Wyniki wyszukiwania - BazEkon

1

Spostrzeżenia dotyczące wpływu zachmurzenia na maksymalne wartości natężenia całkowitego promieniowania słonecznego

100%

Matuszko D., Soroka J.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2009

|

z. 122

39-48

W opracowaniu przedstawiono wyniki spostrzeżeń dokonywanych w latach 2004-2008 w Krakowie i Gorzowie Wielkopolskim, dotyczące zależności natężenia całkowitego promieniowania słonecznego od stopnia pokrycia nieba chmurami i składu rodzajowego zachmurzenia. Potwierdzono wyniki wcześniejszych badań: zachmurzenie w dwojaki sposób wpływa na natężenie promieniowania słonecznego - zazwyczaj je osłabia, ale w pewnych warunkach pogodowych powoduje jego zwiększenie. Maksymalne natężenie promieniowania całkowitego nie występuje przy niebie bezchmurnym, lecz zachmurzonym (3/8-6/8), przy obecności chmur konwekcyjnych. (abstrakt oryginalny)

2

Ekstremalne wartości wskaźników chwiejności atmosfery w Polsce i ich związek z mechanizmami ograniczającymi rozwój konwekcji

100%

Celiński-Mysław D., Palarz A.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2017

|

z. 148

11-32

Głównym celem opracowania jest ocena czasowej i przestrzennej zmienności ekstremalnych wartości wybranych wskaźników chwiejności w Polsce w latach 2005-2014. Badania wykonano w odniesieniu do ekstremalnych wartości sześciu indeksów chwiejności - Convective Available Potential Energy, K-Index, Lifted Index, Severe Weather Threat Index, Showalter Index i Total Totals Index. Podstawę badań stanowiły dane pomiarowe z polskich stacji aerologicznych - Łeba, Legionowo, Wrocław - z lat 2005-2014. Ponadto w opracowaniu wykorzystano informacje z depesz SYNOP i raporty o groźnych zjawiskach meteorologicznych bazy European Severe Weather Database. Badania pozwoliły na rozpoznanie wyraźnej czasowej i przestrzennej zmienności ekstremalnych wartości omawianych wskaźników. Szczegółowej analizie poddano trzy dni, w których mimo ekstremalnych wartości wybranych indeksów nie wystąpiły żadne z analizowanych zjawisk konwekcyjnych. Wykazano, że hamowaniu ruchów pionowych zwykle sprzyjało występowanie warstw izotermicznych i inwersyjnych w swobodnej atmosferze. Dodatkowym czynnikiem ograniczającym rozwój konwekcji było położenie badanego obszaru poza zasięgiem oddziaływania frontów atmosferycznych, stref zbieżności lub zatok niżowych. (abstrakt oryginalny)

3

Preliminary reflectivity analysis of severe convective events in in the proximity of Goczałkowice-Zdrój, Poland

100%

Pilorz W., Ciaramella P.

Environmental & Socio-economic Studies

|

2019

|

7

|

nr 2

32-38

At the beginning of 2018, the X-band radar in Goczałkowice-Zdrój (southern Poland) was launched. The scanning area corresponds with the scanning area of the POLRAD C-band radar system operated by the Polish Institute of Meteorology and Water Management. New opportunities were created for imaging phenomena by comparing some reflectivity features from C-Band radar and X-Band local weather radar. Moreover, some of the signatures located in the lower troposphere can be better documented by local X-Band radar. Firstly, reports from the ESWD (European Severe Weather Database) have been thoroughly analysed. All severe weather reports in the proximity of Goczałkowice-Zdrój (100-km radius) were gathered into one-storm events. Then the reflectivity from both radars was analysed to determine which reflectivity patterns occurred and when. X-band radars are known from the more intensive attenuation of the radar beam by the scatterers located closer to the radar, thus it is essential to compare capabilities of these two different radar systems. It was found that the average reflectivity for all convective incidents is higher when using POLRAD C-band radar data. In some events it was possible to find some spatial reflectivity signatures. We also discuss other reflectivity signatures previously described in the literature. Taking into account stronger Goczałkowice-Zdrój X-band radar attenuation, we suggest that some of these should be reviewed by reduction of the reflectivity thresholds.(original abstract)

4

Indeksy meteorologiczne a pogodowe instrumenty pochodne

100%

Pawłowski J.

Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu

|

2013

|

nr 311 Rola instytucji i rynku finansowego w świetle celów oraz zasad zrównoważonego rozwoju

192-200

Niebezpieczeństwo niekorzystnych zmian warunków atmosferycznych nieodzownie towarzyszy działalności podejmowanej przez człowieka. W celu zabezpieczenia przed ryzykiem pogodowym coraz szersze zastosowanie znajdują pogodowe instrumenty pochodne. Tworzone są one na podstawie indeksów meteorologicznych, zwanych również pogodowymi, których wartości stanowią podstawę do wyceny oraz rozliczenia pogodowych instrumentów pochodnych. W niniejszej pracy podjęto właśnie tematykę tych instrumentów z perspektywy indeksów pogodowych wykorzystywanych do ich konstrukcji. Poczynając od charakterystyki ryzyka pogodowego, genezy oraz istoty tych instrumentów, omówiono oraz syntetycznie ujęto stosowane obecnie indeksy meteorologiczne w transakcjach na rynku zarówno giełdowym, jak i pozagiełdowym(abstrakt oryginalny)

5

Ekstrema termiczne w Górach Świętokrzyskich na przełomie XX i XXI wieku

100%

Jarzyna K.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2016

|

z. 147

99-118

Celem pracy było określenie liczby dni gorących i upalnych, dni bardzo mroźnych oraz fal upałów i fal mrozów, które występowały w Górach Świętokrzyskich w okresie 1981 - 2013. Wykorzystano wartości temperatury maksymalnej i minimalnej z trzech stacji meteorologicznych IMGW-PIB: Kielce-Suków, Bodzentyn i Święty Krzyż. W ostatnim 35-leciu w obszarze badań wystąpiło 17 fal upałów i 12 fal mrozów. Liczba dni upalnych i fal upałów na wierzchowinach Gór Świętokrzyskich (stacja meteorologiczna Święty Krzyż) była 2 - 5 razy mniejsza niż w dolinach. Wyraźny jest też wzrost częstości ich występowania w dziesięcioleciu 2001 - 2010 w porównaniu z końcem poprzedniego stulecia. Nie stwierdzono tendencji zmian liczby dni bardzo mroźnych i fal mrozów w badanym wieloleciu. W pracy zaproponowano wskaźniki: WSNC i WSNZ jako narzędzia oceny intensywności fal upałów i fal mrozów. (abstrakt oryginalny)

6

Termiczne pory roku w Szymbarku ( 1968-2013 )

100%

Bochenek W.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2016

|

z. 147

67-80

Artykuł zawiera analizę długości i dat początków termicznych pór roku, wyróżnionych na podstawie średniej dobowej temperatury powietrza na Stacji Badawczej IGiPZ PAN w Szymbarku w okresie 46 lat obserwacji (1968 - 2013). Do wyróżnienia dat początku termicznych pór roku posłużono się metodą zaproponowaną przez Makowca (1983), z podziałem roku na osiem termicznych pór, z progowymi wartościami temperatury: 0, 5, 10 i 15°C. Klasyfikacja Makowca oparta jest na rosnących lub malejących kumulowanych szeregach temperatury powietrza, pomniejszonej o progową wartość temperatury dla danej pory roku. Wyznaczenie dat początku umożliwiło obliczenie długości pór roku. Analiza w okresie wieloletnim dotyczyła tendencji długości i przesuwania się w czasie daty początku danej pory roku. Położenie stacji meteorologicznej pozwala na rozszerzenie obszaru interpretacji wyników na pogranicze Beskidu Niskiego i Pogórza Karpackiego. Stwierdzono dużą zmienność dat początku i długości pór roku. Tendencje długości i dat początku są różnokierunkowe. Najdłuższą porą roku jest lato (89 dni), które rozpoczyna się coraz wcześniej i trwa coraz dłużej. Wzrost długości dotyczy również przedwiośnia i jesieni. W okresie wielolecia obserwuje się coraz krótsze zimy i wiosny. (abstrakt oryginalny)

7

The Day-To-Day Variability of air Temperature in Cracow and Its Surroundings

75%

Olejniczak J.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2003

|

z. 112 Changes of geographical environment and those of the socio-economic phenomena

93-103

Niniejszy artykuł jest próbą analizy rocznej zmienności temperatury powietrza z dnia na dzień w mieście i w terenie pozamiejskim. Głównym celem jest poznanie zróżnicowania tej zmienności w zależności od użytkowania terenu. Analizę oparto na danych z pięciu stacji meteorologicznych: Kraków (Ogród Botaniczny), Balice, Libertów, Miechów i Gaik-Brzezowa. Wykorzystano średnie dobowe (24 h) wartości temperatury powietrza, a także codzienne temperatury maksymalne i minimalne z okresu 1986-1995. Średni roczny przebieg zmienności temperatury powietrza z dnia na dzień został przeanalizowany, a otrzymane rezultaty potwierdziły, że głównymi czynnikami, które decydują o warunkach zmienności temperatury są: cyrkulacja atmosferyczna i własności termiczne napływających mas powietrza. Warunki termiczne niektórych miesięcy także potwierdziły te stwierdzenia, np. w styczniu 1987 r. i w kwietniu 1986 r., oraz warunki termiczne niektórych dni, np. 5, 6 i 7 stycznia 1987 r. W tych miesiącach i dniach zanotowano największe zmiany temperatury. W styczniu 1987 i w kwietniu 1986 sytuacja synoptyczna zmieniała się ponad 20 razy w miesiącu, a 5, 6 i 7 stycznia 1987 r. naprzemiennie pojawiły się bardzo znaczne ocieplenie i ochłodzenie. Porównanie poszczególnych stacji wykazało, że nie ma między nimi znaczących różnic w przebiegu zmienności temperatury z dnia na dzień. Największe różnice wystąpiły w rocznym przebiegu średniej zmienności temperatury minimalnej. Różnice w temperaturze minimalnej między stacjami wynosiły średnio 0.7°C, zaś dla średniej dobowej i maksymalnej temperatury różnice nie przekraczały średnio 0.3°C. Nie stwierdzono jednoznacznego wpływu obszarów zurbanizowanych na zmienność temperatury z dnia na dzień. Jednakże miasto wyraźnie wpływało na zmniejszenie amplitudy dobowej temperatury, zwłaszcza poprzez podnoszenie temperatury maksymalnej. Dalsze badania w oparciu o zmienność wewnątrzdobową pozwolą lepiej rozpoznać wpływ użytkowania terenu na zmienność temperatury powietrza, w poszczególnych porach roku. (abstrakt oryginalny)

8

The Vertical Temperature Gradients in the Autumn/Winter Season in Cracow

75%

Skublicka L.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2003

|

z. 112 Changes of geographical environment and those of the socio-economic phenomena

81-92

Niniejszy artykuł prezentuje duże zróżnicowanie pionowych gradientów temperatury w warstwach: 1 - 0,05-0,5 m n.p.g. (nad poziomem gruntu); 2 - 0,5-2 m n.p.g., i 3 - 2-12 m n.p.g. Dane dotyczące temperatury zanalizowano w zależności od warunków pogodowych sezonu jesienno-zimowego, określonych przy pomocy sytuacji synoptycznych (kierunek adwekcji mas powietrza i rodzaj układu barycznego: a - antycyklonalny, c - cyklonalny). Dane dotyczące temperatury powietrza pochodzą ze Stacji Klimatologicznej Zakładu Klimatologii Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ w Krakowie (Ogród Botaniczny), z lat 1988-1998 (październik-marzec). Najczęściej występowały układy wyżowe (ponad 60%). Największe gradienty zanotowano w warstwie 1, w lutym (-611,1°C/100 m, przy sytuacji synoptycznej Sa). Najmniejsze gradienty pojawiły się w warstwie 3 w listopadzie (0,l°C/100m, przy bruździe cyklonalnej Bc). Typ układu barycznego (antycyklonalny lub cyklonalny) miał wpływ na wartość gradientu. Przy sytuacjach antycyklonalnych obserwowano większe wartości gradientów niż przy sytuacjach cyklonalnych, dla tych samych kierunków adwekcji. Kierunek adwekcji miał wpływ na różnice w wartościach gradientów między poszczególnymi warstwami. Największe różnice występowały w sytuacjach cyklonalnych i antycyklonalnych przy adwekcji z pd.-zach., zach. i pn.-zach., zaś najmniejsze różnice przy adwekcji z pd.-wsch. i wsch. Inwersja w całym profilu pomiarowym o godz. 7 występowała przy sytuacjach cyklonalnych i antycyklonalnych, przy adwekcji z pd. i zach. O godz. 13 taki profil temperatury wystąpił w grudniu przy sytuacji SEc i w lutym przy sytuacji Sc. Jednak o godz. 13 wystąpił także profil insolacyjny przy sytuacjach cyklonalnych i antycyklonalnych i napływie mas powietrza z pn., pd. i zach. (abstrakt oryginalny)

9

Influence of the Water Reservoir on the Transformation of the Ecoclimate of the Foothill Oak-Hornbeam Forest Tilio-Carpinetum in Gaik-Brzezowa

75%

Obrębska-Starkel B.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2002

|

z. 109 Topoclimatic and geoecological changes in the Wieliczka Foothills in the surroundings of the Dobczyce Reservoir

111-197

The present-day transformation of the climate of the mountains against the background of their entire environment is still an open question which requires a broad supplementary research. Mountains represent areas of particularly rich variability climatic phenomena and, because of that, are treated as a so-called ''margin environment". The majority of the works on human influence on the climate of mountains on various spatial scales deals with the air temperature and precipitation. The changes in climatic conditions that depend on the influence of natural climatic factors such as circulation and radiation which, in turn, affect the water and soil conditions as well as the vegetation, are also characterised. A mesoclimate or topoclimate develop in relation to the physical-geographic conditions of a given region or site, i.e. elevation above sea level, typical landforms, aspect and gradient of die slopes, vegetation and water conditions. The feamres of the annual and diurnal courses of the climatic elements, particularly of the characteristics of thermal conditions, are important attributes of the differentiation of the climatic conditions on various scales. Based on the characteristics mentioned above, the typological units of the climate of different ranks and sizes may be distinguished. The units range from the climatic vertical zones which are typical of the macroclimate to tiny areas of homogenous physical properties of the substratum that are related to the topoclimate. The functioning of the topoclimates is conditioned by a modification of the influence of geographic and circulation factors in the boundary layer (Kożuchowski 1998). Still in the not so distant past, the studies on climatic changes focused on the global and regional scales. At present the emphasis is on the effects of these changes on a broadly understood geographical environment and on human management. (original abstract)

10

Symulacja warunków hydrotermicznych w północnej części centralnej polski w perspektywie lat 2050-2060 dla potrzeb produkcji roślinnej i wybranych scenariuszy klimatycznych

75%

Kuchar L., Iwański S., Diakowska E., Gąsiorek E.

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2015

|

nr II/1

319-334

W pracy przedstawiono symulacje i ocenę zmian wskaźnika hydrotermicznego (HTC) Sieljaninowa w kontekście oczekiwanych zmian klimatu i potrzeb nawadniania roślin. Dla wybranej stacji meteorologicznej w centralnej Polsce wygenerowano dobowe wartości temperatur powietrza i opadów dla warunków aktualnych i oczekiwanych zgodnie z trzema typowymi dla Polski scenariuszami GISS Model E, HadCM3 i GFDL-R15, zakładającymi podwojenie koncentracji CO2 - co jest spodziewane w latach 2050-2060. Dla czterech 500-letnich serii temperatur powietrza i opadów obliczono w okresach kroczących 30-dniowych wskaźnik hydrotermiczny HTC dla istotnych z punktu nawodnień okresów od kwietnia do września. Łącznie w każdym roku wyznaczono 154 wartości wskaźnika HTC. Przebieg wartości wskaźnika hydrotermicznego przedstawiono na wykresach dla wartości średnich, odchyleń standardowych, 99% obszarów krytycznych oraz empirycznych prawdopodobieństw wystąpienia okresów skrajnie suchych, bardzo suchych, suchych i dość suchych. W badaniach wykazano zróżnicowane zmiany wskaźnika HTC a nawet jego pomniejszenie o 30% zależnie od rozpatrywanego scenariusza i okresu roku, przy jednoczesnym wzroście wariancji (z wyjątkiem scenariusza GISS) do 15%. Wyznaczone prawdopodobieństwa wystąpienia okresów skrajnie suchych (HTC<0.4) wskazują na wzrost średnio dwukrotnie, trzykrotnie i czterokrotnie odpowiednio dla scenariuszy GISS Model E, HadCM3 i GFDL-R15 w okresie czterech miesięcy od 120 do 240 dnia roku.(abstrakt oryginalny)

11

Rainfall Interception for Sixty-Year-Old Pine Stand at the Tuczno Forest District

75%

Urbaniak M., Olejnik J., Miler A. T., Krysztofiak-Kaniewska A., Ziemblińska K.

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2015

|

nr II/2

377-384

The aim of the presented studies was to calculate interception values for the sixty-year-old pine stand located in Tuczno Forest District. The area subjected to analysis is located in the north-western part of Poland, in West Pomerania province. The calculations were based on the measurements of precipitation above the tree crowns (2 pluviometers) and at a height of 1 m above the surface (13 pluviometers). Precipitation measurements used in this work were carried out in 30-minute intervals during the entire 2014. The analyses were conducted using mainly A-STER tipping bucket pluviometers. Temporary interception in the studied sixty-year-old pine stand can reach even about seven millimeters. The daily difference between precipitation above the tree crowns and precipitation at 1 m above the surface can reach twelve millimeters. The calculated volume of the so called interception reservoir was about three millimeters (3.26 mm). The annual value of interception for the tested stand was 19.6% of the total annual precipitation.(original abstract)

12

Przebieg temperatury zim na obszarze Polski w latach 1720-2015

75%

Marsz A. A., Styszyńska A.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2018

|

z. 155

85-138

W pracy omówiono przebieg temperatury powietrza okresów zimowych (grudzień-marzec) w Polsce w latach 1720-2015. Analiza jest prowadzona dla wartości będących średnimi obszarowymi obliczonymi z 5 stacji: Szczecina, Wrocławia, Warszawy, Wilna i Lwowa. Szereg czasowy wartości średniej temperatury obszarowej zim (dalej PLZ) stanowią połączone dane pomiarowe (140 lat) i rekonstruowane (156 lat). Rekonstrukcja PLZ oparta jest na zmiennych niezależnych: wartościach maksymalnej powierzchni zlodzonej Bałtyku w danym sezonie lodowym oraz na wartościach temperatury miesięcznej stycznia i marca ze zbioru Central England Temperature (CET). Uzyskane zależności między zmiennymi niezależnymi a PLZ są silne, wysoce istotne i stabilne. Analiza statystyczna wykazuje, że przebieg PLZ jest silnie skorelowany (r = 0,80, p < 0,001) z szeregiem średniej temperatury zim w Europie, rekonstruowanym przez Luterbachera i in. (2006). W rozpatrywanym okresie lat 1720-2015 przebieg temperatury zim jest niestacjonarny, występowały okresy ochłodzeń i ociepleń o różnej amplitudzie i czasie trwania. Zakres zmienności PLZ mieści się w granicach od -6,24 (rok 1929) do +3,35°C (rok 1990). Zimy o temperaturze niższej od 0°C stanowią 72% zim w badanym okresie. W ciągu badanego wielolecia dominowały nad Polską zimy stosunkowo łagodne, o średniej temperaturze mieszczącej się w przedziale od -1°C do 0°C i od 0°C do 1°C, stanowiące łącznie 39,5% wszystkich zim. Występujący w szeregu czasowym PLZ trend jest bardzo słaby (+0,0020(±0,0012)°C·rok-1; p = 0,103) i statystycznie nieistotny, mimo tego, że najwyższe wartości PLZ w całym badanym okresie występują po 1988. Analizy wykazują, że zmienność PLZ w całym badanym okresie nie wykracza poza granice zmienności naturalnej, a wzrost PLZ w ostatnim okresie nie jest bezprecedensowy, podobnie silne wzrosty temperatury zim miały kilkukrotnie miejsce po roku 1720. Najchłodniejsze zimy wystąpiły między dekadami 1751-1760 a 1841-1850. Największą zmienność PLZ wykazuje w XX w., kiedy wystąpiły najchłodniejsza (1961-1970, średnia dekadowa PLZ -2,253°C) i najcieplejsza dekada (1991-2000, PLZ +0,020°C) w całym badanym okresie. Przełom w przebiegu PLZ, połączony ze zmianą struktury termicznej zim, który można utożsamiać z końcem Małej Epoki Lodowej wystąpił stopniowo w latach 1858-1885, wraz ze wzrostem natężenia cyrkulacji strefowej. Zmiany stałej słonecznej i częstości wybuchów wulkanicznych nie wywierały wpływu na zmienność temperatury zim. (abstrakt oryginalny)

13

Wątpliwości terminologiczne dotyczące promieniowania słonecznego

75%

Matuszko D.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2009

|

z. 122

55-61

W opracowaniu rozważano poprawność terminologii z zakresu promieniowania słonecznego stosowaną w pracach klimatologicznych. Zwrócono uwagę na zastrzeżenia, jakie budzą definicje dwóch podstawowych wielkości charakteryzujących promieniowanie mierzonych na naziemnych stacjach meteorologicznych, mianowicie usłonecznienia i całkowitego promieniowania słonecznego. Wskazano niektóre przyczyny nieścisłości językowych i przedstawiono propozycje nowych terminów. (abstrakt oryginalny)

14

Nowe spojrzenie na klasyfikację typów cyrkulacji atmosfery J. Lityńskiego

75%

Kulesza K.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2017

|

z. 150

79-94

Na świecie istnieje wiele klasyfikacji typów cyrkulacji atmosfery. W Polsce jednym z ważniejszych opracowań wykorzystywanych w badaniach klimatologicznych jest klasyfikacja typów cyrkulacji atmosfery Lityńskiego. W opracowaniu porównano wyniki dwóch wariantów tej klasyfikacji: "starej" klasyfikacji - opartej na danych z reanaliz NCEP/NCAR oraz na oryginalnych granicach klas (wskaźników Ws, Wp i Cp) zaproponowanych przez autora pierwotnej klasyfikacji oraz "nowej" - również opartej na danych z reanaliz NCEP/NCAR, ale obliczającej granice klas w każdym roku na podstawie coraz dłuższego ciągu danych. W latach 1971-2015 w ponad 21% przypadków "nowa" klasyfikacja różniła się od "starej", a różnice częstości występowania każdej klasy (w odniesieniu do poszczególnych wskaźników cyrkulacji) w "starej" klasyfikacji były dużo większe niż w "nowej". Zastosowanie "nowych" granic klas powoduje zatem, że w wytworzonym katalogu typów cyrkulacji podział rozkładu wskaźników Ws, Wp i Cp jest bardziej zbliżony do równoprawdopodobnego. W drugiej części pracy zaproponowano także modyfikację "nowej" klasyfikacji - klasyfikację "nową zmodyfikowaną", uwzględniającą przy obliczaniu granic klas tylko 30 ostatnich lat. Skracając okres, na podstawie którego są obliczane granice klas, można wychwycić długookresowe zmiany wartości poszczególnych wskaźników cyrkulacyjnych, a dzięki temu podział ich rozkładów na trzy klasy jest jeszcze bardziej zbliżony do równoprawdopodobnego. (abstrakt oryginalny)

15

Zmienność wskaźników cyrkulacji atmosferycznej nad obszarem Lubelszczyzny i związek temperatury powietrza i opadów atmosferycznych z tymi wskaźnikami

75%

Bartoszek K.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2017

|

z. 150

61-78

W pracy scharakteryzowano przebieg roczny oraz wieloletnią zmienność wskaźników cyrkulacji atmosferycznej nad obszarem Lubelszczyzny w latach 1951-2010. Do tego celu wykorzystano kalendarz typów cyrkulacji nad środkowo-wschodnią Polską, na podstawie którego wyznaczono wskaźniki cyrkulacji strefowej, południkowej i cykloniczności. Ponadto oceniono związek między cyrkulacją atmosferyczną a warunkami termicznymi i opadowymi na Lubelszczyźnie. Badania wykazały, że największa intensywność cyrkulacji strefowej w zimie przypadała na okres od drugiej połowy lat 1980. do końca XX w., natomiast w okresie letnim w ostatnich latach stwierdzono większą częstość cyrkulacji o składowej południowej. Nad Lubelszczyzną w miesiącach jesiennych i zimowych dominuje zachodni przepływ powietrza, w okresie wiosennym przeważa zaś cyrkulacja wschodnia. Najbardziej istotny wpływ cyrkulacji strefowej powietrza na średnie miesięczne wartości temperatury powietrza na Lubelszczyźnie stwierdzono w okresie od grudnia do marca oraz w miesiącach letnich. Natomiast wiosną i jesienią większe oddziaływanie na temperaturę powietrza wykazywała cyrkulacja południkowa. Zmienność miesięcznych sum opadów atmosferycznych najlepiej opisywał wskaźnik cykloniczności. (abstrakt oryginalny)

16

Wykorzystanie danych satelitarnych LANDSAT i technik GIS w badaniach warunków termicznych miasta (na przykładzie aglomeracji krakowskiej)

75%

Walawender J.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2009

|

z. 122

81-98

W artykule przedstawione zostały wybrane aspekty metodyczne związane z estymacją wartości temperatury radiacyjnej i temperatury powierzchniowej (kinetycznej) na podstawie danych satelitarnych. Do utworzenia mapy temperatury radiacyjnej i powierzchniowej wykorzystano obrazy satelitarne LANDSAT TM i ETM+ zarejestrowane w dniu 21.07.1995 r. i 7.05.2000 r. Na podstawie utworzonych map temperatury radiacyjnej przeprowadzono analizę przestrzenną warunków termicznych na obszarze aglomeracji krakowskiej z uwzględnieniem zróżnicowania rodzaju powierzchni i warunków meteorologicznych panujących w momencie zarejestrowania obrazów satelitarnych. Wszystkie etapy przetwarzania danych oraz tworzenia map zrealizowano z zastosowaniem narzędzi GIS. W wyniku przeprowadzonej analizy rozpoznano wyraźna zależność pomiędzy temperaturą a rodzajem użytkowania powierzchni, wynikającą ze zróżnicowania właściwości emisyjnych różnych rodzajów powierzchni. Zaobserwowano ponadto znaczące kontrasty termiczne w obrębie obszaru badań, których główną przyczyną jest mozaikowość typów użytkowania terenu, bardzo charakterystyczna dla obszarów zurbanizowanych. (abstrakt oryginalny)

17

Variability of the Mean Monthly Values of Air Pressure Based on the Cracow Series of Records (1792-2000)

75%

Bärring L., Trepińska J., Kowanetz L.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2002

|

z. 110 Climate variability in Europe: case studies

9-24

W opracowaniu przedstawiono przebieg miesięcznych wartości ciśnienia powietrza w styczniu (ryc. 1), kwietniu (ryc. 4), lipcu (ryc. 7), październiku (ryc. 10) i średnich rocznych wartości na podstawie serii pomiarów barometrycznych w Krakowie w latach 1792-2000 (ryc. 13). Część opracowania poświęcono historii pomiarów i metodzie uzupełnienia brakujących danych z lat 1792-1825. Wartości ciśnienia rozpatrywano na poziomie stacji (220 m n.p.m.). Analizę przebiegu i kształtowania się tendencji miesięcznych i rocznych wartości ciśnienia wykonano numerycznie i graficznie przy zastosowaniu podstawowych metod statystycznych (ryc. 2-3, ryc. 5-6, ryc. 8-9, ryc. 11-12, ryc. 14-15). Średnie miesięczne i roczne wartości ciśnienia odznaczają się dużą zmiennością w miesiącach zimowych. Zmienność w porze zimowej w zasadniczy sposób wpływa na fluktuacje średnich rocznych wartości ciśnienia. W miesiącach wiosennych i letnich zmienność ta jest dużo mniejsza (tabela 1). Podjęto zatem próbę określenia pewnych typów zmienności średnich wartości ciśnienia. Zaobserwowane fluktuacje mają swoje uzasadnienie w cyrkulacyjnych uwarunkowaniach trendów klimatycznych. (abstrakt oryginalny)

18

Zmiany usłonecznienia rzeczywistego w Polsce i ich przyczyny (1966-2018)

75%

Marsz A. A., Styszyńska A.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2021

|

z. 165

23-52

W pracy omówiono zmiany usłonecznienia rzeczywistego nad Polską, zachodzące w latach 1966-2018. Zasadniczą analizę przeprowadzono dla szeregu rocznego usłonecznienia obszarowego, obliczonego z 11 stacji względnie równomiernie rozłożonych na obszarze Polski (zmienna UPLRK). Stwierdzono w przebiegu UPLRK wystąpienie nieciągłości, polegającej na skokowym wzroście tej wielkości w latach 1987-1989, a następnie pojawienia się w nim statystycznie istotnego trendu dodatniego. Zmiana przebiegu UPLRK i całkowita zmiana reżimu usłonecznienia nastąpiła w momencie zmiany "epok cyrkulacyjnych", charakteryzowanych przez zmianę struktury frekwencji makrotypów cyrkulacji środkowotroposferycznej W, E i C według klasyfikacji Wangengejma-Girsa. Frekwencja tych makrotypów, poprzez sterowanie zmiennością cyrkulacji dolnej (polami SLP), steruje zmianami usłonecznienia. Wzrost frekwencji makrotypu W, z którym wartości UPLRK skorelowane są dodatnio, i jednoczesny spadek makrotypu E, z którym usłonecznienie skorelowane jest ujemnie, jaki nastąpił w momencie zmiany epok makrocyrkulacyjnych w latach 1987-1989, pociągnął za sobą odpowiednie zmiany zachowania się przebiegu usłonecznienia nad Polską. Zmiany frekwencji makrotypów W oraz E sterowane są przez zmiany rozkładu zasobów ciepła w poszczególnych akwenach Atlantyku Północnego. Tymi zmianami sterują zmiany cyrkulacji termohalinowej na Atlantyku Północnym (NA THC). W rezultacie obserwowane w latach 1966-2018 zmiany UPLRK odtwarzają zmiany zarówno warunków makrocyrkulacyjnych w atlantycko-europejskim sektorze cyrkulacyjnym, jak i zmiany faz NA THC. Pozwala to na twierdzenie, że zmienność UPLRK stanowi rezultat działania wewnętrznej dynamiki systemu klimatycznego, a nie stanowi, jak do tej pory się uważa, skutków antropogenicznych zmian koncentracji aerozoli w atmosferze. (abstrakt oryginalny)

19

Anomalnie wysokie miesięczne opady atmosferyczne w polskich Karpatach i na ich przedpolu (1881-2010)

75%

Twardosz R., Cebulska M.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2014

|

z. 138

7-28

Długotrwałe utrzymywanie się obfitych opadów atmosferycznych jest przyczyną wezbrań oraz innych groźnych procesów i zjawisk przyrodniczych. Celem opracowania jest zatem poznanie anomalnie wysokich opadów miesięcznych w polskich Karpatach i na ich przedpolu. Zbadano przebieg roczny i wieloletni, czas wystąpienia i zasięg przestrzenny anomalnie wysokich opadów, a także ich związek z cyrkulacją atmosferyczną, na podstawie sum miesięcznych z 16 stacji meteorologicznych ze 130 lat 1881-2010. Za podstawę wyłonienia anomalnie wysokich sum miesięcznych opadów przyjęto kwartyl górny powiększony o 1,5-krotność rozstępu międzykwartylowego. Stwierdzono, że w ciągu 130 lat było 200 przypadków anomalnie wysokich opadów (AWO), które wystąpiły w 106 latach. W większości pojawiały się one tylko na pojedynczej stacji lub dwóch sąsiednich, co wyraźnie wskazuje, że o bardzo dużych opadach decydują uwarunkowania nie tylko cyrkulacyjne, ale także lokalne. W przebiegu wieloletnim częstości AWO nie stwierdzono zmian istotnych statystycznie. W rozpatrywanym okresie stwierdzono dwa AW, które wystąpiły na wszystkich 16 stacjach; było to w maju 1940 i 2010 r. Skutkiem ich wystąpienia były powodzie zaliczone do katastrofalnych. Opady w maju 2010 r. cechowały się zarówno największymi sumami bezwzględnymi (ponad 500 mm), jak i największymi wartościami względnymi, czyli stosunkiem do średniej sumy wieloletniej (prawie 500%). (abstrakt oryginalny)

20

Zmienność inwersji temperatury powietrza nad Krakowem w świetle warunków cyrkulacyjnych

75%

Palarz A.

Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego

|

2014

|

z. 138

29-43

Głównym celem opracowania Jest ocena wieloletniej zmienności inwersji temperatury powietrza nad Krakowem oraz określenie wpływu warunków cyrkulacyjnych na ich występowanie. Przeprowadzona dla wielolecia 1961-2010 analiza została wykonana na podstawie danych pozyskanych z reanaliz NCEP- CAR i Kalendarza typów cyrkulacji atmosfery dla Polski Południowej T Niedźwiedzia. Obejmowała ona cztery warstwy dolnej troposfery - 1000-925 hPa, 1000-850 hPa, 1000-700 hPa i 925-850 hPa. Wyniki zostały przedstawione w odniesieniu do dwóch charakterystyk warstw inwersyjnych - częstości i natężenia. Związek występowania inwersji termicznych z sytuacją synoptyczną określono za pomocą częstości i prawdopodobieństwa warunkowego wystąpienia dni z inwersją temperatury powietrza w poszczególnych typach cyrkulacji atmosfery. Przeprowadzona analiza wskazuje na występowanie istotnego statystycznie dodatniego trendu zmian liczby dni z inwersją temperatury powietrza między poziomami 1000 hPa i 925 hPa oraz dodatnich trendów średniego rocznego natężenia zjawiska w warstwach 1000-925 hPa, 1000-850 hPa i 925-850 hPa. Występowaniu warstw inwersyjnych sprzyjają sytuacje antycyklonalne, w szczególności z adwekcją powietrza z sektora południowego - typy SWa, Sa i SEa. (abstrakt oryginalny)