Lata 90. ubiegłego wieku były okresem znacznych przemian w polskiej gospodarce. Objęły one także polskie rolnictwo, w którym zlikwidowano funkcjonujące przez ponad 40 lat PGR-y, a w ich miejsce utworzono nowe podmioty prywatne, działające na zupełnie nowych, nieznanych wcześniej zasadach. Wraz z tym, niemal z dnia na dzień, zasadniczo zmieniło się życie tysięcy ludzi, dla których PGR-y były nie tylko miejscem codziennej pracy, ale nierzadko także miejscem i sensem życia, wyznaczającym jego codzienny rytm. Artykuł podejmuje próbę wyjaśnienia procesu upadku i przejścia dwóch byłych PGR-ów - Bełdowa i Sarnowa, położonych w województwie łódzkim, w prywatne przedsiębiorstwa rolne oraz ukazania najważniejszych skutków społecznych tego procesu. W szczególności w tekście skupiono się na trzech problemach: charakterystyce i roli PGR-ów Sarnów i Bełdów w środowisku lokalnym, procesie ich przejścia w prywatne gospodarstwa rolne oraz społecznych skutkach procesu zmiany. (abstrakt oryginalny)
Opracowanie prezentuje efekty, dynamikę i uwarunkowania transformacji państwowego sektora rolnego. Autorzy monitorowali problematykę przeobrażeń własnościowych tego sektora przez pryzmat działalności 14 Oddziałów Terenowych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Badali także wpływ przekształceń własnościowych na funkcjonowanie przedsiębiorstw rolnych, w szczególności nowych podmiotów powstałych na bazie PGR-ów.
Celem badań było przedstawienie roli prywatyzacji ziemi państwowej w kształtowaniu polskiego modelu rolnictwa, którego podstawą jest gospodarstwo rodzinne. Zakres analizy obejmuje sprzedaż ziemi prowadzoną przez Agencję Nieruchomości Rolnych w latach 1992-2010. Od 1992 r. do końca 2010 r. ANR sprzedała łącznie ponad 2 mln ha UR. W początkowym okresie prowadzono sprzedaż otwartą i bez ograniczeń obszarowych. Od 2003 r. wprowadzona w życie Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego wprowadziła zmiany umożliwiające ANR i aktywne oddziaływanie na ustrój rolny w Polsce. W latach 2004-2010 sprzedaż z preferowaniem osób prowadzących gospodarstwa rodzinne objęła 27% sprywatyzowanej ziemi. (abstrakt oryginalny)
W artykule podjęto próbę przedstawienia dotychczasowych działań ANR w zakresie realizacji zadań ustawowych, w tym problematyki rozdysponowania nieruchomości. Od początku działalności ANR trwale rozdysponowała 3,2 mln ha, w tym 2,6 mln ha poprzez sprzedaż, która jest dominującą formą w tym zakresie. Przedmiotem rozdysponowania jest również infrastruktura, głównie przejęta wraz z majątkiem państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej (ppgr). Pozostałe 1,5 mln ha podlega dalszym procesom prywatyzacji głównie w drodze sprzedaży. Dzierżawa gruntów zmniejsza się co roku o ok. 150 tys. ha w wyniku rozwiązywania umów dzierżawy lub wyłączania z nich części gruntów. Analizę zagospodarowania nieruchomości przeprowadzono na podstawie danych pochodzących głównie z raportów z działalności Agencji Nieruchomości Rolnych, opracowań wewnętrznych i dostępnej literatury przedmiotu. Zaprezentowane wyniki analizy świadczą zarówno o dużym zaangażowaniu ANR w prywatyzację nieruchomości, jak i wielu złożonych procesach, które towarzyszą trwałemu rozdysponowaniu nieruchomości po 22 latach funkcjonowania Agencji. (abstrakt oryginalny)
W artykule omówiono priorytety i bariery w działalności Agencji Nieruchomości Rolnych. Przedstawiono nowe zadania i cele. Wskazano jej udział w realizacji krajowego programu zwiększania lesistości.
Na podstawie "Listy 300" gospodarstw rolnych z rankingiem ich wyników ekonomicznych podjęto próbę oceny wyboru sposobu gospodarowania skarbowym mieniem rolnym.
Rozwój gospodarstw farmerskich na Ukrainie jest zwiastunem reform w rolnictwie ukraińskiej. Jednak realizacja założeń koncepcyjnych wymagać będzie dłuższego czasu i wielu wysiłków ekonomicznych, organizacyjnych i społecznych.
Omówiono krótko katastrofalny stan rolnictwa na Litwie po 1993 roku i jego przyczyny - zdaniem autora leżące głównie po stronie braku koncepcji rozwoju rolnictwa.
Prywatyzację państwowych nieruchomości rolnych na terenach byłej NRD porównano z przekształceniami zachodzącymi w polskim rolnictwie. Omówiono sposoby i tempo przekształceń, zwrócono uwagę na roszczenia byłych właścicieli, omówiono rozwiązania instytucjonalne.
W artykule przypomniano główne przyczyny trudności w realizacji przemian ustrojowych, co jest - zdaniem autora - niezbędne do oceny zjawisk zachodzących w osiedlach pozostałych po strukturach byłych państwowych gospodarstw rolnych. Następnie, krótko przypomniano historię tworzenia sektora państwowego w rolnictwie i rozpoczęty w 1991 r. proces reformy.
W artykule poddaje się krytycznej analizie przesłanki likwidacji PGR. Z analizy tej wynika, że decydujące znaczenie dla przyjęcia zastosowanych rozwiązań miały jednak nie przesłanki ekonomiczne, lecz doktrynalne. Autor kwestionuje sposób przekształceń własnościowych wynikających z ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Zdaniem autora właściwą drogą przekształceń powinna być komercjalizacja przedsiębiorstw polegająca na nadaniu państwowym przedsiębiorstwom gospodarki rolnej formy spółki akcyjnej, a następnie jej prywatyzacja drogą kapitałową.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem opracowania jest ocena wybranych zmian w rolniczym użytkowaniu ziemi pod wpływem procesów prywatyzacyjnych w Czechach, Słowacji, Rumunii i na Węgrzech. Badanie dotyczy przede wszystkim zjawiska rozdrobnienia własności i użytkowania gruntów rolnych. Analizowane kraje przyjęły podobną koncepcję prywatyzacji i restytucji majątku ziemskiego, ale efekty tych procesów były zróżnicowane. Rezultatem zmian własnościowych był przede wszystkim dynamiczny wzrost liczby indywidualnych gospodarstw rolnych. Proces ten miał szczególne natężenie na Węgrzech i w Rumunii. Od kilkunastu lat obserwować można jednak w tych krajach ubytek liczby gospodarstw rolnych oraz wzrost znaczenia dużych przedsiębiorstw produkcyjnych. Z kolei w Czechach i na Słowacji pomimo prywatyzacji gruntów pozostały one w zarządzaniu dużych holdingów i spółek produkcyjnych. We wszystkich badanych krajach kształtuje się dominująca rola dużych gospodarstw produkcyjnych. W Czechach, na Słowacji i częściowo na Węgrzech, drobni właściciele dzierżawią grunty dużym holdingom produkcyjnym, dzięki czemu fragmentacja własności nie spowodowała rozdrobnienia użytkowania ziemi. Natomiast w Rumunii doszło do bardzo dużego rozdrobnienia własności i użytkowania gruntów, co obniżyło efektywność i konkurencyjność tamtejszego rolnictwa. (abstrakt oryginalny)
Jedną z form zagospodarowania Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest wnoszenie składników mienia ze zlikwidowanych PPGR do spółek prawa handlowego i obejmowanie w zamian udziałów/akcji.
23 sierpnia 1991 r. w rezultacie porozumienia między rządem RP a Komisją Wspólnot Europejskich w ramach Programu Phare utworzono Biuro Programów Pomocy dla Rolnictwa (OAPA), 7 maja 1992 r. zaś Fundację Programów Pomocy dla Rolnictwa (FAPA), których zadaniem jest wspieranie środowisk wiejskich w dobie restrukturyzacji i prywatyzacji rolnictwa. W materiale powyższym poruszono ten problem w odniesieniu do terenów po dawnych PGR-ach.
Artykuł zawiera krótką charakterystykę własności rolnej w Polsce po reformie rolnej w 1944 r. Następnie omawia sytuację PGR i RSP na przełomie lat 80-tych i 90-tych oraz proces restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstw pegeerowskich.
Przedstawiono strukturę przejętego majątku byłych PPGR do Zasobu Skarbu Państwa, jego rozdysponowanie oraz skutki specyficznych zasad rozliczania amortyzacji i możliwości odtworzenia majątku. Podkreślono niekorzystne warunki odtworzenia majątku trwałego w dzierżawie. (oryg. streszcz.)
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule zaprezentowano syntezę doświadczeń krajów Europy Środkowo-Wschodniej, które w początkach ostatniej dekady minionego wieku podjęły wyzwanie przekształceń własnościowych w rolnictwie swoich krajów. Podstawą przekształceń było przywracanie praw własności (restytucja) do gruntów rolnych ich byłym właścicielom lub nadawanie praw własności do gruntów innym uprawnionym beneficjentom transformacji. W artykule wyodrębniono cechy wspólne transformacji w wybranych grupach krajów oraz przedstawiono przykłady krajów realizujących koncepcję przemian odmienną od dominującego modelu transformacji. (abstrakt oryginalny)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.