Gospodarka oparta na wiedzy (GOW) to taka, której wzrost, wartość i związany z tym rosnący standard życia są nierozłącznie związane z wiedzą, jej tworzeniem i dystrybucją. Przetwarzanie wiedzy zastępuje w niej przetwarzanie materii (obiektów fizycznych). Wiedza oraz systemy i ludzie ją przetwarzający są kluczowymi zasobami przedsiębiorstw, a skuteczne zarządzanie tymi zasobami jest kluczem do ekonomicznego sukcesu. Artykuł przedstawia (w tłumaczeniu) główne, a jednocześnie miejscami skrócone, fragmenty wypowiedzi prof. Paula M. Romera, zamieszczonej w formie wywiadu pt. "The Knowledge Economy" w kwartalniku "Strategy + Business", a przedrukowanej w [1]. W wypowiedzi tej rozpatruje się GOW z punktu widzenia jej cech i rozwoju, polityki gospodarczej oraz kierunków doskonalenia. Adekwatność poglądów prof. Romera do trwającej aktualnie w Polsce dyskusji na temat GOW skłoniła autora niniejszego tekstu do przedstawienia ich polskiemu czytelnikowi. (abstrakt oryginalny)
Teorie zachowań firm opisują przyczyny powstawania, rozwoju i upadku firm, formy zachowań firm w zależności od fazy cykli gospodarczych (krajowych i zagranicznych gospodarek), środki i cele funkcjonowania firm. Ponieważ każda z teorii powstaje w określonych historycznie warunkach rozwoju gospodarki, toteż przy ich omawianiu należy uwzględnić ówczesny stan wiedzy, kultury oraz światopogląd i interesy osobiste autora teorii. W artykule zarysy teorii zachowań firm wynikają z mniej lub bardziej spójnych i wyraźnych uwag A. Smitha, D. Ricarda, J. S. Milla o zachowaniu producentów i handlowców. Wskażemy problemy weryfikowalności empirycznej i prognozowalności według tych teorii.(abstrakt oryginalny)
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The article contains a critical analysis of economic view s of Mikołaj Danielson (pseudonym N-on), one of leading representatives of the nationalist movement. The author's attention is focussed, first of all, on the problem of conditions of capitalism development in Russia in 19th century (often discus sed in Danielson's works), and the problem of limits to development of capitalism as a system of economic management. The basic thesis of Danielson, which says that no country possesses possibilities for economic development over a long period of time on the capitalist way, became a starting point for his search for other than capitalist paths of Russia's development in 19th century. In the final part of the article there are presented Danielson's propositions concerning liquidation of the economic backwardness of Russia in 19th century.(original abstract)
W artykule zaprezentowano główne osiągnięcia Uniwersytetu Wileńskiego od momentu pojawienia się ekonomii jako dyscypliny akademickiej do zamknięcia Uniwersytetu w 1831 r. Przedstawiono skrótowo sylwetki i dzieła osób, które przyczyniły się do narodzin polskiej myśli ekonomicznej.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The article deals with analys is of W. Grabski's views on the evolution of the agrarian structure (Grabski was one of the leading agricultural economists in the inter-war period in Poland), Grabski was consistently supporting the superiority of the small peasant economy over the large landed properties. This superiority, in his opinion, was being reflected in the deconcentration of the agrarian structure. In the particular parts of the article the author discusses the factors determining the shape of the agrarian structure - changes in production relatione, level of effectiveness of land utilization in different types of farms, technical progress, and economic fluctuations. While analyzing Grabski's views on the deconcentration in the agriculture, the author focusses a great deal of his attention on the rationality of Grabski's propositions from the viewpoint of developmental needs of the inter-war agriculture. And even though Grabski did not perceive that "durability" of the peasant economy was an effect of the economic backwardness rather than - as he thought - the effect of development of the capitalism, there should, nonetheless, be underlined the rationality of his views in a concrete economic situation prevailing in the then Poland. The views of W. Grabski concerning the evolution of the agrarian structure are not contra dictory to postulates of mobilization of the productive factors by the agriculture in developing states as put forward by the present-day theories of the economic growth.(original abstract)
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The process of revision of Marx' theories, which was postulated by Edward Bernstein, at the turn of 19th and 20th centuries concerned mainly the economic problems, the solution of which was of fundamental importance in elaborating the programme end the political strategy of the socialist working - class movement in that period end - as it appeared later - also in the future. That was crucial problem from the sphere of the capital accumulation of theory of crises to be found in Marx' works. As it is abserved by the author, the economic view s of Bernstein, which are a critique or interpretation of Marx' theories in the revisionism spirit have not been presented in any systematized way in the Polish literature so far. This article constitutes just such an attempt at the systematization based on the most important critical theses of Bernstein, as proposed by the author; consecutively in such problems as concentration of production end problems of ownership, distribution of incomes, changes in the structura of the capitalist society, and economic crises. The author of this article, while agreeing with previous assessment of Bernstein's most important economic views, simultaneously trying to perform his own esseasment concerning some detailed problems. He is also trying to define the character of the methodological out look which was represented by Bernstein.(original abstract)
The goal of the study is to present Corporate Social Responsibility (CSR) in the context of different views of the concept. The representatives of the tradition-al, conservative trend claim that the only purpose of the enterprises' activity is to maximize profit. On the other hand, the representatives of the socio- humanistic, re - formist trend emphasize the fact that the success of a company relies on sustainable development resulting from including three, economic, environmental and social di-mensions in its activities. The difference of views on CSR appears to arise from the multi-dimensionality of the concept and locating it on the border of ethical reflection and economic analysis. Thus, it does not mean the same to all CSR representatives. (original abstract)
Właśnie ukazała się książka, która przełamuje tradycję "hurtowej" i stereotypowej oceny przedsiębiorstwa państwowego. Otwiera drogę do oceny przedsiębiorstwa państwowego jako podmiotu o względnych zaletach i wadach. Pozwala stawiać pytanie o czynniki sprzyjające przydatności tego typu podmiotów we współczesnej gospodarce rynkowej (kapitalistycznej). Przy czym - to ważna okoliczność - autorów na pewno nie można posądzić o ideologiczną sympatię do przedsiębiorstw państwowych iAub gospodarki nakazowo-rozdzielczej. Przeciwnie, jeden ze współautorów ma na koncie liczne publikacje, w których bardzo krytycznie odnosił się do państwowych przedsiębiorstw i gospodarki nakazowo-rozdzielczej. Trzeba z naciskiem i uznaniem podkreślić, że omawiana tu praca buduje oceny syntetyczne w następstwie analizy i oceny ogromnego zasobu faktów empirycznych (poddano ocenie dane statystyczne, analizy międzynarodowych organizacji, autorskie publikacje analityczne, rankingi przedsiębiorstw itp.), a nie - jak to się dość często zdarza - egzemplifikuje aprioryczne tezy selektywnie dobranym materiałem empirycznym. (fragment tekstu)
Był wielką postacią nauki polskiej i światowej. Jego zainteresowania były niesłychanie rozlegle i wielostronne. Oprócz teorii ekonomii zajmował się on bowiem takimi dyscyplinami, jak statystyka, ekonometria i cybernetyka. Przy tym ekonomię zgłębiał i rozwijał w różnych, nakładających się na siebie i krzyżujących się, kontekstach. Prowadził mianowicie szczegółowe analizy, dążąc do określonych uogólnień, w ramach: problemów kapitalizmu i socjalizmu, krajów rozwiniętych i gospodarczo zacofanych oraz zagadnień ustrojowych, jak również odnoszących się do spraw racjonalności gospodarowania. Swoje wywody zawsze potrafił ująć w formę zwartą, logicznie uzasadnioną, a co istotne, nie był w swej twórczości sztywny; jego podejście podlegało niekiedy określonym zmianom i weryfikacjom, czemu sam, zresztą, wcale nie zaprzeczał. W tym wszystkim właśnie wyrażała się jego wielkość, powszechnie uznawana nie tylko w Polsce. Nie zmienia tego nawet fakt, że w tej czy innej mierze odeszliśmy od jego poglądów i że mają one w wielu aspektach charakter wyłącznie historyczny. (fragment tekstu)
W teorii Schumpetera innowacjami gospodarczymi są wszelkie zmiany w procesie produkcyjnym, rozumianym w najszerszym znaczeniu, których celem jest zmniejszenie kosztu wyprodukowania jednostki produktu, a przez to stworzenie różnicy między jej obecną ceną a nowym kosztem. Sensem ekonomicznym działań innowacyjnych jest uzyskanie przez przedsiębiorcę nadwyżki ponad koszty, różnicy między wpływami a wydatkami. Poprzez innowacje gospodarcze kapitalistyczni przedsiębiorcy realizują zasadę maksymalizacji zysku. Płacą za to "cenę" w postaci procentu od kapitału, który przypada kapitalistom. Oskar Lange zauważa, że wywołuje to doniosłe konsekwencje. Poza przedsiębiorcami i kapitalistami, którzy korzystają na zwyżce stóp procentowych, w cyklu koniunkturalnym w czasie fazy nazwanej przez Schumpetera rozkwitem, powodzi się całemu społeczeństwu gorzej niż w czasie recesji. Swój ekonomiczny sens innowacja musi zachować również w warunkach własności publicznej. W ujęciu modelowym, zmniejszenie kosztów produkcji może służyć także realizacji zasady interesu publicznego. Innowacja pozwala zatem na realizację zarówno zasady maksymalizacji zysku, jak i zasady interesu publicznego. Własność prywatna lub publiczna decyduje natomiast o tym, kto i jakim stopniu staje się ekonomicznym beneficjantem innowacji. (fragment tekstu)
Wskazywano wyżej na nowatorstwo Langego, który traktował ustrój socjalistyczny nie tylko jako negacją kapitalizmu, lecz także jako jego kontynuację. Tą myślą przeniknięta jest cała książka grupy "Płomienie", w której "Droga do socjalistycznej gospodarki planowej" jest najobszerniejszym rozdziałem. Drugą cechą szczególną poglądów ówczesnego Langego jest sposób uzasadnienia : rewolucji politycznej i społecznej. Autorom wydawała się ona konieczna dlatego, że kapitalizm sprzeniewierzył się sobie w dwu podstawowych kwestiach: wprowadzając faszyzm zniszczył demokrację, a monopolistyczne usztywnienie gospodarki zniszczyło mechanizm wolnej konkurencji. (fragment tekstu)
W niniejszym szkicu pragnę podzielić się pewnymi refleksjami, które wynikają z prac profesora Oskara Langego. Ten wielki Uczony został ostatnio jakby usunięty w cień, nieco zapomniany, a przecież Jego przemyślenia mają i dziś niezwykle aktualny charakter, na który warto zwrócić uwagę. Wynikają one z całokształtu twórczości naukowej Langego, z idei, której można się dopatrzeć we wszystkim co czynił, mówił, pisał. Artykuły zawarte w niniejszej monografii mają w dużym stopniu charakter analizujący niektóre aspekty jego niezwykle obszernych dociekań. Chciałbym te rozważania nieco uogólnić. (fragment tekstu)
W artykule tym zanalizowano podział pracy jako kategorię, która obecna jest w szeroko pojętej myśli społecznej, w tym w ekonomii i socjologii. Wiele miejsca w tych rozważaniach zajmuje koncepcja podziału pracy Oskara Langego. Porównano ją z koncepcjami takich myślicieli jak Adam Smith, Auguste Comte czy Emile Dürkheim. Próbowano także dokonać syntezy omawianych stanowisk teoretycznych. Istotne dla dalszych rozważań jest określenie podziału pracy i jego roli we współczesnych społeczeństwach Stanisława Kozyra-Kowalskiego. Badacz ten wypracował swoje oryginalne stanowisko samodzielnie w trakcie wielu lat badań nad systemami gospodarczymi i strukturą społeczeństw współczesnych oraz przede wszystkim dzięki gruntownym studiom nad klasykami myśli społecznej, w tym tzw. nowoczesnymi klasykami. Zalicza się do nich i zajmuje wśród nich poczesne miejsce Oskar Lange. W przypadku polskiego ekonomisty z kolei należałoby, jak przekonuje nas Grażyna Musiał, poszukiwać inspiracji i powinowactwa teoretycznego między innymi w austromarksizmie oraz ekonomii neoklasycznej. Oprócz pojęcia podziału pracy, zanalizowano najważniejsze podziały: na pracę bezpośrednio produkcyjną, pośrednio produkcyjną, pozaprodukcyjną oraz na pracę kierowniczą i wykonawczą. Są to wielkie podziały pracy, ze względu na to, że mają duże znaczenie dla różnicowania jednostek. Obejmują ponadto wielkie zbiory ludzi. Omówiono również zawodowy podział pracy oraz poddano krytyce podział na pracę umysłową i fizyczną. Obydwa podziały obejmują mniejsze zbiory ludzi, stąd nazywane są małymi. (fragment tekstu)
W niniejszym opracowaniu przedstawiono sylwetkę Oskara Ryszarda Langego (1904-1965) w kontekście twórczości naukowej brytyjskiego ekonomisty Johna Maynarda Keynesa (1883-1946). W bogatej biografii Langego, jednego z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej myśli społecznej i ekonomicznej, był etap w jego życiu przypadający na lata 30. minionego wieku, w którym przyszło mu żyć i tworzyć w środowisku, które było zafascynowane teorią J.M. Keynesa i praktyką Nowego Ładu (New Deal'u) Franklina Delano Roosevelta (1882-1945). (fragment tekstu)
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Herbert Spencer był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli dziewiętnastowiecznego liberalizmu. Oryginalność jego doktryny polega na połączeniu zasad ewolucjonizmu społecznego z postulatami konserwatywnego liberalizmu. Koncepcyjnym punktem jego filozoficznej refleksji była etyka jednostki. Jak najbardziej wydaje się więc uprawnione postawienie tezy badawczej, iż gospodarka wolnorynkowa stanowi ekonomiczną podstawę etycznego i materialnego rozwoju każdego człowieka. Uproszczając, oba rodzaje postępu dotyczą walki o byt, jaka zachodzi pomiędzy jednostkami w warunkach wolnej konkurencji, charakterystycznych dla tzw. "społeczeństwa industrialnego". (fragment tekstu)
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Tak zarysowany temat dotyczyć będzie kwestii aktualnego rozumienia koncepcji, która w ekonomii oraz innych naukach społecznych od dawna znana jest jako homo oeconomicus, czyli "człowiek ekonomiczny". Będziemy starali się zarazem zastanowić jaki wpływ ma myślenie postmodernistyczne na jego obraz, a przez to na status relacji pomiędzy osobą ludzką a rynkiem, co z kolei wiąże się z sytuacją rodziny, jej postrzeganiem i traktowaniem w sferze gospodarowania. Celem naszej wypowiedzi nie jest w żadnej mierze próba zdyskredytowania kapitalistycznej gospodarki rynkowej, która tak często kojarzy się nam z koncepcją homo oeconomicusa. Należy to wyraźnie stwierdzić, gdyż tak rozumiany podmiot gospodarujący bywa kojarzony z fundamentalnymi założeniami systemu rynkowego. (fragment tekstu)
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The homo economicus (Economic Man) concept is one of the best-known components of economic theorising frequently recognised as a part of the "hard core" of the mainstream 20th-century economics. This model gained such a high status in times of the marginal revolution, although it was coined in the 1830s by the classical economist John S. Mill. Nowadays, homo economicus is commonly perceived as a model of rational economic agent maximising utility or preferences. The article aims to show that both the Millian approach and the marginal approach were more complex than the contemporary incarnation of Economic Man. One of the key differences between the early stages in the evolution of homo oeconomicus and the modern version of it refers to the notion of rationality. Whereas it is the constitutive element of the 20th-century homo oeconomicus, the requirement of full rationality was never explicitly articulated by Mill and marginal economists. Therefore, at the early stages of its evolution, the homo economicus model would have been much more resistant to the objections formulated against it by the 20th-century critics. (original abstract)
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
On the threshold of the 21st century, the problem of poverty remains unresolved. Many still suffer from hunger, and many more have no access to running water, or education. This raises a fundamental question that has bothered economy researchers for centuries: What determines the wealth of some countries, and the poverty of others? One of the contemporary researchers analysing the causes of poverty and development barriers is Indian economist Amartya Kumar Sen. Referring to the socio-economic theory of Sen, the author indicates that modernity implies the need for reflection on the definition of poverty. The author attempts to justify the thesis which focuses on the discord between the evaluation concepts of good and evil with objective economic factors defining poverty. The author suggests that the definition of poverty should be grounded in considerations concerning good and evil in a specific time, as well as cultural and historical context. (original abstract)
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This article is devoted to a critical reconstruction of Karl Polanyi's institutional theory and its ethical consequences. Starting with the distinction between the formal (neoclassical) and the substantive (institutional) understanding of the economy, the article proceeds to discuss the main forms of institutional integration of economic life described by Polanyi: reciprocity (symmetry), redistribution (centricity), and exchange (market). In this context, the author examines the connection between the work of Karl Polanyi and the economic anthropology represented by the works of Richard Thurnwald and Bronisław Malinowski. The author argues that three main forms of institutional integration of economic life introduced by Karl Polanyi can be interpreted both as analytical tools to describe institutions and as a grand scheme for the classification of different economic systems. The next section of the article is devoted to a comparison between the institutional theories of Douglass North and Karl Polanyi. For North, the main explanatory category is the idea of transaction costs, whereas for Polanyi the key idea is that of the social embeddedness of the economy. When speaking about the social embeddedness of the economy, Polanyi draws our attention to the inseparable bonds which exist between economic institutions on the one hand, and culture, social structure and politics on the other. This theoretical difference between North and Polanyi, the author argues, has important ethical consequences. If Polanyi is right, then institutions are not only alternative solutions to a certain economic problem (i.e. the efficient allocation of resources, the reduction of transaction costs) but above all they are the embodiment of different conceptions of a good life. In conclusion, the author emphasizes the political dimension of Karl Polanyi's institutional theory, along with its intriguing promise of liberating our social and political life from the economistic fallacy, that is, from the unfortunate tendency to think about society in market terms. (original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.