł został przygotowany podczas zajęć w trakcie tutoringu akademickiego odbywającego się na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego, przy wsparciu tutorskim dr Olgi Śniadach z Katedry Prawa Europejskiego i Komparatystyki Prawniczej Uniwersytetu Gdańskiego. (abstrakt oryginalny)
W czerwcu 2003 roku przewodniczący Konwentu w sprawie przyszłości Europy, Valery Giscard d'Estaign, przekazał Radzie Europejskiej zawierający najważniejsze postanowienia projekt Traktatu ustanawiającego konstytucję dla Wspólnej Europy, powiększonej o 10 nowych państw. Największe zmiany Konwent zaproponował w odniesieniu do instytucji, procesu podejmowania decyzji oraz w sferze współpracy wojskowej. Zmierzają one do wzmocnienia pozycji państw dużych.
Kartę Praw Podstawowych (KPP) Unii Europejskiej uroczyście ogłoszono już prawie trzy i pół roku temu na szczycie szefów państw i rządów w Nicei 7 grudnia 2000 r. Prawa podstawowe są obecnie dobrze zakorzenione w toczącym się dyskursie o przyszłości UE, co można zawdzięczać w znacznej mierze wpływowi Karty na proces legislacyjny na poziomie unijnym i narodowym. Jednocześnie sama KKP ulega obecnie przeobrażeniom, których kierunku nie spodziewano się powszechnie w trakcie prac I Konwentu Europejskiego. Zmiany te wychodzą naprzeciw potrzebom obywateli państw członkowskich Unii, co ma szczególnie istotne znaczenie w świetle rozszerzenia ich grona do dwudziestu pięciu państw. (fragment tekstu)
Zdaniem autora przystąpienie Unii do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka wydaje się być najkorzystniejszym rozwiązaniem regulującym współistnienie tych dwóch porządków prawnych. Szybkość tego procesu uzależniona będzie od zmian instytucjonalnych w samej Unii Europejskiej i dalszych losów idei Traktatu Konstytucyjnego. Zgodnie z opinią przewodniczącego ETPC, Luziusa Wildhabera, głównym zadaniem jest obecnie uniknięcie sytuacji, w której w łonie Unii i w „Wielkiej Europie" powstałyby dwa konkurujące i będące ze sobą w konflikcie systemy ochrony praw człowieka. Istnienie takiego układu niesie bowiem ryzyko osłabienia ogólnego poziomu ochrony i naruszenia prawnego bezpieczeństwa w tej dziedzinie.
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (zwana dalej Kartą) w ostatnich latach nabiera coraz większego znaczenia. Szczególnym tego wyrazem jest ustanowienie wymogu respektowania jej postanowień jako zasady horyzontalnej w perspektywie finansowej Unii Europejskiej na lata 2021-2027. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie kluczowych elementów Karty i rosnącego jej znaczenia w ostatnich latach oraz analizę sposobu ujęcia zasady respektowania postanowień Karty w dokumentach dotyczących perspektywy finansowej Unii Europejskich na lata 2021-2027. W opracowaniu sformułowano również postulaty i rekomendacje co do praktyki weryfikowania przestrzegania postanowień Karty w ramach programów finansowanych ze środków unijnych. Takie ujęcie wpływa na ograniczenie analizy Karty i jej stosowania do wybranych aspektów, które mają duże znaczenie dla wspomnianej perspektywy finansowej. (fragment tekstu)
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Omówiono motywy prawne opracowania Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, przebieg prac nad Kartą, moc wiążącą Karty i możliwość jej implementacji oraz treść normatywną Karty.
Autor zauważa, że orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) dotyczy nie tylko spraw o naruszenie praw jednostki zawartych w Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską (TWE) oraz aktach wspólnotowego prawa wtórnego, ale odnosi się również do praw przyznanych jednostkom w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP UE) i Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 r. (EKPCz). W artykule autor skupił się na trzech obszarach: wolność i godność jednostki, prawo do dobrej administracji oraz prawa dotyczące wymiaru sprawiedliwości.
Autorka szeroko przedstawia judykat, który według jej oceny, może w dłuższej perspektywie okazać się tzw. kamieniem milowym w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Choć jego faktyczna osnowa dotyczy szczegółowej kwestii związanej z poszukiwaniem właściwego wskaźnika do wyliczenia wartości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy funkcjonariusza, to wobec przyjętej w jego uzasadnieniu argumentacji, w jaki sposób i na jakiej podstawie należy wypełnić występującą w tym przypadku lukę w prawie, może on przyczynić się do umocnienia tego nurtu argumentacji w dyskursie prawnym dotyczącym podmiotowego zakresu art. 66 ust. 2 Konstytucji RP w którym postuluje się objęcie standardem socjalnym wyznaczonym tym przepisem wszystkich wykonawców pracy, a nie tylko tych, którzy pozostają w prawnopracowniczych stosunkach zatrudnienia. (abstrakt oryginalny)
Karta Praw Podstawowych UE określa wiele praw, w tym prawo do dobrej administracji, które powinny być uwzględniane przez organy i sądy administracyjne w sprawach celnych. Przemawia za tym w szczególności zmiana regulacji prawa celnego w 2016 r. - uregulowanie na poziomie unijnym nie tylko zagadnień materialnoprawnych, ale też w znacznym zakresie zasad prowadzenia postępowania celnego oraz uchylenie nakazu odpowiedniego stosowania w postępowaniach celnych zasad ogólnych postępowania podatkowego. (abstrakt oryginalny)
W wyroku z 8.12.2022 r., C-694/20, Orde van Vlaamse Balies i in. Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że przepis wprowadzony dyrektywą Rady (UE) 2018/822 z 25.05.2018 r. zmieniającą dyrektywę 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania w odniesieniu do podlegających zgłoszeniu uzgodnień transgranicznych - dalej dyrektywa 2018/822 - narusza art. 7 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej - dalej Karta - w zakresie, w jakim nakłada on na adwokata objętego tajemnicą zawodową, działającego jako pośrednik w rozumieniu dyrektywy, obowiązek powiadomienia każdego innego pośrednika (który nie jest jego klientem) o ciążących na nim obowiązkach w zakresie raportowania schematów podatkowych.(abstrakt oryginalny)
W świetle art. 30 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej każdy pracownik ma prawo do ochrony w przypadku nieuzasadnionego zwolnienia z pracy, zgodnie z prawem Unii oraz ustawodawstwami i praktykami krajowymi. Przedmiotem artykułu jest analiza wskazanego przepisu. Autor omawia zakres przedmiotowy i podmiotowy ochrony przed wypowiedzeniem, w tym status pracowników zatrudnionych terminowo. Zwraca uwagę na możliwości różnicowania statusu poszczególnych kategorii pracowników przez państwa członkowskie. Argumentuje, że art. 30 może stanowić samodzielną podstawę roszczeń. Omawia również tzw. protokół polsko-brytyjski w sprawie stosowania Karty oraz jego konsekwencje dla ochrony przed wypowiedzeniem w Polsce. (abstrakt oryginalny)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.