W opracowaniu zarysowano uwarunkowania i ograniczenia tradycyjnego ujęcia racjonalności gospodarowania i przedstawiono podstawy nowej (indywidualnej i globalnej) racjonalności gospodarowania, opartej na wybranych aspektach fizycznych, informacyjnych i psychologicznych drugiej zasady termodynamiki. Na podstawie przeprowadzonych rozważań wysunięto postulat zastosowania długookresowego, holistycznego podejścia nie tylko do samej racjonalności gospodarowania, ale przede wszystkim do analizy złożonych powiązań systemów społeczno-gospodarczych z systemem przyrodniczym.(fragment tekstu)
Zaprezentowano ewolucję poglądów na temat racjonalności działania gospodarczego w szkołach ekonomii od starożytności po czasy obecne. Wywód dotyczący koncepcji racjonalności działania w każdej ze szkół poprzedzono krótkim omówieniem definicji i zakresu przedmiotowego ekonomii.
Teoria ekonomii, jak każda inna dziedzina wiedzy, musi co jakiś czas zbierać i porządkować swoje dokonania, systematyzować osiągnięte wyniki, zmierzać do wypracowania nowego poglądu na badane przez nią zjawiska. We współczesnych warunkach, bardziej niż kiedykolwiek wcześniej, należy racjonalnie gospodarować. Dominujące od lat sposoby pojmowania kategorii i realizowania postulatu racjonalności okazują się niewystarczające, co więcej, mogą być niewystarczające, z punktu widzenia potrzeby sprostania nowym wyzwaniom rozwojowym. Rozwiązanie problemu racjonalności gospodarowania we współczesnych warunkach wymaga zmiany wzorów myślenia o racjonalności w teorii ekonomii, co prowadzi do konieczności wypracowania nowej syntezy, której istotny element to globalny wymiar gospodarowania, jako przesłanka etyczna oraz jego konsekwencje społeczne. W teorii ekonomii racjonalność została jednak utożsamiona z zasadą racjonalnego gospodarowania i zgodnie z nią postępowanie racjonalne człowieka oznacza dążenie do tego, aby przy danym nakładzie środków uzyskać maksymalny stopień realizacji celu lub przy danym stopniu realizacji celu użyć minimalnego nakładu środków. Utożsamianie racjonalnego gospodarowania wyłącznie z zasadą racjonalnego gospodarowania, czyli ze statycznym zachowaniem się podmiotu, jest rozumieniem bardzo zawężonym. Wynika to z idei koncepcji racjonalności rozwijanej przez Langego, Webera i innych, zawierającej postulat wyboru mówiący o tym, że podejmowane działania powinny opierać się na rozumnych przesłankach, odpowiednio uzasadnionych. Koncepcja ta powinna być również rozpatrywana w szerokim kontekście czasowym i środowiskowym. (fragment tekstu)
Na podstawie przeprowadzonej krytycznej analizy literatury przed badaniami postawiono następujące hipotezy: H1: Wśród gospodarstw domowych można wyróżnić grupy różniące się strukturą wpływów decyzyjnych. H2: Istnieją statystycznie istotne różnice między wyróżnionymi segmentami w zakresie preferowania instrumentów (w zakresie ich oceny). H3: Oceny (zachowania) są racjonalne (w sensie racjonalności metodologicznej). Wyniki prezentowanych analiz pochodzą z badań przeprowadzonych przez autora na reprezentatywnej próbie wielkopolskich gospodarstw domowych w 2007 r. (fragment tekstu)
Celem opieki lekarskiej i farmaceutycznej jest najskuteczniejsza, najbezpieczniejsza i najbardziej dogodna dla pacjenta farmakoterapia oraz ograniczenie zbędnych nakładów na ochronę zdrowia. Warunkiem racjonalizacji gospodarowania lekami jest współpraca lekarza, farmaceuty i samego pacjenta. Zarówno lekarze jak i farmaceuci w większości przypadków widzą konieczność informowania swoich pacjentów o aspektach ekonomicznych związanych z terapią. Taką potrzebę dostrzega prawie połowa pacjentów. Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że aż 18% chorych czasami lub nigdy nie realizuje przepisanych recept, dla 39% barierą może być cena. Cena leku obok skuteczności i bezpieczeństwa to najważniejsze kryterium w akceptacji lub odrzuceniu terapii. Mała jest tolerancja pacjentów związana z potencjalnym podwyższeniem ceny leku. 77% pacjentów chciałoby być informowanych o istnieniu tańszego odpowiednika, jeśli taki istnieje, tylko 35% zna takie odpowiedniki. Prawie połowa pacjentów zawsze lub czasami prosi lekarza o przepisanie najtańszego odpowiednika.(abstrakt oryginalny)
Przedstawiono ważniejsze poglądy na temat racjonalnego gospodarowania. Podstawą rozpoczęcia rozważań było pytanie - dlaczego Profesor Oskar Lange użył właśnie powyższej nazwy, a nie określił na przykład, że są to sposoby poprawy efektywności gospodarowania. Jeśli zatem są to w istocie zasady racjonalnego gospodarowania, również w ujęciu ex ante, i chodziłoby o takie działania, które powiększałyby wynik finansowy danego podmiotu, to wydaje się, że zasada racjonalnego gospodarowania w dotychczasowym brzmieniu nie wyczerpuje złożoności zagadnienia. Autor proponuje rozszerzenie treści tej zasady.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule scharakteryzowano przedsiębiorczość w najmniejszych miastach regionu łódzkiego, za które uznano ośrodki liczące do 5 tys. mieszkańców. W szczególności w miastach, prze- śledzono i zidentyfikowano tempo oraz kierunek rozwoju podmiotów gospodarczych, a także podjęto próbę zweryfikowania czy i na ile wielkość miasta mierzona liczbą jego mieszkańców determinuje tempo i rodzaj podejmowanej w mieście działalności gospodarczej. Badania dotyczyły okresu między 2004, a 2014 rokiem i wykorzystano w nich następujące dane: liczbę podmiotów gospodarczych ogółem, liczbę przedsiębiorców - osób fizycznych, liczbę spółek prawa handlowego, w tym z kapitałem zagranicznym oraz liczbę podmiotów z uwzględnieniem wybranych sekcji PKD. Ponadto, w artykule przeanalizowano także wszystkie strategie rozwoju badanych miast pod kątem ujęcia w nich kwestii związanych z przedsiębiorczością. W toku badań stwierdzono, że liczba mieszkańców miasta tylko w niewielkim stopniu determinuje poziom aktywności przedsiębiorczej jego mieszkańców. Dużo bardziej istotna jest ogólna sytuacja społeczno-gospodarcza miasta oraz zaufanie jego mieszkańców do lokalnego rynku. (abstrakt oryginalny)
Dokonując zróżnicowania pojęć racjonalności, autor podejmuje próbę zarysowania pojęcia racjonalności złożonych jednostek gospodarczych. Koncepcja staje się podstawą dla krytycznych obserwacji dotyczących realizacji reformy gospodarczej w Polsce w latach 1982 i 1983. Autor jest zdania, że konstruowanie racjonalnego systemu gospodarczego wymaga innego mechanizmu porządkowania celów jednostek gospodarczych i ich pełną harmonizację. W praktyce zmiany dotyczyły przede wszystkim instrumentów polityki gospodarczej. Efektem takiego wdrożenia jest szereg nieoczekiwanych i negatywnych zjawisk gospodarczych.
Celem podmiotów uczestniczących w procesach gospodarowania jest osiąganie indywidualnych i zbiorowych korzyści. Podmiotom, które w trakcie ewolucji procesów gospodarowania nauczyły się wybierać najbardziej efektywne środki do zaspokojenia rosnących potrzeb przy jednocześnie ograniczonych zasobach przypisano cechę racjonalności. Jednak racjonalność w procesach gospodarowania ograniczona jest przez wiele czynników. Głównym celem opracowania jest zatem identyfikacja barier w racjonalności gospodarowania podmiotów funkcjonujących na rynku w świetle wybranych koncepcji ekonomicznych. (abstrakt oryginalny)
W artykule przedstawiono raport, przygotowany przez Fundację Bankową im. Leopolda Kronenberga we współpracy z instytutem Pentor, pt. "Postawy Polaków wobec oszczędzania". Badanie przeprowadzono na grupie reprezentacyjnej 1000 Polaków powyżej 15 roku życia. Zdecydowana większość pytań pokrywała się z ankietami przeprowadzonymi w dwóch ubiegłych latach, w raporcie znajdują się również porównania sytuacji z minionymi latami.
Jednym z celów artykułu jest próba pogodzenia wymagań metodologicznych z szeroko rozumianą funkcją użytkową teorii naukowych przez wykazanie słuszności założenia o racjonalności jednostek ludzkich. Zdaniem autora, dotychczasowa dyskusja między zwolennikami i przeciwnikami modelu człowieka racjonalnego jest wynikiem odmiennego rozumienia i definiowania analizowanych pojęć. Autor stara się również wykazać, że dyskusja o racjonalności w głównej mierze jest dyskusją dotyczącą specyficznych cech informacji. Dlatego konieczne jest zwrócenie bacznej uwagi na problemy opisywane przez ekonomikę informacji. (fragment tekstu)
Artykuł ma na celu ukazać, że prócz dóbr istnieją także rzeczy, które ujemnie wpływają na dobrobyt konsumenta lub producenta. Są to rzeczy lub świadczenia, określane mianem produktów o wartości negatywnej, które - wchodząc w skład zmiennych funkcji produkcji lub funkcji użyteczności danego podmiotu - powodują obniżenie uzyskiwanego przez niego poziomu dobrobytu. Ta cecha pozwalająca wyodrębnić spośród masy rzeczy, z którymi się stykamy, produkty o wartości ujemnej, pozwala sprecyzować jedną nieodłączną ich cechę. Jest nią nadmiar.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In this paper, economic rationality is measured us- ing the tools of behavioral economics, and the extent to which factors such as field of study, place of origin, gender, interest in economics and economic situation affect this rationality is determined. The authors hypothesize that among these factors, place of origin may be of particular importance due to, among other things, differences in the quality of education between urban and rural areas. In order to verify this hypothesis, Poisson regression and data from a survey conducted on a sample of 232 students of universities in Poznań were used. The developed model proved that the influence of both field of study and interest in economics was statistically significant. Moreover, in some cases place of origin and economic situation (if one's situation is classified as the worst) were also significant factors. The findings from the survey allowed us to identify the profile of the least economically rational student: a person from a town of up to 250,000 inhabitants, in a field of study within the humanities, in the worst financial situation.(original abstract)
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono koncepcję różnych sposobów powiększania wyniku finansowego, uwzględniając zmiany ilości produkcji, cen produkowanych wyrobów i ponoszonych kosztów. Stwierdzono, że najlepszy jest wariant poszukiwań i likwidacji błędów w procesie produkcji, na drugim miejscu co do skali dobroci jest wariant ekstensywny polegający na niewielkim spadku wartości produkcji na skutek jeszcze większego zmniejszenia kosztów całkowitych, na trzecim - wariant półintensywny wyrażający się wzrostem produkcji na skutek zmian optymalizacyjnych w strukturze kosztów całkowitych lub substytucji jakościowo-asortymentowej, przy zachowaniu niezmienionego ogólnego poziomu kosztów całkowitych, na czwartym - półekstensywny (oszczędności środków), to znaczy utrzymania wartości produkcji i obniżenia kosztów. Najbardziej ryzykowny jest wariant intensywny - maksymalnego efektu, gdzie zwiększane są koszty w oczekiwaniu na jeszcze większy wzrost wartości produkcji, dlatego zwiększanie kosztów musi być poprzedzone dogłębną analizą i rozważeniem czy nie ma innych, wcześniej wymienionych sposobów zwiększania wyniku finansowego. (abstrakt oryginalny)
Purpose: The aim of the paper is to investigate the homogeneity of the sustainability strategies of corporates having subsidiaries located in different countries. Design/methodology/approach: literature review and interviews conducted in Czech and German subsidiaries of international corporate. Findings: Since the report Our Common Future published 1987 the terms sustainable development (SD), corporate sustainability (CS) and corporate social responsibility (CSR) rose to the prominence of mantras. Even though these terms are not exactly identical, they are often seen together and interchanged indiscriminately. The proliferation of these words over the last decade and their ambiguous character add uncertainty and confusion about their meaning and lead to heterogeneity of these strategies worldwide. These diversifications can be traced back to the different origins of these concepts, in which historical, cultural and socio-economic factors (including different language or views of the firm's role in society) have played a decisive role. Originality/value: The results presented in this paper are based on the literature review and interviews conducted in Czech and German subsidiaries of international corporate.(original abstract)
Artykuł stanowi wstępny szkic dotyczący problematyki racjonalności gospodarowania w skali globalnej. Omówiono podstawowe założenia racjonalności gospodarowania, podjęto problem "sporu o globalizację", zwrócono również uwagę na dychotomię stanowisk teoretycznych dotyczące tego zjawiska.
Gospodarowanie w przedsiębiorstwie ma miejsce zawsze w konkretnej sytuacji wynikającej z systemu gospodarowania państwa oraz z obiektywnie i subiektywnie ukształtowanej sytuacji przedsiębiorstwa, zdeterminowanej wielkością posiadanego kapitału, zasobów czynników produkcji, ich poziomem technicznym, organizacyjnym i społecznym, które określają rzeczywistą pozycję przedsiębiorstwa w systemie gospodarczym, a w warunkach rynkowych jego konkurencyjność. Ograniczoność zasobów czynników produkcji, coraz trudniejszy do nich dostęp, stosowana w polskich warunkach polityka trudnego pieniądza eliminują możliwość stosowania ekstensywnego /ilościowego/ sposobu gospodarowania. W tej sytuacji racjonalność działania gospodarczego nie jest już warunkiem sukcesu, lecz warunkiem przetrwania gospodarującej społeczności. Sytuacyjne warunki gospodarowania stworzone przedsiębiorstwu przez państwo wynikają z przyjętej koncepcji rozwoju, stanowiącej zbiór społecznych, politycznych, gospodarczych i technicznych rozstrzygnięć głównych problemów, które niesie ze sobą rozwój. (fragment tekstu)
Sfera nieproduktywna ma pewne specyficzne cechy. Stąd duże znaczenie kategorii pieniężnych. W sektorze nieprodukcyjnym nie ma reprodukcji w formie pieniężnej. Dlatego też wykorzystanie środków finansowych ogranicza się do wydatków instytucji funkcjonujących w sektorze nieprodukcyjnym. Kategorie pieniężne nie stanowią podstawowego kryterium wyboru w tym sektorze, mimo to mogą być wykorzystywane jako instrument racjonalnego działania. Dużą rolę w funkcjonowaniu sfery nieprodukcyjnej odgrywa system planowania finansowego i system finansowy podmiotów funkcjonujących w tej sferze. Aby poprawić racjonalność zarządzania w sektorze nieprodukcyjnym, konieczne są zmiany w dotychczasowej praktyce.