Praca składa się z czterech rozdziałów. W rozdziale pierwszym omówiono teoretyczne aspekty towarzyszące procesom gospodarowania ziemią. Wyeksponowano znaczenie ziemi jako specyficznego czynnika produkcji rolnej. Określono jej miejsce w teorii czynników produkcji i podziale dochodów. Zwrócono uwagę na ulegające modyfikacji funkcje rolnictwa i obszarów wiejskich, zwłaszcza po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. W tym kontekście zaprezentowano tradycyjne i nowe funkcje ziemi rolniczej. W rozdziale drugim dokonano przeglądu przepisów prawnych służących ochronie gruntów rolnych i leśnych od czasu ich wprowadzenia i obowiązywania w Polsce do początków okresu transformacji systemowej naszej gospodarki. Na tym tle oceniono sytuację, jaka miała miejsce w praktyce gospodarczej w zakresie gospodarki zasobami ziemi i jej ochrony. Rozdział trzeci stanowi ocenę zmian gospodarowania zasobami ziemi w Polsce w nowych warunkach społeczno-gospodarczych okresu transformacji systemowej i pierwszego pięciolecia naszej obecności w strukturach Unii Europejskiej (lata 1990-2008). Zaprezentowano w nim zarówno ocenę wykorzystania powierzchni geodezyjnej użytków rolnych, jak i areału ziemi pozostającej w rolniczym użytkowaniu. Na tym tle omówiono czynniki, które zadecydowały o zmianie powierzchni użytków rolnych. Zaprezentowano to w kontekście postępujących procesów industrializacji i urbanizacji będących pochodnymi zarówno wpływu jednolitego rynku europejskiego, jak i neoliberalnego rynku globalnego. Ostatni rozdział - czwarty - został poświęcony prezentacji wyników własnych badań ankietowych, wywiadów standaryzowanych oraz rozmów kierowanych. (fragment tekstu)
W artykule zaprezentowano szereg inicjatyw racjonalnego gospodarowania zasobami, które pojawiły się w ostatnim dziesięcioleciu w Europie i na świecie. Podkreślono trudności w monitorowaniu istniejącego stanu i zmian zachodzących w obszarze gospodarowania zasobami naturalnymi. Rozwiązaniem tego problemu mogłaby być kompilacja europejskich rachunków wydatków na gospodarowanie zasobami (ReMEA), proponowanych do wdrożenia w krajach Unii Europejskiej po 2020 roku. Celem artykułu jest przedstawienie tych rachunków jako jedynych spośród rachunków dotyczących zasobów naturalnych, prowadzonych w jednostkach pieniężnych. Artykuł stanowi przegląd aktów prawnych, koncepcji i planów w dziedzinie gospodarowania zasobami oraz prezentację rachunków ReMEA. (abstrakt oryginalny)
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
20 listopada 2015 roku w Państwowej Szkole Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa nt. "Gospodarowanie na obszarach przyrodniczo cennych", zorganizowana przez Katedrę Ekonomii i Zarządzania. Konferencja była podsumowaniem realizacji projektu badawczego NCN nr 2011/01/D/HS4/03927 pt.: "Ekologiczne uwarunkowania i czynniki rozwoju funkcji gospodarczych na obszarach przyrodniczo cennych województwa lubelskiego", prowadzonego przez zespół badawczy w składzie: dr Danuta Guzal-Dec - kierownik i główny wykonawca, dr Agnieszka Siedlecka - główny wykonawca oraz dr inż. Magdalena Zwolińska-Ligaj - główny wykonawca. Cele konferencji w szczególności obejmowały: - określenie możliwości i ograniczeń rozwoju różnych dziedzin działalności gospodarczej na obszarach przyrodniczo cennych regionów ze szczególnym uwzględnieniem sektora biogospodarki, - określenie uwarunkowań i kierunków innowacyjnego wykorzystania zasobów obszarów przyrodniczo cennych, w tym w zakresie odnawialnych źródeł energii, - wskazanie dobrych praktyk gospodarowania na obszarach przyrodniczo cennych, - wskazanie możliwości wykorzystania metod wyceny walorów i zasobów środowiska przyrodniczego, - przedstawienie wyników projektu badawczego NCN pt. "Ekologiczne uwarunkowania i czynniki rozwoju funkcji gospodarczych na obszarach przyrodniczo cennych województwa lubelskiego", - wskazanie perspektywicznych kierunków badań nad gospodarowaniem na obszarach przyrodniczo cennych. (fragment tekstu)
In the article, cradle to cradle approach, as the desired direction of changes in the management of resources in production processes, is discussed. The study based on the analysis of literature, action programs, and case studies. Attention has been focused on the development of cradle to cradle approach around the world. The research aimed to raise awareness of the importance of resource management so that waste generation would be eliminated from the manufacturing processes. Residues of consumption and production should be re-integrated into biological or technological circulation. Cradle to cradle approach means a revolutionary change in the approach to the organization of following processes: products and services design, production and distribution. It also extends the scope of responsibility of manufacturers and users, but at the same time gives a chance to reduce the negative impact on the environment and to create new job opportunities. (author's abstract)
W artykule przedstawiono analizę zmian struktury i wielkości zasobów w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym. Wykazano znaczące zmniejszenie w latach 1989-2003 wielkości zasobów geologicznych, bilansowych i przemysłowych przy równoczesnym wzroście wielkości zasobów pozabilansowych. (abstrakt oryginalny)
The issue of constitutional protection of natural resources does not arouse the interest of lawyers, including constitutionalists, in Poland. In none of the drafts of the new Constitution of the Republic of Poland presented after 1989 was this issue regulated. After the new Constitution of the Republic of Poland came into force in 1997, no draft amendment to this act dealing with natural resources was submitted either. The constitutional surveys conducted in 2011 and 2017 did not explicitly call for a complete or even very extensive amendment of the Constitution. Most often, they indicated the need for punctual amendments or concerning certain areas of constitutional regulation. In light of the experience with forest management, it would be advisable to extend constitutional protection to all strategic natural resources.(original abstract)
Zagadnienie konstytucyjnej ochrony zasobów naturalnych nie budzi w Polsce zainteresowania prawników, w tym również konstytucjonalistów. W żadnym projekcie nowej konstytucji RP przedstawianym po 1989 r. kwestia ta nie została uregulowana. Po wejściu w życie nowej Konstytucji RP w 1997 r. także nie został zgłoszony żaden projekt zmiany tego aktu, który dotyczyłby zasobów naturalnych. Ankiety konstytucyjne przeprowadzone w latach 2011 i 2017 nie zawierały jednoznacznych postulatów przeprowadzenia całkowitej lub nawet bardzo obszernej nowelizacji Konstytucji. Najczęściej wskazywały potrzebę przeprowadzenia zmian punktowych lub dotyczących pewnych obszarów regulacji konstytucyjnej. W świetle doświadczeń dotyczących gospodarki leśnej byłoby wskazane objąć ochroną konstytucyjną wszystkie strategiczne zasoby naturalne.(abstrakt oryginalny)
Artykuł podejmuje problematykę racjonalności decyzji w gospodarowaniu zasobami środowiska naturalnego. Pokazuje, że należy wziąć pod uwagę wiele aspektów, w tym m.in. odnawialność i nieodnawialność zasobów środowiska, bezproduktywne ich wykorzystywanie, jak też komplementarne i substytucyjne relacje między elementami środowiska. Problem jest złożony, stąd autorka ma świadomość, że opracowanie jest jedynie częścią szerszej dyskusji.(abstrakt oryginalny)
Outsourcing jest jedną z najszybciej rozwijających się koncepcji zarządzania. Charakter jego przebiegu oraz cele, jakie się przed nim stawia, pozwalają stwierdzić, że umożliwia on wprowadzenie do organizacji idei zasobooszczędnego gospodarowania. Idea ta może dotyczyć nie tylko struktury outsourcingowej, lecz także obszarów gospodarki kluczowych dla rozwoju.(abstrakt oryginalny)
Za główną zasadę gospodarowania zasobami środowiska naturalnego, a w szczególności traktowanymi jako zasoby zdolnościami środowiska do przyjmowania i neutralizacji zanieczyszczeń należy uznać zasadę trwałości, tzn. zachowanie zdolności regeneracyjnych zapewniających zarówno trwałość zasobów w postaci materialnej, jak i trwałość usług świadczonych przez środowisko. Polityka gospodarcza powinna więc uwzględniać, a nawet preferować wymogi ochrony środowiska, przy czym wyważenie właściwych proporcji między niezbędnym interwencjonizmem a wolnym rynkiem jest szczególnie istotne. Trzeba dysponować zestawem narzędzi przydatnych polityce ochrony środowiska i wspierających jednocześnie logikę rynkową, bez czego trwały rozwój nie będzie możliwy. W celu realizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju kraje OECD wprowadziły bardzo wiele proekologicznych instrumentów ekonomicznych. W Polsce większość tych instrumentów nie jest dotychczas znana. (fragment tekstu)
Zidentyfikowano pojęcie niekonwencjonalnego gazu ziemnego oraz jego rodzaje. Wskazano różnice pomiędzy złożami i formą występowania gazu niekonwencjonalnego oraz gazu konwencjonalnego. Przedstawiono strukturę geograficzną zasobów gazu niekonwencjonalnego w skali światowej. Zaprezentowano środowiskowe uwarunkowania eksploatacji różnych typów złóż gazu niekonwencjonalnego z uwzględnieniem kryteriów rozwoju zrównoważonego i trwałego. Scharakteryzowano potencjalne korzyści wynikające z analiz możliwości zmniejszenia zużycia innych nośników energii pierwotnej w wyniku rozwoju pozyskania gazu niekonwencjonalnego. Przedstawiono oceny wpływu zwiększenia zakresu poszukiwań, a także wolumenu eksploatacji i zużycia niekonwencjonalnego gazu ziemnego na makroekonomiczne wskaźniki wzrostu i rozwoju gospodarczego.(abstrakt oryginalny)
Autorzy podjęli problem racjonalizacji gospodarowania środowiskiem naturalnym w krajach RWPG. Pokazują różnice i podobieństwa w mechanizmach ochrony środowiska, w takich krajach jak Czechosłowacja, Bułgaria, NRD, Węgry, Polska, Rumunia i ZSSR. Zwracają uwagę na odmienność charakteru inwestycji służących ochronie środowiska - nie tworzą one dochodu narodowego w przyszłości, natomiast zmniejszają straty, jakie powoduje zanieczyszczenie środowiska. Sporo miejsca poświęcono zagadnieniom tzw. czystych technologii. Określono formułę, według której można wyliczyć "negatywną wartość odpadów". W zakończeniu sformułowano wnioski wynikające z przeprowadzonych rozważań. W obecnych warunkach istnieją przesłanki, by we wszystkich krajach socjalistycznych racjonalnie gospodarować środowiskiem, pogodzić interesy współczesne z perspektywicznymi.(abstrakt oryginalny)
Omówiono społeczno-ekologiczne przesłanki i podstawy społecznych umów ekologicznych, ich prawną konstrukcję w polskim systemie prawnym ( umowa cywilna, administracyjna, porozumienie gospodarcze, porozumienie administracyjne, rozwiązania mieszane), oraz ogólne założenia i treść takich umów.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Wiosenne wypalanie roślinności łąk i nieużytków co roku stanowi duży problem związany z zagrożeniem pożarowym. Podkreśla się także niekorzystne oddziaływanie tego zjawiska na ekosystem. W doświadczeniu polowym zlokalizowanym w miejscowości Prandocin badano wpływ kontrolowanego wypalenia runi powstałej z wysianej mieszanki łąkowej na wybrane elementy siedliskowe i skład gatunkowy roślinności. Porównano także oddziaływanie ognia z wpływem koszenia, koszenia i usuwania biomasy oraz brakiem koszenia. Podczas wypalania najwyższe maksymalne temperatury (600 C°) odnotowano na wysokości 15 cm, to jest w niewielkiej wysokości ponad biomasą. Temperatura na powierzchni gleby nie przekroczyła 400 C°, a na głębokości 5 cm nagrzewanie się gleby było niewielkie (do 35 C°). Nie stwierdzono statystycznie istotnego zróżnicowania obiektów pod względem plonowania i wilgotności gleby po wypaleniu. Istotnie szybsze było nagrzewanie się gleby na poletkach wypalonych i koszonych z usuwaniem biomasy. Skład gatunkowy pomiędzy poszczególnymi obiektami doświadczenia nie różnił się istotnie. Główną przyczyną niewielkiego wpływu wypalania była prawdopodobnie mała ilość biomasy, a więc krótki czas i niskie temperatury oraz niewielki negatywny wpływ nieusunietejj biomasy na wzrost roślin. Wydaje się, że w przypadku zbiorowisk roślinnych o niewielkiej biomasie oddziaływanie ognia na rośliny jest stosunkowo niewielkie. (abstrakt oryginalny)
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Działalność gospodarcza opiera się na wykorzystaniu zasobów naturalnych, kapitałowych i ludzkich (społecznych). We wcześniejszych ujęciach określano je także jako tzw. czynniki wzrostu gospodarczego w postaci ziemi, kapitału i pracy. Ostatnio wyodrębnia się również technologię lub przedsiębiorczość - czyli umiejętności łączenia tych podstawowych czynników. Celem artykułu jest zaprezentowanie modelu powiązań gospodarki z naturą oraz analiza wpływu ograniczoności zasobów naturalnych na rozwój społeczno-gospodarczy w ujęciu tzw. słabej i mocnej trwałości rozwoju, z rozróżnieniem kryzysu wydobycia i kryzysu zaopatrzenia. (abstrakt oryginalny)
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Resource-rich countries face large and persistent shocks, especially coming from volatile commodity prices. Given the severity of the shocks, it would be expected that these countries adopt countercyclical fiscal policies to help shield the domestic economy, either through larger spending at times of commodity busts or lower spending during commodity booms. Taking advantage of a new dataset covering 48 non-renewable commodity exporters for the period 1970-2014, we investigate whether fiscal policy does indeed play a stabilizing role. Our analysis shows that fiscal policy tends to have a procyclical bias (mainly via expenditures) and, contrary to others, we do not find evidence that this bias has declined in recent years. Further, we find that the adoption of fiscal rules does not seem to reduce procyclicality in a significant way, but the quality of political institutions does matter. Finally, we find that non-commodity revenues tend to respond only to persistent changes in commodity prices. (original abstract)
Autor zauważa, że prognozując rozwój społeczno-gospodarczy zwykle dokonuje się analiz rozwoju technologicznego, uznając, że to głównie postęp technologii i osiągnięcia nauk przyrodniczych są głównymi czynnikami wzrostu dobrobytu i poprawy warunków życia. Jego zdaniem jest bezsprzeczne, że odgrywają one istotną rolę w rozwoju cywilizacyjnym, ale warto zastanowić się nad tym, czy coś bardziej fundamentalnego nie było podstawą tego wzrostu dobrobytu? Według autora można określać priorytety badawcze i łożyć ogromne fundusze na realizacje tych priorytetów. Stanie się to jednak bezskuteczne, jeśli nie zadbamy o zapewnienie fundamentalnych, liberalnych, wolnorynkowych warunków dla ludzkiej kreatywności. Autor twierdzi, że konsekwencją takiej liberalnej polityki jest potrzeba zaakceptowania dużej różnorodności postaw ludzkich, przyzwolenie na indywidualne poszukiwanie sposobów osiągania celów przez każdego człowieka. Zdaniem autora społeczeństwa, które akceptują różnorodność postaw ludzkich, niekiedy przyjmujące postać tolerancji dla różnej maści odszczepieńców, apostatów, dewiantów, są społeczeństwami odnoszącymi sukces cywilizacyjny.
Branża drzewna jeszcze do niedawna zajmowała jedno z pierwszych miejsc w rankingu giełdowym, obecnie zaś wykazuje tendencje spadkowe. Po reformach z początku lat 90-tych w sektorze tym trwa ostra walka, zarówno o klienta jak i o dostęp do surowca, zmonopolizowanego całkowicie przez Lasy Państwowe.
Zasoby naturalne są zwykle utożsamiane ze źródłami energii oraz surowców, takich jak ruda żelaza czy ropa naftowa. Zubażanie surowców mineralnych jest jedną z kategorii wpływu w analizach LCA, która zawsze pojawia się we współczesnych analizach środowiskowych. Jest to również jedna z najczęściej dyskutowanych kategorii. Wytwarzanie energii jest zwykle związane z konsumpcją zasobów naturalnych na dużą skalę. Jej skala jest bardzo silenie uzależniona od technologii wytwarzania energii. Z drugiej strony znajduje się system gospodarki odpadami, który może stać się źródłem poważnych oszczędności jeśli chodzi o konsumpcję surowców naturalnych. Połączenie obu systemów w kategoriach konsumpcji zasobów naturalnych może przynieść ciekawe rezultaty. W pracy zostały przedstawione analizy LCA ukierunkowane na kategorie wpływu "zubożenie zasobów mineralnych" w systemach energetycznych różnych krajów Unii Europejskiej. Przestawione zostały porównania i nakreślony związek pomiędzy systemem energetycznym i systemem gospodarki odpadami. Przestawiony został również potencjalny wpływ na gospodarkę surowcami mineralnymi oraz rola jaką może odegrać promocja poszczególnych metod zagospodarowania odpadów w skali ogólnopolskiej.(abstrakt oryginalny)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.