Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 392

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 20 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  Architecture
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 20 next fast forward last
1
Content available remote Progeny of Tholoses in the Architecture of Classicism. Part I
100%
W artykule dokonano analizy architektury tolosów w architekturze osiemnastowiecznej Anglii w kontekście tradycji antycznej oraz nowożytnych przekazów ikonograficznych w grafice, rysunkach i malarstwie. Podejmuje także kwestię konstrukcji ich zwieńczenia w formie stożków bądź kopuł. Tolosy występowały przede wszystkim jako pawilony ogrodowe, natomiast ich kluczowym wzorem było Tempietto Bramantego. (abstrakt oryginalny)
2
Content available remote Światło słoneczne a atmosfera w bazylice Miłości Miłosiernej w Collevalenzy
100%
Tematem artykułu jest zależność między światłem słonecznym a atmosferą architektury w bazylice Miłości Miłosiernej w Collevalenzy, w Umbrii. Przedstawiono zarys historii Sanktuarium i jego bazyliki, wzniesionej w latach 1963-1967 według projektu Julio Garcia Lafuentego na zlecenie Siostry Madre Speranzy, założycielki Dzieła Miłości Miłosiernej i kompleksu, związanego z odkryciem źródeł o uzdrawiających właściwościach. Zauważono, że projekt bazyliki architekt oparł na idei światła słonecznego - starannie obmyślonych sposobach jego wprowadzania do konkretnych części wnętrza. Metodę badania oparto na analizie projektu, tekstów o Sanktuarium oraz osobistego doświadczenia percepcyjnego autorki. Sprecyzowano przyjęte znaczenie atmosfery architektury. Poddano badaniu relację architektury i światła we wnętrzu kościoła górnego bazyliki w aspekcie jej rezultatu - eksponowania właściwości fizycznych architektury i astrofizycznej natury światła słonecznego. Analiza potwierdziła ścisły związek światła i atmosfery w kościele w Collevalenzy. We wnioskach zauważono, że światło słoneczne może być formotwórczym czynnikiem architektury związanym nie tylko z jej materiałami, ale też z bryłą, kształtem, strukturą, przestrzenią. Jest ono skutecznym środkiem budowania atmosfery sacrum. Rozeznanie architektonicznych sposobów operowania światłem słonecznym we wnętrzu zwiększa szansę na kreowanie za pomocą światła oczekiwanej atmosfery wnętrza. (abstrakt oryginalny)
Współczesna architektura Szwajcarii swoje początki zawdzięcza Le Corbusierowi, który był jej prekursorem. Modernizm, który został przez niego rozpoczęty charakteryzuje się estetyką puryzmu i wprowadzeniem w latach pięćdziesiątych brutalizmu. Próbował połączyć ludzką egzystencję ze społeczeństwem przemysłowym, budując Jednostkę Marsylską. Współczesna architektura to unowocześnienie architektury historycznej oraz postawienie człowieka w centrum miejskiej przestrzeni. Oprócz Le Corbusiera modernistycznym architektem jest Peter Zumthor, Aldo Rossi, Mario Botta, Anette Gigon i Mike Guyer , Jacques Herzoga i Pierre de Meuron, Roger Diener czy Max Frish. Wielu szwajcarskich architektów przyczyniło się do stworzenia budowli, które miały służyć jako przestrzeń dla społeczeństwa, na przykład: muzea, uzdrowiska, budynki użytku publicznego. Używane materiały budowlane to beton, drewno i szkło, które umożliwiają stworzenie przemyślanej, oryginalnej i ponadczasowej architektury. Zdaniem wielu, architektura Szwajcarii została zaprojektowana idealnie pod jej kulturę i pejzaż. Należy przy tym pamiętać, że architekturę tworzą ludzie, posługując się swoją pomysłowością, wyobraźnią i wizją zagospodarowania danej przestrzeni. Przy projektowaniu każdemu twórcy powinna towarzyszyć oryginalność i kreatywność, która będzie określać ich styl projektowania, pozwoli im wyróżniać się na tle innych. Podczas tworzenia jednak powinien zachowany zostać pewien rytm, aby w efekcie końcowym nie powstał chaos czy też totalna abstrakcja. Projekty unowocześniają historyczną architekturę, nie zaburzając i nie zmieniając drastycznie jej charakteru. Wzniesione budowle wzbogacają i ożywiają szwajcarski skansen łagodnymi kontrastami i nowoczesnymi akcentami. Opisany kraj posiada przykłady każdego ważnego kierunku w europejskiej architekturze. Miasta i wsie zachowały wiele z ich osadniczej struktury. Jednymi z ciekawszych atrakcji architektonicznych są budynki mieszkalne, prezentujące oryginalne i regionalne cechy charakterystyczne dla Szwajcarii.(abstrakt oryginalny)
4
Content available remote Barwa w architekturze dla dzieci jako element kształtowania przyjaznych wnętrz
80%
Celem opracowania jest zwrócenie uwagi na zróżnicowane procesy percepcji koloru, ich analiza oraz propozycja rozwiązań projektowych z zakresu architektury wnętrz dedykowanych dzieciom. Barwa jako jedna ze składowych architektury ma istotny wpływ na kształtowanie przyjaznych przestrzeni dziecka. Kolor spełnia różne funkcje w przestrzeni architektonicznej (kolor funkcjonalny), podstawowe to: wyodrębnienia, kamuflażu, informacyjne, symboliczne. (abstrakt oryginalny)
Artykuł obejmuje zagadnienia związane z iluminacją obiektów architektonicznych ze szklanymi elementami elewacji. Dokonano oceny wpływu powierzchni o wysokim poziomie gładkości, będących elementami obiektu, na możliwość eksponowania go w porze nocnej. Analizie poddano wariant oświetlenia dekoracyjnego z rozmieszczeniem opraw oświetleniowych na zewnątrz elewacji oraz oddziaływanie świetlne na obserwatora z wewnątrz obiektu. Szczególnej analizie poddano chętnie wykorzystywany we współczesnym projektowaniu architektonicznym przypadek pełnej elewacji szklanej, bez dodatkowych elementów wystroju, realizujących odbicie lambertowskie, oraz bez możliwości iluminacji obiektu od wewnątrz. Dla wybranego obiektu rzeczywistego zaproponowano zintegrowany system iluminacji, wykorzystujący półprzewodnikowe źródła światła. Ekspozycja świetlna realizowana jest przez oddziaływanie na obserwatora składowej bezpośredniej strumienia świetlnego zespołu opraw iluminacyjnych, bez zastosowania klasycznego dla iluminacji odbicia światła od elewacji. Przedstawiono możliwość wykorzystania tego systemu do iluminacji statycznej, iluminacji dynamicznej oraz jako wielkoformatowego ekranu do prezentacji okazjonalnych.(abstrakt oryginalny)
Artykuł prezentuje nowoczesną inwestycję w centrum Gdyni, najwyższy budynek mieszkalny w Polsce - SEA TOWERS. Kompleks posiadający ciekawą, wymagającą żelbetową konstrukcję i postmodernistyczną architekturę, dobrze wkomponowaną w zabudowę Gdyni. Szare elewacje wykorzystujące szkło, stal, aluminium i granit. Wykonane przeszklenia powstałe w oparciu o specjalnie dostosowaną do tego budynku technologię. (abstrakt oryginalny)
The main aim of author was to present the specific features of the architecture and urbanisation of Algiers - the capital of Algeria. The history of the city was marked by two great periods: Muslim domination (especially from the 15th century) and French colonialism (in the years 1830 - 1962). Both of these have left behind numerous traces of architectural and urbanistic thought. The material effect of French domination is the architecture of modern Algiers, which took the form of a French ville, similar to Paris, Lyon or Marseille. On the other hand, the architecture of Algiers also includes the old Arab district - Casbah, that resembles the cities of the Middle East (Madīnah in Arabic), like Istanbul, Cairo or Damascus. Both architectural traditions give the city of Algiers a cosmopolitan and universal character. The threat to the peculiar coexistence of these traditions is the progressive migration from the countryside to the city, which results in the expansion of area of slums, called bidonvilles(original abstract)
8
Content available remote Ekspresjonizm w architekturze europejskiej; ciągłość tradycji
80%
Nurt architektury ekspresjonistycznej, rozwijającej się w Europie w latach 1910-1930, wprowadził nowy typ ekspresji w architekturze, oddającej w rzeźbiarskich biomorficznych i geomorficznych formach dynamikę pracy konstrukcji i plastykę formy architektonicznej, którą umożliwiło stosowanie innowacyjnych technologii żelbetu, stali i szkła. Celem artykułu jest przedstawienie ciągłości tradycji ekspresjonistycznej w odmiennych uwarunkowaniach społecznych, politycznych i echnologicznych. Do idei zainicjowanych przez twórców początku XX wieku powracano w połowie poprzedniego stulecia oraz obecnie. Koncepcje szklanych domów i krystalicznie przejrzystych wieżowców, pozostające w czasach I wojny światowej w sferze fantazji, doczekały się pod koniec poprzedniego stulecia nie tylko realizacji, ale stały się modernistycznym standardem. Dziś ekspresjonistyczne formy, z pominięciem metafizycznych treści, kreują twórcy posługujący się komputerowymi technikami algorytmicznymi i parametrycznymi. Metoda badawcza opiera się na analizie przedstawianych obiektów architektury, przeprowadzonej na podstawie literatury, dostępnej dokumentacji architektonicznej, ale przede wszystkim własnego doświadczenia i znajomości omawianych przykładów. Przeprowadzone studia przypadku i badania mają wartość edukacyjną i praktyczną, stanowiąc źródło wiedzy i inspiracji dla twórczości architektonicznej. (abstrakt oryginalny)
Temat tworzenia przestrzeni zamieszkania dla osób starszych, uwzględniającej ich specyficzne, a wynikające z niepełnosprawności funkcjonalnej potrzeby, w kontekście stale powiększającej się populacji osób w podeszłym wieku, jest jednym z kluczowych wyzwań współczesnej architektury. Architektura powinna realizować potrzeby użytkowników, w związku z tym przeanalizowano - przedstawiając stan badań, wpływ teorii związanych z psychologią środowiskową, czy też z socjologią na kreowanie przestrzeni. Rozważania te dowodzą, że związki te pozwalają tworzyć otoczenie przyjazne, czytelne, dostępne, co z punktu widzenia ludzi starszych jest niezwykle istotne. Następnie przedstawiono specyficzne wymagania osób starszych oraz ich środowisko zamieszkania, którym są między innymi domy seniora - w Polsce, w formie zinstytucjonizowanej, występujące jako domy pomocy społecznej. Przyjęto założenie, że istnieje szereg uwarunkowań przestrzennych, które mogą stać się elementami wspierającymi osoby starsze w tym specyficznym środowisku zamieszkania, związanych z kształtowaniem środowiska terapeutycznego. Istotne jest również uwzględnienie nie tylko funkcjonalnych rozwiązań, ale również zdolności adaptacyjnych i potrzeb życiowych odczuwanych przez osoby starsze, znajdujące się w fazie życia wymagającej stabilności środowiska życiowego oraz osobowego bezpieczeństwa. W związku z tym, poprawa standardu wyposażenia technicznego i modernizacja przestrzeni zamieszkania nie będzie automatycznie prowadzić do wzrostu poczucia jakości życia ludzi starych. Konieczne jest również uświadomienie sobie przez projektantów, że pod uwagę należy wziąć kompetencje przestrzenne przyszłego użytkownika, znaczenie kapitału ludzkiego, jaki stanowią seniorzy w naszym społeczeństwie, standaryzację norm kulturowych, zawartą w praktykach życiowych seniorów. Są to czynniki pozwalające prawidłowo zorganizować sposób użytkowania przestrzeni. (fragment tekstu)
The aim of this paper is twofold: firstly, to present a critique of mainstream transport thinking based on the so-called 'mobilities turn', and secondly to connect this to a design perspective. The aim is thus to establish this reflection based upon a theoretically informed discussion. In this paper, we shall explore the potential for a better understanding of contemporary urban challenges through the cross-disciplinary approach of 'mobilities design'. The paper investigates how this notion is based on an understanding of materialities and social action that is framed under the heading of 'material pragmatism'. The paper critically discusses transport versus mobilities and uses the combination of urban design and mobilities not just to argue for a pragmatic approach to urban transformation, but also to illustrate how such a different frame of understanding is better suitable for the 'kind of a problem a city is' to paraphrase the well-known urban scholar Jane Jacobs. (original abstract)
Artykuł stanowi refleksję nad współczesną architekturą w ujęciu rozwiązań ergonomicznych. Analizą objęte będą nieprawidłowości obiektów użyteczności publicznej, takie jak nieprawidłowości związane z oświatą, wydarzeniami kulturalnymi czy handlowe, a w szczególności ich części wspólne: strefa wejściowa - w terenie i w budynku, klatka schodowa, recepcja (pomieszczenia do przyjmowania klientów, sekretariaty, poczekalnie), sanitariat. Są to przestrzenie przeznaczone m.in. dla osób w różnym wieku, o zróżnicowanych możliwościami motorycznymi, znających mniej lub bardziej dany obiekt. Powinny się one charakteryzować dostępnością, czytelnością, a ich rozwiązania nie mogą wpływać negatywnie na bezpieczeństwo. Osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo i wygodę użytkowników to m.in.: projektant, właściciel (zarządca) i ustawodawca zapewniający wymagania w aktach prawnych. Każdy z tych podmiotów ma na uwadze dobro użytkownika, jednakże nietrudno wprowadzić rozwiązanie, które odbiega od zamierzonych celów. Przykładowo w projekcie architektonicznym, który jest wielkim przedsięwzięciem inwestycyjnym, zajmującym się makroskalą założeń przestrzennych w terenie, łatwo przeoczyć taki detal jak układ płytek w sanitariatach. Istotne jest współgranie nowoczesnych, pięknych rozwiązań z potrzebami psychofizycznymi człowieka. Artykuł jest zestawieniem i analizą wybranych przypadków istniejących nieprawidłowości zaobserwowanych przez autorkę. (abstrakt oryginalny)
12
Content available remote Hemp-Lime Composites in Architectural Design
80%
Tematyka artykułu dotyczy kompozytów konopno-wapiennych (betonu konopnego) - nowego, naturalnego i ekologicznego materiału budowlanego, i jego praktycznych zastosowań w projektach architektonicznych. Celem publikacji jest charakterystyka technologii oparta na wielu międzynarodowych artykułach i istniejących analizach przykładów, zwiększających i systematyzujących wiedzę o tym zagadnieniu, która pomoże w zdobyciu spójnych i wyczerpujących informacji na temat tego konkretnego rozwiązania technicznego - zwłaszcza architektom. W artykule w poszczególnych rozdziałach omówiono właściwości fizyczne, wpływ na środowisko, techniki budowlane, zastosowanie w architekturze, potencjał projektowy i ograniczenia betonu konopnego. (abstrakt oryginalny)
Drzewo we współczesnej architekturze pełni funkcje użytkowe jako obiekt przyrodniczy pozytywnie oddziałujący na środowisko życia człowieka. Coraz częściej należy też do zestawu środków pomagających spełniać wymagania w zakresie polityki zrównoważonego rozwoju. Jako żywa roślina posiadająca wraz z bryłą korzeniową określone gabaryty i ciężar stanowi także konkretny problem techniczno-budowlany. Jednocześnie drzewo pozostaje figurą pełniącą w architekturze ważne funkcje symboliczne. Suma tych zagadnień powoduje, że drzewo może stanowić swego rodzaju badawczą próbkę pokazującą stan wielorakich związków środowiska zbudowanego ze środowiskiem przyrodniczym, i szerzej - określającą relacje między kulturą a naturą. Wiedzę tę istotnie wzbogaca dyskurs na ten temat prowadzony w obszarze socjologii i estetyki. Pomaga on architektom w zrozumieniu historycznych i współczesnych koncepcji przyrody, które są tworami społecznymi, w znacznym stopniu kształtowanym przez praktykę zamieszkiwania środowiska zbudowanego. (abstrakt oryginalny)
14
Content available remote Brutalizm w architekturze; ciągłość tradycji
80%
Brutalizm, nurt architektury modernistycznej, który rozwinął się w Europie wkrótce po II wojnie światowej, wyróżniający się surowym monumentalizmem kubicznych form i szczerą ekspresją użytych materiałów, przeżywa dziś renesans. Wzrost zainteresowania tego typu architekturą potwierdzają werdykty jurorów corocznie przyznawanej nagrody Pritzkera. Charakter budowli, autorstwa nagrodzonych w dwóch ostatnich latach laureatów - chilijskiego architekta Alejandro Aravena (Pritzker 2016) oraz zespołu RCR Arquitectes (Rafael Aranda, Carme Pigem i Ramon Vilalta) z Hiszpanii (Pritzker 2017) zdaje się potwierdzać, że idee zainicjowane przez liderów brutalizmu połowy XX wieku - Le Corbusiera, Jaapa Bakemę, Alison i Petera Smithsonów, Louisa Kahna, Paula Rudolpha oraz Marcela Breuera, odkrywane są dziś ponownie. Zważywszy na nieporównywalny kontekst polityczno-ekonomiczny i technologiczny, w którym działali twórcy połowy XX wieku i współcześni, dzisiejsza fascynacja brutalizmem wydaje się szczególnym fenomenem. Celem artykułu jest analiza tego zjawiska oraz przedstawienie ciągłości tradycji brutalistycznej w odmiennych uwarunkowaniach społecznych i cywilizacyjnych. Metoda badawcza opiera się na analizie przedstawianych obiektów architektury, przeprowadzonej na podstawie literatury, dostępnej dokumentacji architektonicznej, ale przede wszystkim własnego doświadczenia znajomości kilku omawianych przykładów z autopsji. Przeprowadzone studia przypadku i badania mają wartość edukacyjną i praktyczną, stanowiąc źródło wiedzy i inspiracji dla twórczości architektonicznej. (abstrakt oryginalny)
Central areas of major cities have always been of interest to totalitarian regimes. All publicly accessible areas were meant not only to be highlights of the metropolis, but also symbols of political ideologies. In communist times the glamour of the regime was supposed to be reflected in large scale and representative urban and architectural complexes. This article presents some such examples from the era of Soviet domination in Eastern Europe. Following the typology by Krzysztof Nawratek we took a closer look at how the central public space was shaped in Kiev, Warsaw, Sofia, Bucharest and Vilnius. (original abstract)
Celem artykułu jest porównanie stanu zachowania i walorów krajobrazowych oraz kulturowych cmentarzy położonych w czterech gminach powiatu kłodzkiego w południowo-zachodniej części Polski, w woj. dolnośląskim. Na potrzeby artykułu wstępie przeprowadzono analizy dotyczące historii wsi, opisano demografię, rozwój miejscowości, budowę kościołów oraz cmentarzy. badania kameralne opierały się o kwerendę biblioteczną i obejmowały analizę literaturę, wykorzystano również zasoby zbirów ikonograficznych i kartograficznych. W artykule porównano zmiany dotyczących układu, architektury, krajobrazu na terenie cmentarzy w powiecie kłodzkim we wsiach: Sokolec, Pasterka, Orłowiec i Kamieńczyk. Zwrócono uwagę na to. że obecnie przykościelne cmentarze będące reliktem przeszłości ulegają powolnemu i systematycznemu niszczeniu i z biegiem czasu zaciera się ich układ przestrzenny, zniszczeniu ulegają bramy, ogrodzenia, nagrobki, czasem zniwelowane zostaje całe pole grzebalne oraz mała architektura.(abstrakt oryginalny)
Tekst dotyka problematyki zastosowania cegły jako podstawowego materiału wykończeniowego elewacji budynków. Charakteryzuje to między innymi styl, określany w architekturze mianem "Backsteinexpressionismus", występujący głównie na terenach niemieckojęzycznych. Artykuł ma więc na celu rozstrzygnięcie, na ile popularność stosowania ceglanych wykończeń elewacji wynika z pragmatyzmu, a na ile z uwarunkowań historyczno-kulturowych. Przykłady różnorodnego kształtowania powierzchni ceglanych wskazują bowiem na to, że materiał ten może być podstawowym środkiem budującym ekspresję formy architektonicznej. (abstrakt oryginalny)
Ład przestrzenny w architekturze oparty na proporcjach matematycznych i kompozycji prostych brył geometrycznych ma silnie ugruntowaną tradycję sięgającą starożytności, gdy aspirowano do powiązania twórczości człowieka z porządkiem natury, rozumianym jako ład wszechświata. W pracy niniejszej przedstawiono syntezę zasad estetycznych stworzonych przez filozofów greckich, które rzutowały na wypracowanie kanonów piękna w architekturze starożytnej, a ponadto znalazły kontynuację w czasach nam współczesnych m.in. w dziełach takich twórców jak: Le Corbusier, Oscar Niemeyer, Louis Kahn, Ieoh Ming Pei oraz laureat Nagrody Pritzkera 2018 indyjski architekt Balkrishna Doshi, współpracujący przed laty z Le Corbusierem i Kahnem. Celem artykułu badawczego jest dowiedzenie tej ciągłości wbrew powszechnej opinii o programowym odcięciu się modernistów XX wieku od wszelkich powiązań z przeszłością. Przeprowadzona w pracy analiza i studium przypadków wykazują również odmienność nowoczesnych kompozycji architektonicznych opartych na abstrakcyjnych bryłach geometrycznych w stosunku do antycznej architektury, choć ich twórcy powoływali się na te same reguły proporcji. Po dwóch dekadach ekscytacji projektowaniem algorytmicznym i parametrycznym w architekturze nadszedł czas, aby spojrzeć wstecz na dzieła klasyków modernizmu i odkryć ponownie ich nieprzemijającą wartość oraz możliwości ich twórczej kontynuacji. Praca ma w założeniu wartość edukacyjną i praktyczną, stanowiąc źródło wiedzy i inspiracji dla współczesnej twórczości architektonicznej. (abstrakt oryginalny)
Współczesne porty lotnicze, będące prężnymi ośrodkami wymiany handlowej, miejscami pracy i bezpośrednich spotkań coraz większej liczby ludzi, osiągają rozmiary wymagające spójnej koncepcji techniczno-ekonomicznej, architektonicznej i funkcjonalno-przestrzennej. Prestiżowa architektura terminali reprezentuje dynamikę i potencjał ekonomiczny lokalnych społeczności, a układy urbanistyczne kompleksów zabudowań lotniskowych coraz częściej świadomie nawiązują do form miejskich. Lotniska są jednak nadal postrzegane jako anonimowe nie-miejsca nieposiadające głębszych symbolicznych i społecznych znaczeń, gdzie ludzie obok siebie koegzystują, nie tworząc żadnej wspólnoty. Czy porty lotnicze istotnie są pozbawionymi wartości i własnej historii negatywnymi nie-miejscami, czy też miejscami nowego typu, wymagającymi właściwego odczytania ich utajonych społecznych sensów i znaczeń w kontekście globalnych procesów urbanizacyjnych? Koncepcja nie-miejsc antropologa Marca Augé, której socjologowie przeciwstawiają teorię atmosfer filozofa-estetyka Gernota Böhmego, czy teoria obrazu miasta Kevina Lyncha wspierająca argumentację analityków procesów ekonomicznych airport city i aerotropolis pokazują, że lotnisko jako społeczno-przestrzenny fenomen wymaga interdyscyplinarnej analizy. Badacze różnych specjalności poszukują teoretycznych narzędzi, również w obszarze estetyki i teorii architektury, zdolnych do wyjaśniania złożonych zjawisk współczesności. (abstrakt oryginalny)
Współczesne formy integracji struktur architektonicznych z roślinnością ujawniają coraz większe zróżnicowanie pod każdym względem zarówno formalnym, jak i funkcjonalnym. Hybrydom roślinno- architektonicznym stawia się coraz większe wymagania i wyższe cele - mają nie tylko nie szkodzić, ale też wspierać środowisko w znaczeniu zarówno przyrodniczym, jak i społecznym. Zieleń zintegrowana z dachami oraz elewacjami pełni wielorakie funkcje - pożądane zwłaszcza w centrach dużych metropolii - przede wszystkim ekologiczne (środowiskowe) oraz wpierające/symbiotyczne, które bezpośrednio wpływają na przestrzeń życia. Okazuje się, że równie istotne stają się jej role społeczne i kulturowe. (abstrakt oryginalny)
first rewind previous Strona / 20 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.