Mimo że już w okresie III Republiki we Francji ukształtowały się wspólnoty terytorialne w postaci gmin i departamentów, co stanowiło istotne odejście od klasycznego napoleońskiego modelu centralistycznego, za początek systemowego procesu decentralizacji terytorialnej powszechnie uznaje się ustawę z 1982 r. o prawach i wolnościach gmin, departamentów i regionów. Akt ten zapoczątkował zasadniczą zmianę modelu relacji między państwem a wspólnotami terytorialnymi oraz nadał regionom status wspólnot terytorialnych, które wcześniej funkcjonowały jedynie w ramach dekoncentracji administracji państwowej. Kluczową różnicą w stosunku do wcześniejszego stanu, określanego często jako semidecentralizacja, było zastąpienie prewencyjnej "kurateli" (tutelle), sprawowanej przez prefektów także pod kątem celowości działań, następczą kontrolą administracyjną. Kontrola ta polega na możliwości zaskarżania aktów organów wspólnot terytorialnych do sądów administracyjnych bez ingerencji uprzedniej w ich działalność. Francuskie ustawodawstwo samorządowe rozwijało się w kolejnych trzech etapach decentralizacji: w latach 1982-1986, 2003-2004 oraz 2010-2019. Drugi z tych etapów został zapoczątkowany nowelizacją konstytucji, która określiła organizację Republiki Francuskiej jako zdecentralizowaną. Trzeci etap bywa natomiast oceniany krytycznie jako niespójna próba reformowania wcześniejszych rozwiązań. Ustawa z 2022 r. o dyferencjacji, decentralizacji i dekoncentracji (tzw. ustawa 3DS) - mimo zapowiedzi - nie zapoczątkowała nowego, oczekiwanego etapu decentralizacji. Artykuł nie ma na celu systematycznego przedstawienia kolejnych "aktów" decentralizacji, lecz koncentruje się na identyfikacji głównych problemów i kierunków rozwoju francuskiego ustawodawstwa samorządowego, które coraz częściej poddawane jest krytyce. Analiza obejmuje decentralizację w europejskiej części Republiki Francuskiej i pomija szczególny ustrój Paryża. (abstrakt oryginalny)