W procesie budowy społeczeństwa obywatelskiego coraz więcej zadań, leżących dawniej w kompetencjach państwa, jest przekazywane samorządom. Pochodzące ze źródeł scentralizowanych dotacje i subwencje, z reguły niewystarczające, muszą być uzupełniane środkami samorządów lokalnych. Ma to skłonić je do racjonalnego gospodarowania zasobami, pobudzania miejscowej przedsiębiorczości, skutecznej walki z ubóstwem. Służą temu takie rozwiązania systemowe, jak rosnący udział samorządów w podatkach dochodowych zebranych na ich obszarze, konstrukcja podatków lokalnych premiująca dobrze rozwiniętą infrastrukturę techniczną i społeczną, możliwość emisji obligacji i zaciągania kredytów bankowych na sfinansowanie deficytu. Instrumenty te są tym skuteczniejsze, im lepsza jest koniunktura w gospodarce narodowej, gdyż w takich okresach zwiększa się wydajność fiskalnych źródeł, o czym świadczą dane z wykonania budżetów jednostek samorządu terytorialnego w latach 2006-2007(fragment tekstu)
Wiedza z zakresu zarządzania i finansów daje podstawy do przewidywania przyszłych stanów i sytuacji jednostki samorządu terytorialnego, ale przede wszystkim pozwala na podejmowanie decyzji, których przyszłe skutki można ocenić przed ich podjęciem. Przewidywanie i planowanie działalności w okresach przyszłych to tylko jeden z etapów i elementów, które składają się na złożony proces osiągania zakładanych celów. Brak zdecydowanych trendów w zakresie zmian systemowych w sposobie funkcjonowania sektora publicznego wskazuje na niską skuteczność gospodarowania publicznymi zasobami pieniądza. Klasyczne elementy tego procesu nie są wystarczające. Podejmując decyzje w sektorze publicznym, i w szczególności w jednostkach samorządu terytorialnego, należy unikać podejmowania bez określenia wszystkich przyszłych elementów i skutków związanych z podejmowaną decyzją. Planowanie jako podstawowa funkcja procesu zarządzania jest tym elementem, który służy ograniczaniu negatywnych tendencji w zakresie podejmowania decyzji w sektorze publicznym. Celem opracowania jest wskazanie na instytucjonalne i systemowe ograniczenia, jakie występują obecnie i są podstawowymi barierami w procesie odchodzenia od nieskutecznych metod planowania w jednostkach samorządu terytorialnego powodujących niską efektywność alokowania środków publicznych. (fragment tekstu)
Artykuł omawia kluczowe elementy budżetowania zadaniowego. W oparciu o budżet miasta Szczecina zaprezentowano strukturę klasyfikacji zadaniowej j.s.t. oraz sposób pomiaru efektów z nakładów publicznych.(fragment tekstu)
Budżet zadaniowy jest obecny w polskiej praktyce finansów samorządowych od połowy lat dziewięćdziesiątych XX wieku, kiedy to w Krakowie rozpoczęto reformę metody planowania wydatków. Do dnia dzisiejszego część samorządów dokonywała próby wdrożenia budżetu zadaniowego. W większości przypadków metodyka tworzenia budżetu zadaniowego była różna - w zależności od tego, jaki podmiot wspomagał wdrażanie. Powstaje zatem pytanie: co należy rozumieć pod pojęciem budżet zadaniowy, co ono oznacza w finansach samorządowych? Celem artykułu jest próba wskazania, w oparciu o wyniki badań ankietowych zasadniczych cech tworzenia samorządowych budżetów zadaniowych.(fragment tekstu)
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Znaczenie nadwyżki operacyjnej w budżecie jednostek samorządu terytorialnego wzrosło w związku z obowiązywaniem od 2011 roku wymogu równoważenia budżetu bieżącego, a od 2014 roku indywidualnego wskaźnika zadłużenia, wyliczanego na podstawie nadwyżki operacyjnej. Rozwiązania te skutkowały przeformułowaniem gospodarki finansowej tych jednostek. Celem artykułu jest zbadanie na przykładzie województwa wielkopolskiego i lubelskiego, w jakich jednostkach samorządu terytorialnego występuje nadwyżka operacyjna i na co jest przeznaczana. Realizacji wyznaczonego celu posłużyła analiza takich wskaźników, jak średnie dochody i wydatki bieżące oraz wynik operacyjny i wydatki majątkowe. Zostało również przeanalizowane wykorzystanie nadwyżki operacyjnej przez badane jednostki do zaciągania i spłaty zobowiązań. (abstrakt oryginalny)
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem artykułu jest ukazanie specyfiki autorskiej koncepcji wdrażania budżetu zadaniowego na szczeblu samorządowym zwanej budżetem efektów samorządu terytorialnego.(fragment tekstu)
Skoro j.s.t. należą - jak wykazano na wstępie niniejszego opracowania - do bezpiecznych kredytobiorców, uzasadnione było dążenie do opracowania możliwe krótkiej i nieskomplikowanej metodyki oceny ich zdolności kredytowej. J.s.t. jako całość nie przekroczyły progu bezpiecznego zadłużenia, co nie oznacza, że nie ma samorządów nadmiernie zadłużonych. RIO i NIK zaobserwowały pojedyncze przypadki utraty płynności finansowej przez j.s.t., skutkujące dłuższym opóźnieniem w spłacie rat kredytowych i odsetkowych, mimo nieprzekraczania przez nie ustawowych progów zadłużenia, wynikających z u.f.p., gdyż progi te mają charakter prawny, a nie ekonomiczny. Przestrogi w zakresie bankructwa j.s.t. można znaleźć w krajach o dłuższej tradycji zadłużania się samorządów. We Francji znany jest przypadek średniej wielkości miasta Angouleme, które - na skutek realizacji dużych wydatków z kredytów - zmuszone było renegocjować warunki spłaty kredytów, co tylko na krótko odsunęło problem, gdyż po okresie układowych karencji miasto nadal miało problem w spłacie długu. Jak w przy-padku innych podmiotów, do oceny zdolności kredytowej j.s.t. należy również podchodzić rzetelnie. Zauważenie we wszystkich typach j.s.t. podobieństw - finansowa działalność oparta na budżecie, środki na spłatę długu pochodzące z tych samych źródeł - pozwala opracować metodykę badania zdolności kredytowej jedną dla wszystkich rodzajów j.s.t. Wprowadzenie w 1999 roku trójstopniowego podziału administracyjnego kraju nie oznacza konieczności opracowywania kilku metod oceny zdolności kredytowej j.s.t. - dla każdego typu odrębnie. (abstrakt autora)
W artykule przedstawiono analizę budżetu jednostek samorządu terytorialnego w latach 1996-1999 i ich strukturę w województwie małopolskim. Były one ściśle powiązane z systemem przekazywania i realizowania zadań poszczególnym szczeblom administracji publicznej.
Finanse samorządowe są jednym z segmentów finansów publicznych, a więc ich nierównowaga rzutuje na równowagę, bądź nierównowagę sektora finansów publicznych. (...) Moim zdaniem przedstawione instrumenty umożliwią wielu jednostkom samorządowym wykorzystanie szansy rozwojowej, jaką jest możliwość otrzymania bezzwrotnej pomocy finansowej z budżetu UE. Uważam jednak, że zdolność do zaciągania zobowiązań - przynajmniej przez już zadłużone JST - jest w praktyce ograniczona w związku z koniecznością stosowania procedur ostrożnościowych związanych z wysokością państwowego długu publicznego. Planowane do wprowadzenia z dniem 1 stycznia 2006 r. zmiany w zakresie ilościowych ograniczeń długu nie są rozwiązaniami o charakterze rewolucyjnym, ale raczej porządkującym. Wprawdzie kwoty przeznaczone na spłatę zobowiązań krótkoterminowych nie są brane pod uwagę przy ustalaniu limitu 15% dochodów, ale trzeba je uwzględnić przy obliczaniu dopuszczalnego poziomu zadłużenia na koniec każdego kwartału. W obowiązującym stanie prawnym zobowiązań krótkookresowych i tak nie można wykazywać na koniec roku (chociaż za nieprzestrzeganie tego nie grożą żadne sankcje). W przypadku limitów związanych ze zobowiązaniami zaciąganymi w związku z funduszami unijnymi wprowadzono zasadę, zgodnie z którą po rozliczeniu określonego projektu zobowiązanie zaciągnięte na jego współfinansowanie będzie uwzględniane przy ustalaniu limitu 60% dochodów. W odniesieniu do limitu płatności związanych z obsługą - rozliczenie programu nie powoduje konieczności uwzględniania odsetek przy obliczaniu limitu 15%. (fragment tekstu)
Istniejący system sprawozdawczości JST nie spełnia oczekiwań z punktu widzenia potrzeb zarządzania tymi jednostkami. W związku z tym należy dążyć do wypracowania takich form sprawozdań, które będą spełniać zarówno cele statystyczne i informacyjne budżetu państwa, jak i będą zaspokajać potrzeby informacyjne jednostek samorządu terytorialnego w zakresie zarządzania oraz oceny prowadzonej gospodarki finansowej. Skuteczne wykorzystanie sprawozdawczości do celów zarządczych nie będzie jednak możliwe bez wcześniejszego wyeliminowania przynajmniej części ze wskazanych dysfunkcji, chociażby poprzez zapewnienie niezmienności klasyfikacji budżetowej.(fragment tekstu)
Przedstawiono modele ustrojowo-kompetencyjne europejskiego samorządu terytorialnego. Przybliżono modele dochodowe europejskiego samorządu terytorialnego. Omówiono kolejno modele finansowe samorządów państw skandynawskich, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Francji.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule wskazano tendencje w zakresie urynkowienia (wprowadzenia odpłatności) realizacji wybranych zadań publicznych przez miasta na prawach powiatu. Przeprowadzono analizę realizacji wybranych zadań publicznych w formie jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych oraz w drodze zaangażowania miast na prawach powiatu w spółki kapitałowe. Analizie poddano opłacalność wprowadzania opłat za wybrane usługi publiczne w miastach na prawach powiatu w latach 2012-2014. Pozwoliło to na wskazanie kluczowych obszarów zaangażowania miast w usługi dostarczane na zasadach rynkowych wraz z wpływami generowanymi dzięki opłatom za usługi oraz ich znaczeniem dla finansów miast. W artykule wskazano, że opłaty za usługi w badanych miastach co do zasady skalkulowane są na poziomie niepozwalającym na równoważenie wydatków na te zadania, w szczególności w przypadku zadań społecznych. Jednocześnie zadania, w przypadku których samofinansowanie jest możliwe, wydzielone zostały organizacyjnie do realizacji przez spółki(abstrakt oryginalny)
Celem badań była ocena dysproporcji w dochodach samorządów terytorialnych w Polsce oraz ich związek z poziomem rozwoju gospodarczego województw. Podstawą tej oceny była łączna analiza dochodów samorządów wojewódzkich, powiatowych i gminnych w szesnastu województwach w latach 2002-2006. Na wstępnym etapie badań przyjęto hipotezę, że w województwach, które są na wyższym poziomie rozwoju gospodarczego, uzyskuje się też wyższe dochody w budżetach samorządów. Zmiany ustawowe wprowadzone l stycznia 2004 r. spowodowały wzrost dochodów ogółem oraz dochodów własnych w samorządach terytorialnych. Dochody te rosły najszybciej w województwach najbardziej rozwiniętych gospodarczo, a więc wpływały na pogłębianie dysproporcji rozwojowych między województwami w Polsce. Różnice te były tylko częściowo niwelowane przez dotacje i subwencje z budżetu państwa. (abstrakt oryginalny)
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Samorządy terytorialne jako struktury działające w regionalnym i lokalnym wymiarze są w Polsce głównym źródłem finansowania kultury. Łącznie z budżetów gminnych, powiatowych i wojewódzkich pochodziło około 70% wszelkich wydatków na cele powiązane z dziedzictwem kulturowym. Wobec powyższego postawiono pytanie badawcze, czy i na ile finansowanie kultury z budżetów samorządów terytorialnych jest zróżnicowane przestrzenie. Celem głównym badań jest więc określenie regionalnego zróżnicowania wydatków na kulturę i dziedzictwo kulturowe z budżetów samorządowych. Podjęto także próbę wskazania przyczyn tych różnic. Do analiz statystycznych wykorzystano dane Banku Danych Lokalnych GUS. Wykazano, że istnieje zróżnicowanie regionalne w zakresie udziału kultury w wydatkach z budżetów samorządów terytorialnych. Rozkład przestrzenny zjawiska jest wypadkową oddziaływania trzech czynników: poziomu rozwoju społeczno-ekonomicznego, potencjału kulturowego oraz polityki kulturowej samorządów województw. (abstrakt oryginalny)
Artykuł jest poświęcony porównaniu zasad budżetowych w budżetach konstruowanych na zasadzie kasowej oraz w budżetach konstruowanych na zasadzie memoriałowej. W wielu krajach europejskich zostały zakończone lub planowane są reformy zmierzające do wprowadzenia budżetowania memoriałowego co najmniej na szczeblu samorządowym. Powoduje to zasadniczą modyfikację zarówno struktury budżetu, jak i głębokie zmiany niektórych zasad budżetowych, a zwłaszcza zasady realizacji, zasady szczegółowej autoryzacji i zasady równowagi budżetowej. W artykule zawarto analizę tych zmian na przykładzie niemieckiego komunalnego prawa budżetowego. (abstrakt oryginalny)
Przedstawione w artykule wady zdają się mieć większe znaczenie przy wyborze w j.s.t., pomiędzy obligacjami a kredytami, jako dłużnymi środkami zwrotnymi na finansowanie swej działalności. Nie są to jedyne przyczyny niewielkiego zainteresowania j.s.t. emisją obligacji. Należy mieć na uwadze, że kredyt dla j.s.t. oferuje wiele banków. Do największych partnerów j.s.t., zarówno w zakresie udostępniania środków finansowych (kredyty, pożyczki, obligacje), jak i przyjmowania depozytów od nich, należy pięć banków: PKO BP S. A., Pekao S. A., BOŚ S. A., Bank Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych S. A. oraz sektor spółdzielczy (wraz z bankami zrzeszającymi BPS S. A. i BGŻ S. A.). Prezentowane w tabeli 8 zestawienie banków-emitentów obligacji komunal-nych nie zawiera banków spółdzielczych oraz ich zrzeszeń. Banki spółdzielcze są największym partnerem gmin o charakterze wiejskim oraz miejsko-wiejskim. Nie-możność przez takie samorządy uzyskania informacji w banku, który od lat prowadzi ich podstawowy rachunek, nt. etapów emisji obligacji komunalnych, nie- przeznaczonych do publicznego obrotu lub emisji publicznej, gdzie tryb ten jest jeszcze bardziej złożony, często zniechęca samorządy do szukania informacji na te tematy w bankach ogólnopolskich. Reasumując, wiedza i informacje nt. obligacji komunalnych są mało rozpowszechnione, co niewątpliwie przyczynia się do małego zaangażowania j.s.t. w emisje obligacji. (abstrakt autora)
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem artykułu jest określenie grup dochodów własnych bieżących, które są wykorzystywane przez miasta na prawach powiatu w celu dywersyfikacji. Analiza literatury pozwoliła zdefiniować trzy trendy dywersyfikacji: poprzez zmianę znaczenia podatku od nieruchomości; podatku dochodowego oraz dochodów niepodatkowych. Analiza ilościowa przeprowadzona została na podstawie zdefiniowanych grup dochodów, przy założeniu podziału miast na prawach powiatu na dwie grupy w oparciu o kierunek zmiany wskaźnika HHI pomiędzy rokiem 2015 a 2004. Wykazano, że istnieje współzależność pomiędzy wzrostem dochodów własnych bieżących per capita a wzrostem dywersyfikacji tych dochodów, co potwierdza fakt, że miasta, utrzymując określoną wydajność najważniejszych pod względem wpływów dochodów, zwiększają wydajność pozostałych. Jednocześnie wskazano, że grupą dochodów różnicującą dwa typy miast są dochody bieżące z majątku, a w dalszej kolejności są to opłaty (o charakterze daninowym) oraz pozostałe dochody własne(abstrakt oryginalny)
Jednostki samorządu terytorialnego, podobnie jak inne jednostki sektora publicznego, poszukują narzędzi bardziej efektywnego zarządzania swoimi finansami. Dotyczą one dwóch obszarów aktywności samorządu, a raczej zarządzania jego działalnością. Pierwszy obszar odnosi się do planowania wydatków pod względem przedmiotowym, a więc określania, które usługi publiczne, w jakich rozmiarach oraz jakości mają być dostarczane społeczności lokalnej. Jako przykład należy wymienić tutaj budżet zadaniowy. Drugim obszarem jest szeroko pojęte zarządzanie finansowe, mające zapewnić m.in. efektywne wykorzystanie środków publicznych. Przykładami takich narzędzi takich są wieloletni plan finansowy oraz budżety bieżący i majątkowy. Polskie finanse samorządowe podlegają ciągłej ewolucji i jedną z nadchodzących zmian może być usankcjonowanie prawne rozdziału budżetu samorządowego na część bieżącą i majątkową. Celem artykułu jest wskazanie istoty i konsekwencji traktowania nadwyżki dochodów bieżących nad wydatkami bieżącymi jako miary oceny kondycji finansowej samorządu na tle proponowanych zmian w ustawie o finansach publicznych. (fragment tekstu)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.