Dziś po pięciu pełnych latach (1990-1994) od momentu rozpoczęcia transformacji, mając świadomość bilansu strat i zysków z nią związanych, a także podstawowych problemów stojących wciąż przed polską gospodarką, można spróbować zreasumować postawy polskich przedsiębiorstw w omawianym okresie. (fragment tekstu)
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Funkcjonujący w Republice Federalnej Niemiec model społecznej gospodarki rynkowej jest cennym źródłem inspiracji dla licznych państw chcących reformować swoje systemy polityczne i społeczno-gospodarcze. Stanowi również wdzięczny "obiekt" badań i analiz. Społeczna gospodarka rynkowa początkowo wprowadzona była jedynie na terenie zachodnich stref okupacyjnych, następnie, po zjednoczeniu Niemiec w 1990 roku, rozszerzona została na obszar byłej Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz w pewnym zakresie stanowiła punkt odniesienia dla reform w państwach Europy Środkowej. Niniejszy artykuł próbuje odpowiedzieć na pytanie, na ile niemieckie doświadczenia ze społeczną gospodarką rynkową mogą być użyteczne dla państw przechodzących proces przemian systemowych, ze szczególnym uwzględnieniem państw Europy Wschodniej. (abstrakt oryginalny)
We wszystkich państwach rozpadającego się na początku lat 90. XX wieku bloku komunistycznego, transformacja systemowa oznaczała nie tylko zmiany w sferze polityki, kultury politycznej i mentalności społeczeństw - był to również czas tworzenia się nowej stratyfikacji społecznej. W Rosji, na styku prywatnego biznesu i państwa powstała grupa oligarchów, bez skrępowania wykorzystujących typowy dla transformujących się systemów symbiotyczny splot: uwolnioną gospodarkę, opartą na własności prywatnej oraz pozostałości gospodarki centralnie sterowanej. Przedstawiciele elity władzy i elity biznesu rozpoczęli proces przekształceń gospodarczych w sferze własności. Pozycja oligarchii w rosyjskim systemie politycznym była kluczowa dla legitymizacji przywództwa państwowego w latach 1991- 2008. Pozycja prezydenta oparta była bowiem nie o sformalizowane zaplecze polityczne, kluczowe było utrzymywanie chwiejnej równowagi między różnymi grupami interesu i nacisku. Instytucja prezydenta została na wiele lat osłabiona i uzależniona od wpływów oligarchii. (abstrakt oryginalny)
Istotnym zagadnieniem występującym w obszarze procesów transformacji systemowej jest funkcjonowanie małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) w warunkach gospodarki rynkowej i ich możliwości rozwojowe. Polskie przedsiębiorstwa w tym sektorze częściowo stanowią pozostałość po dawnym państwowym przemyśle drobnym, handlu, rzemiośle, a także różnych formach spółdzielczości, a częściowo są to jednostki powstałe już w warunkach gospodarki rynkowej. Transformacja systemu gospodarczego w Polsce stworzyła nowe warunki funkcjonowania tych przedsiębiorstw, stworzyła warunki rynkowe do zmian w ich zarządzaniu i rozwoju. Małe i średnie przedsiębiorstwa same muszą umieć reagować na różne sytuacje na rynkach, gdzie z roku na rok działa silniejsza konkurencja nie tylko krajowa, ale i zagraniczna. Muszą umieć zadbać o umocnienie podstaw własnej konkurencyjności nie tylko na rynku krajowym, ale też wobec ewentualnych nowych konkurentów pochodzących z innych krajów, zwłaszcza z krajów Unii. (fragment tekstu)
Celem publikacji nie jest przedstawienie definicyjnych zmagań, które towarzyszyły naukowej refleksji nad procesami transformacyjnymi, niemniej jednak dla klarowności wywodu przedstawione zostanie znaczenie podstawowych pojęć związanych ze zmianami systemowymi w Europie Środkowo-Wschodniej. W niniejszym artykule przyjmuję, że transformacja ustrojowa jako proces prowadzący do zmiany systemu politycznego składa się z sekwencji mniej lub bardziej gwałtownych zdarzeń obejmujących 1) tranzycję jako okres przejściowy pomiędzy reżimem autorytarnym a tym, co się jeszcze w pełni nie ukształtowało, co oznacza, że wynik zmiany stanowi niewiadomą i może, ale nie musi, doprowadzić do 2) konsolidacji demokracji, czyli procesu stabilizacji i dalszych przemian systemowych, prowadzących do utrwalenia demokracji jako typu reżimu politycznego.(abstrakt oryginalny)
Over the course of the transformation period, the Polish banking sector underwent a rapid and multi-directional development. Solidly serving the customers, banks were simultaneously building their economic potential and took care of their own stability and the security of deposits. There is no stable country without stable banks, just as there is no stable banking system in an unstable country. The Polish banking sector was and is strictly regulated and closely supervised, even with some symptoms of overregulation. The sector is safe, effective and modern though there are still some serious shortcomings, errors and regulatory delays, which reduce the possibility of providing a quality service to the customers of the banking sector. Despite the enormous progress which has been made in the development of the sector, banks have a relatively low capability to finance the development of the Polish economy. It is thus necessary to formulate a long-term strategy for the development of Polish banking and the surrounding institutions. Poland is a country of golden economic opportunities, and the Polish banking system offers similar opportunities. The Polish economy and the banking sector are faced with a number of challenges. Both the Polish economy and the banking sector are not free from threats. The important thing is to counteract the threats, meet the challenges, and seize the opportunities. After the experience of the last twenty-five years, we can be optimistic about the future. A lot of work is still ahead of us and it is important to know where we are headed.(original abstract)
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Podejmowane w latach 80. próby reformowania gospodarki kraju zakończyły się niepowodzeniem. Rozbudzone jeszcze w poprzedniej dekadzie konsumpcyjne aspiracje Polaków nie mogły być nadal realizowane. Z początkiem lat 80. nierównowaga w segmencie artykułów konsumpcyjnych wynosiła aż 80%. Było to efektem wcześniejszego wzrostu płac. Brak możliwości zaspokojenia rosnącego popytu skutkował kolejkami, reglamentacją, wprowadzeniem systemu kartkowego, spekulacjami, co z kolei wzmagało niezadowolenie społeczeństwa.(fragment tekstu)
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Only recently has the influence of culture on economic development been increasingly discussed among theoretical economists. Besides observing culture through cultural traditions inherited from ancestors, current social interactions are also considered as an influential factor. Over a long period of time, the research on East European transitional societies has been focused on formal institutions. Throughout that period, informal networks, many of which originated from the previous socio-political system, have mostly strengthened their position in the society and gained power in the formal structures. They helped in building the new capitalist states and therewith had positive effects by speeding up the transition process. Yet, in medium and long term, their activities typically resulted in state capture. This paper explores the persistence of tight informal and mostly inefficient formal business-government-society relations in Eastern Europe. It emphasises the influence of informal networks in the interaction of formal and informal institutions, and questions the possibility of new generations to make a turnaround in the functioning of the networks. Newly emerging social interactions are contextualised in the cultural dimensions: Power Distance and Collectivism versus Individualism. This paper argues that even when informal communities solely serve their own opportunistic purposes, the prevailing collectivist culture in the society provides tacit support to their existence and therewith delays the transformation from relation-based to rule-based governance. The empirical findings confirm the oversocialised view of the society and networks suggested by economic sociologists. Additionally, the changes in transitional institutional environment are deemed to be in line with the claims of institutional economists on durability and impact of informal institutions. (original abstract)
Artykuł analizuje znaczenie programu Partnerstwa Wschodniego Unii Europejskiej dla szerszego procesu transformacji systemowej państw poradzieckich, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji w Mołdawii. W oparciu o wskaźniki i dane statystyczne publikowane przez unijne instytucje oraz amerykańskie ośrodki naukowo-badawcze nakreślono implikacje strategii realizowanych wobec sześciu państw byłego Związku Radzieckiego. Na tym tle ukazano sytuację polityczno-gospodarczą Mołdawii oraz jej powiązania handlowe z Unią Europejską. (abstrakt oryginalny)
Transformacja ustrojowa wraz z prywatyzacją są najczęściej poruszanymi problemami ostatniej dekady. Oczekuje się, że prywatyzacja pozwoli lepiej rozdzielić obowiązki i odpowiedzialność między sektor państwowy i prywatny. Z punktu czysto ekonomicznego, transformacja systemowa oznaczać miała przekształcenie gospodarki centralnie planowanej zdominowaną przez państwową formę własności w gospodarkę opartą na mechanizmach rynkowych, w której własność prywatna dominowałaby nad własnością publiczną. W znaczeniu polityczno-prawnym oznaczać to miało przejście od porządku nakazoworozdzielczego do porządku, w którym gwarantowane byłyby swobody gospodarcze. Prywatyzacja stała się, więc integralnym składnikiem przekształceń własnościowych. Nie jest ona jednak celem samym w sobie, a jedynie środkiem służącym do osiągnięcia zakładanych celów ekonomicznych, wśród których można wymienić między innymi efektywność mikroekonomiczną, czyli efektywność przedsiębiorstw, czy efektywność alokacji makroekonomicznej zwanej w literaturze efektywnością gospodarki. Dlatego też prywatyzacja wymaga zrównoważenia czynników finansowych, politycznych oraz zarządzania firmą. Proces prywatyzacji budził niejednokrotnie kontrowersje, ale dotyczyły one raczej metod, technicznych szczegółów w rodzaju wyceny majątku, konkretnej ścieżki prywatyzacyjnej czy wyboru inwestora, a nie samej zasady znajdowania prywatnego właściciela dla państwowego majątku. Prywatyzować należy, więc możliwie szybko, ale przy zastosowaniu starannie dobranej strategii i metod sprzedaży majątku państwowego oraz dbałości o rozwój instytucji wspierających gospodarkę rynkową (abstrakt oryginalny)
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This article pertains to transformation of the service industry in Polish cities in recent years and describes the structure and character of service function changes, as well as the impact of these changes on the range of urban influence. Two basic development tendencies were identified: spatial dispersion and specialization. These tendencies result in a decrease or increase of the sphere of urban influence. (original abstract)
Węgry stanowią przykład kraju, który w okresie transformacji systemowej zdecydował się na stosowanie różnych odmian systemu kursu stałego: od systemu kursu sztywnego, poprzez system pełzającego pasma wahań, aż do tzw. widma ERM II. Od 2001 roku - kiedy to władze monetarne w ramach .strategii BCI zobowiązały się do osiągania założonych celów inflacyjnych, zachowując jednocześnie kontrolę kursu walutowego - wyraźnie widoczny był dualizm celów polityki pieniężnej. Perturbacje na węgierskim rynku walutowym w 2003 roku i związane z nimi duże koszty interwencji ukazały słabości przyjętego przez Węgry rozwiązania. W obliczu kolejnego ataku spekulacyjnego w lutym 2008 roku władze monetarne podjęły decyzję o upłynnieniu kursu forinta. Celem artykułu jest przedstawienie doświadczeń węgierskich z polityką kur-su walutowego, prowadzoną w warunkach ograniczeń wynikających z niespójnego czworokąta rozwiązań systemowych. W opracowaniu zostały przedstawione etapy polityki kursowej na Węgrzech i efekty jej stosowania. Szczególną uwagę zwrócono na działania interwencyjne podejmowane przez władze monetarne w celu utrzymania kursu. (fragment tekstu)
System transformation of economy is a specific period consisting of two phases: recession, which may be called transformational recession, and post-recessional growth. During the period of system transformations economy has a production potential formed for decades in economy different from the economy dominated by market rules and behaviour of entities. That potential is a heritage whose adaptation to new economic conditions determines the length of time and the course of the transformation process. Both general factors characteristic for capitalist countries and distinct factors specifying post-socialistic countries become unique in specific historical and national conditions. Mixture of general, specific and unique factors influence the Polish way to capitalism and its effect, i.e. its final form. The aim of this study has been to verify empirically one of the most important theories of business finances which has already been verified in conditions of capitalistic economy. As a result of that verification unique factors characterizing Polish economy in transformation will be determined. That aim, based on an analysis of relationship between depreciation of fixed assets of Polish enterprises and the level of fixed-capital investments, is the evidence that the theoretical model of DeAngelo and Modigliani cannot be disregarded. (fragment of text)
No analysis of panel attrition in the Polish LFS exists in the literature. This paper aims to partly fill this gap in three ways. First, it reckons that attrition amounted to about 6.5% in the years 1995-'96. Secondly, the paper shows that panel attrition can cause biased estimates of transitions among labour market statuses, leading, in particular, to underestimate the extent of numerical flexibility. Thirdly, this paper shows that albeit limited in the PLFS case, panel attrition is systematic. (fragment of text)
Teoria i praktyka restrukturyzacji wyrosła na gruncie wieloletnich doświadczeń rozwiniętych gospodarek rynkowych została z powodzeniem zaadaptowana dla celów związanych z procesem transformacji polskiej gospodarki, który został zapoczątkowany w 1989 roku. W ten sposób została ona ukształtowana jako restrukturyzacja transformacyjna, której podstawę stanowiła prywatyzacja i radykalna zmiana mechanizmów funkcjonowania rodzimych przedsiębiorstw. Współczesne realia gospodarcze, związane z powolnym przechodzeniem gospodarki naszego kraju w etap posttransformacyjny, wywołują potrzebę redefinicji sposobu postrzegania restrukturyzacji. Nowe podejście do restrukturyzacji jest przy tym silnie zdeterminowane procesami postępującej globalizacji i umiędzynaradawiania działalności przedsiębiorstw. Z nową perspektywą posttransformacyjnego postrzegania restrukturyzacji wiąże się także uznanie permanentnej restrukturyzacji jako nowego paradygmatu współczesnego zarządzania. Stąd celem artykułu jest przeprowadzenie analizy zakresu, celów oraz ewolucji wykorzystania restrukturyzacji w procesie przekształceń i rozwoju polskiej gospodarki po 1989 roku. (abstrakt oryginalny)
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Nearly 20 years into the process, the membership negotiations between the Russian Federation (RF) and the OECD were postponed in March 2014. Whereas, unofficially, the annexation of Crimea and the Ukrainian crisis are to be highlighted as the imminent culprits, the analysis of the negotiation process suggests that it was a matter of time for the OECD to suspend the talks. The objective of this paper is to examine that negotiation process as seen from the broader perspective of the attempted socio-economic reforms in the RF. It is argued that the OECD and the membership negotiation process proved very effective in introducing far reaching and comprehensive changes leading to the modernization in specific domains of the regulatory framework in the RF. To a large extent, nevertheless, these changes were not accompanied by corresponding adjustments with regard to the norms, values and principles that define the functioning of the RF. Overall, a case can be made of de jure modernization in RF rather than de facto. (original abstract)
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule poddano analizie związki między systemem polityczno-gospodarczym a możliwościami rozwojowymi państwa. Zastosowano interdyscyplinarne podejście wykorzystujące narzędzia nauk: ekonomicznych, prawnych i politycznych. Zweryfikowano powszechnie przyjmowane założenie będące podstawą transformacji systemowej w Europie Środkowej i Wschodniej, zgodnie z którym spośród gospodarek doganiających względnie lepsze wyniki osiągają gospodarki otwarte, oparte na systemie demokratycznym i gospodarce rynkowej. Jednocześnie posłużono się podstawowymi wskaźnikami makroekonomicznymi w odniesieniu do: Polski, Chorwacji, Białorusi i Serbii. Porównano zmiany ich: PKB, PKB per capita, eksportu, bilansów handlowych oraz wielkości napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Badaniem objęto okres 2000-2014 (lub 2013 rok). Weryfikacja założenia o dodatniej korelacji pomiędzy wprowadzeniem w życie zasad społeczeństwa demokratycznego, państwa prawa i gospodarki rynkowej a sukcesem gospodarczym na podstawie wybranych danych makroekonomicznych okazała się niemożliwa. W szczególności, jej nieprawdziwości zdają się dowodzić Białoruś i Chorwacja. Można w tym widzieć dowód zawodności tezy lub efekt czynników zakłócających. (abstrakt oryginalny)
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Polska polityka społeczna została ukształtowana na gruncie głębokich zmian systemowych, jakie dokonały się w kraju na początku lat 90. XX w. Pogłębiający się kryzys polityczny i ekonomiczny, otwarty konflikt społeczny doprowadził do załamania się ustroju i rozpoczęcia przekształceń w formie transformacji systemowej. Przejście od socjalistycznego systemu gospodarowania, opartego na własności państwa oraz centralnym planowaniu i zarządzaniu gospodarką, do kapitalistycznego systemu rynkowego spowodowało radykalne zmiany we wszystkich strukturach państwa. Konieczna była reorganizacja polityczna, ekonomiczna i społeczna kraju na poziomie: zarządzania instytucjami, organizacji zasad działania gospodarki, a także relacji wewnątrzspołecznych. Natomiast okres akcesyjny przed członkostwem w Unii Europejskiej to transformacja, mająca na celu: ekonomiczne ustabilizowanie gospodarki krajowej, dokonanie przekształceń w sferze prawno-instytucjonalnej oraz nawiązanie współpracy ekonomicznej i politycznej z państwami Europy Zachodniej. Kumulacja różnych politycznych, ekonomicznych i społecznych czynników zdeterminowała kierunek procesu transformacyjnego i modernizacyjnego w Polsce przełomu wieków, ale także ukształtowała nowe przesłanki konceptualizowania zadań i celów polityki społecznej. A zatem pytanie brzmi: w jakim stopniu kolejne procesy modernizacyjne zmieniły politykę społeczną, realizowaną w Polsce, w czasie odchodzenia od modelu socjalistycznego i dochodzenia do Europejskiego Modelu Społecznego?(abstrakt oryginalny)
Postsocjalizm jako kategoria empiryczna, stosowana przez etnologów i antropologów kultury, służy uchwyceniu charakterystycznej dla społeczeństw w stanie transformacji sytuacji współistnienia różnych systemów wartości, praktyk i instytucji społecznych oraz społecznych i kulturowych skutków doświadczenia socjalizmu. W tej perspektywie Ukraina jest dobrym przykładem ilustrującym szeroką gamę postaw względem dziedzictwa ZSRR od całkowitego odrzucenia po nostalgię. Pogłębiona refleksja nad specyfiką mentalności społeczności postsocjalistycznych przyczynia się do zrozumienia innych procesów, m.in. narodowotwórczych w krajach byłego ZSRR.(abstrakt oryginalny)
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Polska pod względem zasobów gruntów rolnych ma stosunkowo duże potencjalne możliwości w realizacji celów stawianych przed rolnictwem. W ujęciu geodezyjnym dysponuje 18,93 mln ha gruntów rolnych z tego około 13,97 mln ha to grunty orne. W okresie transformacji systemowej podstawową tendencją zmian w zakresie wykorzystania tych zasobów było szybkie zmniejszanie się powierzchni gruntów rolnych w użytkowaniu gospodarstw rolnych i pogorszenie skali ich wykorzystania w gospodarstwach rolnych (szybki wzrost gospodarstw bez produkcji rolnej oraz wzrost odłogowania i ugorowania gruntów w gospodarstwach prowadzących produkcję rolną). Wejście Polski do UE i objęcie rolnictwa WPR nie zahamowało wypadania gruntów rolnych z gospodarstw rolnych, natomiast poprawiło, przynajmniej formalnie, skalę wykorzystania ich w ramach gospodarstw rolnych. Skala wykorzystania gruntów rolnych jest silnie skorelowana ze strukturą obszarową gospodarstw i jest niższa im silniejsze rozdrobnienie gospodarstw. Podstawowym mankamentem dotychczasowego gospodarowania zasobami gruntów rolnych w Polsce jest słaba, w stosunku do potrzeb, dynamika poprawy struktury obszarowej gospodarstw rolnych, a przede wszystkim brak zdecydowanej tendencji szybkiego wzrostu powierzchni użytków rolnych w gospodarstwach powyżej 50 ha UR. Jeśli ta sytuacja nie ulegnie poprawie, możliwości konkurencyjne polskiego rolnictwa na WPR UE będą się szybko pogarszać. (abstrakt oryginalny)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.