Z wielu względów XX wiek można uważać za przełomowy w ewolucji konserwatorstwa. W tym czasie doszło do pierwszych sformułowań teorii konserwatorskiej, obecnie uznawanej już za "klasyczną" lub "tradycyjną". W drugiej po-łowie XX wieku pojawiła się także nowa, nie wymagająca refleksji teoretycznej tendencja konserwatorska określana jako scientific conservation, w której kluczową rolę odgrywają nauki ścisłe (matematyczno-przyrodnicze). Upowszechnienie zastosowania nauki w praktyce konserwatorskiej, jeżeli nie zakończyło, to w znacznym stopniu osłabiło teoretyczną debatę konserwatorską. Wraz z przyjęciem w 1964 roku Karty Weneckiej, w szeroko rozumianej konserwacji rozpoczął się okres doktrynalny, charakteryzujący się "masową produkcją" różnorodnych dokumentów doktrynalnych. Począwszy od lat 80. XX wieku w konserwatorstwie zaczęły pojawiać się także nowe trendy ideowe, alternatywne wobec dotychczasowych osiągnięć myśli konserwatorskiej lub wobec niej krytyczne. Ich charakter jest na ogół bardzo rozproszony i fragmentaryczny. Niektórzy stawiają nawet odważną tezę o istnieniu wynikającej z tego nowego obrazu konserwatorstwa "współczesnej" teorii konserwacji. Dokonana próba scharakteryzowania całokształtu XX-wiecznego konserwatorstwa, poparta analizą merytoryczną wybranych tekstów teoretycznych ("klasycznych" i "współczesnych") oraz dokumentów doktrynalnych, pozwoliła na wyodrębnienie i określenie następujących najistotniejszych problemów konserwatorskich formułowanych w odniesieniu do zabytków architektury: autentyczność, odtwarzalność, odwracalność zabiegu a ograniczenie interwencji do minimum, akceptacja społeczna. (abstrakt oryginalny)
Artykuł przedstawia problematykę projektowania, funkcjonowania i komunikacyjnej dostępności współczesnych obiektów architektonicznych w strefach ochrony konserwatorskiej. Za przykład posłużył budynek laboratoryjno-dydaktyczny kierunku budownictwo, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, położony w strefie ochrony konserwatorskiej. Metodami badawczymi było wykonanie w oparciu o szereg analiz koncepcji nowego budynku a także projektu budowlanego, stanowiącego podstawę realizacji obiektu. Działania te poprzedziły badania z zakresu możliwości realizacyjnych pod kątem funkcji, wkomponowania przestrzennego budynku, dopasowania jego architektury do sąsiadującej zabudowy oraz możli- wości logistycznej obsługi laboratoriów. Rozwój przestrzenny w strefie ochrony konserwatorskiej miasteczka akademickiego w Olsztynie wiąże się z działaniami na pograniczu rewaloryzacji i rewitalizacji. Ich główny kierunek to konieczność uporządkowania form architektonicznych, zagospodarowanie przestrzeni wokół budynków a także zapewnienie ich komunikacyjnej dostępności i obsługi. Pozytywne rozwiązania w tym aspekcie mają wpływ na rozwój bazy dydaktyczno-naukowej oraz podniesienie jakości kształcenia, nauki i pracy. (abstrakt oryginalny)
W siedemnastym i osiemnastym wieku w Polsce przenośne organy, nazywane także pozytywami, był bardzo popularnym instrumentem. Niestety tylko 18 kopii tego, kiedyś tak pospolitego instrumentu, pozostało obecnie w Polsce. Jeden z zachowanych instrumentów z tej grupy, odnaleziony ostatnio, pochodzi z wsi Sokoły k/Łap w woj. podlaskim. Celem artykułu jest połączona analiza oceniająca ten historyczny instrument i jednocześnie metodę Electre I zastosowaną jako wybór wskazówek przy wysiłkach związanych z konserwację odnalezionych organów. (AT)
The protection of historic properties in case of an armed conflict and crisis situations should be a part of public tasks. The fundamental act regulating the issue of the historic buildings preservation in Poland is the Act of 23 July 2003 on the protection of monuments and the care of historical monuments. In terms of the monuments protection in case of danger, the managers of the organisational units, and bodies preparing monuments protection plans or employees authorized by them are responsible for the organisation, co-ordination, and directing of the preparatory work. In turn, the heritage preservation plans are an integral part of the civil defence plans and are the subject to the annual update.(original abstract)
W artykule przedstawiono przebieg prac konserwatorskich i restauratorskich przy fontannie z figurą kobiety na tle lustra z początku XX w., znajdującej się w rezydencji Hermanna Fränkla w Prudniku przy ul. Kościuszki 1A. Obiekt składa się z ujętej en piede lekko pochylonej figury kobiety trzymającej muszlę, z której wylewa się woda do niecki pokrytej mozaiką szklaną. Postać umieszczona jest na tle fazowanego okrągłego lustra oprawionego w mosiężne profile, w układzie charakterystycznym dla budowy witraży. Cała konstrukcja fontanny składa się m.in. z takich materiałów, jak: szkło, pozłacana mozaika szklana, mosiądz, mosiądz polichromowany, marmur. Materiały te stanowiły niezwykłe wyzwanie, stwarzając potrzebę poznania i opracowania na nowo technologii oraz nowatorskich metod ich konserwacji i restauracji. (abstrakt oryginalny)
Przedmiotem rozważań zawartych w artykule jest kwestia prawnej możliwości przeniesienia pozwolenia konserwatorskiego na nowego właściciela zabytku. Analizę rozpoczynają refleksje dotyczące prawnego charakteru pozwolenia - wydawanego na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - w przedmiocie pozwolenia konserwatorskiego, tj. pozwolenia na prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru. Analizie poddano zarówno kwestie celu i przedmiotu rozstrzygnięcia, jak i elementy konstrukcyjne, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości zawarcia terminu jako konstrukcji czasowego obowiązywania tego aktu. Główne rozważania dotyczą jednak kwestii prawnych możliwości wykorzystania pozwolenia konserwatorskiego przez nowego właściciela zabytku. Prowadzone badania koncentrują się też na sposobie wykonania pozwolenia na budowę oraz braku prawnej możliwości ponownego wydania pozwolenia konserwatorskiego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. (abstrakt oryginalny)
W artykule przedstawiono obowiązujące do czasów obecnych doktryny konserwatorskie związane z ochroną dziedzictwa kulturowego (utrwalone po II wojnie światowej) zarówno w skali architektonicznej, jak i urbanistycznej. Dokonano wyboru charakterystycznych przykładów odbudowy z Polski i ze świata. Następnie przeprowadzono syntetyczną analizę porównawczą wybranych współczesnych przykładów odbudowy z doktrynami konserwatorskimi. Wydobyto te elementy działań realizacyjnych, które odstawały od przyjętych wcześniej zasad teoretycznych. Opisano przeanalizowane kierunki, realizacji odbudowy wskazanych zespołów historycznych. Przeprowadzono także analizę jakie czynniki i argumenty wpływają na działania, będące odstępstwem od doktryn konserwatorskich. (abstrakt oryginalny)
W istniejących konstrukcjach drewno jest narażone na działanie różnych czynników biotycznych i abiotycznych. Sprawiają one, że drewno traci pożądane właściwości fizyczne i mechaniczne. Określenie stanu zachowania konstrukcji jest trudnym zagadnieniem związanym z określeniem ilości wad w drewnie. Na podstawie oceny stanu technicznego podejmuje się bowiem decyzje o naprawie lub wzmocnieniu obiektu. Ocena stanu technicznego obiektów zabytkowych często uniemożliwia stosowanie metod niszczących do określa ilości wad i wytrzymałości drewna, dlatego ważne jest rozwijanie nieniszczących metod diagnostycznych. W pracy opisano metody analizy korozji biologicznej w istniejących drewnianych elementach konstrukcyjnych. Przedstawiono problemy napotykane na obiektach zabytkowych podczas określania ich stanu technicznego. Opisano metody nieniszczące i semi -nieniszczące służące do oceny stopnia degradacji i wytrzymałości drewna, takie jak: młotek do drewna, urządzenia ultradźwiękowe. Pokazano wyniki badań więźby dachowej i stropu strychowego zabytkowego budynku szpitala. Badania wykonano za pomocą tomografu ultradźwiękowego. Wykazano, że metoda tomografii ultradźwiękowej pozwala na szybką i dokładną ocenę zakresu korozji biologicznej. (abstrakt oryginalny)
Artykuł podejmuje problematykę zależności zachodzących pomiędzy pozwoleniem konserwatorskim na prowadzenie robót budowlanych przy obiektach budowlanych wpisanych do rejestru zabytków a decyzją o pozwoleniu na budowę. Ustawodawca określił jedynie, że pozwolenie konserwatorskie jest niezbędne do podjęcia robót budowlanych przy zabytku nieruchomym, jak też do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Z uwagi na brak określenia przez ustawodawcę zależności pomiędzy tymi aktami administracyjnymi zasadne jest zbadanie, jakie związki zachodzą pomiędzy pozwoleniem konserwatorskim a decyzją o pozwoleniu na budowę, co jest celem niniejszego artykułu.(abstrakt oryginalny)
Upływ ważności pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków oddziałuje na proces inwestycyjny, uwarunkowany koniecznością pozyskania takiego pozwolenia. Organy administracji, a także sądy administracyjne traktują upływ okresu obowiązywania pozwolenia jako okoliczność determinującą prawidłowość realizacji procesu inwestycyjnego. Artykuł poświęcony jest relacjom pomiędzy ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami a aktem wykonawczym. Autor stawia tezę, że prawodawca wykonawczy błędnie wykonał delegację ustawową, nakazując określać w pozwoleniu konserwatorskim jego termin ważności. Sytuacja taka narusza konstytucyjną zasadę praworządności oraz stanowi niewłaściwe wykonanie delegacji ustawowej. Skoro sądy, w tym sądy administracyjne, podlegają wyłącznie Konstytucji i ustawom, to taka sytuacja otwiera przed nimi kompetencję do pominięcia wadliwie wydanego aktu wykonawczego. Ujmowanie terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego jako wiążącej determinanty pozwolenia na budowę budzi również wątpliwości z perspektywy jego charakteru jako zagadnienia wstępnego.(abstrakt oryginalny)
W artykule zawarto najważniejsze zagadnienia, dotyczące istoty zabezpieczeń przed wilgocią materiałów murowych. Przedstawiono parametry, które warunkują skuteczność tych zabezpieczeń, takie jak porowatość materiałów, zasolenie, stan powierzchni. Podkreślono aspekt ekologiczny dostępnych na rynku preparatów hydrofobowych. Przedstawiono techniczne kryteria i praktyczne wskazówki stosowania tych preparatów w celach prewencyjnych. (abstrakt oryginalny)
Wszyscy zdajemy sobie sprawę, że zabytki ze względu na swoją wiekowość i zachowania niektórych członków społeczeństwa potrzebują stałej ochrony, np. w celu zapobiegania dewastacji. Zdecydowano się na powołanie odpowiednich organów, których głównym zadaniem jest dbanie o relikty przeszłości. Jednak należałoby wskazać, że owe organy nie zawsze będą w stanie dość szybko zareagować na działanie przyczyniające się do zniszczenia zabytku. Z tego względu postanowiono zaangażować do pomocy jednostki, którym nie jest obcy los zabytków. W niniejszym artykule staram się przybliżyć instytucję społecznego opiekuna zabytków na podstawie ustawy z 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przedstawiam m.in. wymagania, jakie powinna spełniać osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie legitymacji opiekuna, sposób powołania czy ustawowe zadania. Przyglądam się również funkcjonowaniu tej instytucji w praktyce na podstawie raportu wydanego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.(abstrakt oryginalny)
Artykuł dokonuje analizy art. 40 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przewidujący możliwość wydania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków zaleceń pokontrolnych w razie stwierdzenia, że zabytek znajduje się w nieodpowiednim stanie zachowania. Stosowanie tego przepisu wywołało rozbieżności w orzecznictwie i z tego też względu podjęto się zbadania zakresu stosowania tego przepisu oraz przesłanek warunkujących wydanie zaleceń pokontrolnych. W szczególności przeanalizowano, w odniesieniu do których zabytków zalecenia pokontrolne mogą być wydane oraz jakie obowiązki mogą być nałożone w celu wyeliminowania nieodpowiedniego stanu zachowania zabytku.(abstrakt oryginalny)
W praktyce obrotu prawnego wątpliwości budzi sposób postępowania z zabytkiem nieruchomym wpisanym do rejestru zabytków w stanie awaryjnym. Stan techniczny i ogólna kondycja zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków są bardzo różne. Dobra kultury cechuje z reguły wysoki stopień nietrwałości. Obiekty niewłaściwie zabezpieczone nierzadko znajdują się w bardzo złej kondycji i stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz otoczenia. Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie o metodę pozwalającą na wypracowanie sposobu postępowania z zabytkami nieruchomymi wpisanymi do rejestru zabytków, których stan techniczny zagraża ludziom i otoczeniu. W artykule zastosowano metodę dogmatycznoprawną analizy przepisów prawa dotyczących obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków z szerokim wykorzystaniem judykatury sądów administracyjnych. Na podstawie przeprowadzonych badań sformułowano wniosek, że z uwagi na jego specyfikę zabytkowy obiekt budowlany, który uległ zniszczeniu, podlega dalszej ochronie konserwatorskiej w takim zakresie, w jakim jego substancja (materia) nadal reprezentuje walory, z uwagi na które nastąpił wpis do rejestru zabytków. W konkluzji przedstawiono stanowisko, że wykładnia przepisów prawa tylko w ograniczonym zakresie pozwala udzielić odpowiedzi na pytanie o los zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków w stanie awaryjnym. O kierunku rozstrzygnięcia organu decydować będą konkretne okoliczności faktyczne dotyczące indywidualnego zabytku, w tym stan zachowania zabytku (kondycja techniczna), reprezentowane przez niego/utracone walory, możliwości zachowania jego autentyzmu oraz materiał dowodowy, który musi podlegać kompleksowej ocenie. Wyjątkowo istotne w ustaleniu sposobu postępowania z zabytkiem w stanie awaryjnym jest, aby wybór rozstrzygnięcia organu został oparty na wyczerpującym materiale dowodowym i znajdował w nim odzwierciedlenie.(abstrakt oryginalny)
The article discusses a project that features the relocation of the historic Atelier building, built by Krakow-based architect Wandalin Beringer (1839-1923) who was active in the early twentieth century, and the regeneration of a plot belonging to the Congregation of the Resurrection since 1885, which is located at 12 Łobzowska Street in Krakow. The method includes cutting the entire structure off at the foundation and then after reinforcing it with a steel structure transporting it in its entirety to the new location. The project included two possible variants of moving the building in a straight line, either by 21 or 59 metres and evaluates two projects of further regeneration, the adaptive reuse of the building as an exhibition and religious space as well as a proposal for the remodelling of the nearby plot that belongs to the Congregation into a space for meditation and as a recreational park. The aim of these measures is to prevent the demolition of this building, now over a century old, as a result of which a forgotten element of the cultural heritage of the city will be saved. This project was based on the results of analyses of the cultural and historical conditions of Krakow. The block of buildings in which the Atelier in question is located is a very attractive location, near to the very centre of Krakow, adjacent to residential, service and educational buildings. It is directly adjacent to the Monastery Complex of the Congregation of the Resurrection, listed as a heritage building under conservation protection (municipal registry of heritage buildings). In the second half of the twentieth century, the building was used as a workroom by artists such as Xawery Dunikowski and later by the sculptress Teodora Stasiak. The case of the Atelier may provide an inspiration for discussion as well as raising awareness among citizens and city authorities to avoid future situations in which cultural heritage may become forgotten or demolished. (original abstract)
Dobra kultury stanowią nieodzowną część ludzkiej egzystencji. Bardzo często świadczą o przynależności do danego narodu. Obecnie coraz więcej osób docenia ich znaczenie i stara się za wszelką cenę ocalić je od zniszczenia. Celem rozdziału jest przedstawienie relacji zachodzących na rynku dóbr kultury na przykładzie zarządzania Flag Fen. Neolityczna osada Flag Fen leżąca w Anglii jest przykładem bardzo dobrze zarządzanego dziedzictwa kultury, które obecnie, dzięki wizytom turystów, jest w stanie utrzymywać się samodzielnie. Rozdział ma na celu przedstawienie kierunków rozwoju relacji oraz ukazanie środków, jakimi można zarządzać dobrami kultury i jak należy o nie dbać z należytą starannością.(fragment tekstu)
Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie w syntetycznej formie właścicielom budynków wielorodzinnych tj: wspólnotom, spółdzielniom mieszkaniowym oraz zarządcom nieruchomości, procedur związanych z przygotowaniem inwestycji dotyczących remontów lub dociepleń elewacji budynków w sytuacji prawnej, w której podlegają one ochronie konserwatorskiej. W artykule poruszone zostały kwestie źródeł informacji o zakresie ochrony konserwatorskiej oraz różnic wynikających z procedur formalno-prawnych związanych z przygotowaniem inwestycji remontowych w stosunku do procedur dotyczących budynku nie objętych ochroną konserwatorską. (abstrakt oryginalny)
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Republika Czeska słynie z bogactwa zabytków architektury, wśród których znaczące miejsce zajmują zamki i pałace. Stanowią one główny przedmiot zainteresowania turystów odwiedzających ten kraj. W artykule podjęto się analizy rozwoju oferty turystycznej związanej z udostępnionymi do zwiedzania zabytkami o charakterze rezydencjonalnym zarówno w ujęciu ogólnokrajowym (w oparciu o dostępne dane statystyczne o liczbie otwartych obiektów, frekwencji zwiedzających i imprezach w nich się odbywających), jak i na przykładzie trzech konkretnych budowli: zamku w Děčínie oraz pałaców w Holešovie i Lešnej (na podstawie badań terenowych). Wskazane zabytki łączy relatywnie niedawne odrestaurowanie i otwarcie dla zwiedzających oraz zróżnicowana oferta turystyczna i społeczna. Celem pracy jest wskazanie godnych promowania i wykorzystania w innych krajach sposobów udostępniania turystom budowli zabytkowych. Warto, żeby nie sprowadzało się ono do najczęstszej w Polsce adaptacji na wysokiej klasy obiekty noclegowe i gastronomiczne. Dzięki temu możliwe będzie poszerzenie kręgu osób, które mogą doświadczyć walorów architektonicznych i historycznych zamków i pałaców. (abstrakt oryginalny)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.