On September 21-24, 2011, the Chair of Theory and Philosophy of Law in the Faculty of Law, Administration and Economy of the University of Wroclaw held an academic conference in the town of Karpacz entitled "Is this the end of the theory of law?". The main goal in selecting such a subject for the conference was to initiate a discussion focused on the analysis of the condition of the legal theory research programme. The question about the end of theory also hinted at the necessity of examining the state of Polish legal theory scholarship. The reason for selecting such a title for the conference was to raise doubts about the condition of the Polish theory of law, as well as to induce the conference participants to polemicize with one another on this controversial problem. The second area of interest was the issue of the status, tasks and profile of the Polish theory of law viewed as a research discipline. The crisis of the research programme, which was dominant not so long ago, gave rise to questions about the future nature of jurisprudence. The problem outlined above was the point of departure for discussions covering a number of topics. The meeting was dominated by the question in the title. (fragment of text)
Artykuł przedstawia trzy perspektywy analityczne problemu zamknięcia argumentacji prawniczej na tle centralnych założeń interpretacyjnych dwóch wiodących polskich teorii wykładni, tj. koncepcji klaryfikacyjnej oraz derywacyjnej. Autor prezentuje tezę, że zdolność wykładni operatywnej do regulacji stosunków społecznych jest m.in. wypadkową konkluzywności danego paradygmatu wykładni oraz kontekstu kulturowego, w jakim został osadzony. Niezależnie od uprawomocnienia wyniku interpretacji w dyskursie prawniczym, tj. w środowisku profesjonalistów, możliwa jest sytuacja, gdy dyrektywy wykładni, które stanowią artefakt kulturowy, nie są w pełni kompatybilne z ideologicznymi oraz aksjologicznymi założeniami kultury prawnej i politycznej danego społeczeństwa, stanowiąc niejako kontrproduktywny element tejże kultury.(abstrakt oryginalny)
Potrzeba komparatystycznego badania prawa pracy nie jest nowa, wydaje się jednak, że ta metoda badawcza zyskała na znaczeniu w momencie jednoczenia się państw europejskich, działających obecnie jako Unia Europejska. Rozszerzanie zasięgu prawotwórczego Unii Europejskiej pozwala badać prawo pracy również na płaszczyźnie jego ujednolicania oraz wpływu instytucji stanowionych przez prawo unijne na prawodawstwa krajów członkowskich oraz tych, które wciąż pozostają niezrzeszone. Niezastąpionym wzbogaceniem prowadzonych badań jest odwoływanie się do doświadczeń innych porządków prawnych, przyjętych przez nie rozwiązań oraz mechanizmów funkcjonowania różnych instytucji prawnych. Współczesne zdobycze techniki, szczególnie Internet, oraz względna łatwość podróżowania pozwalają znacznie szybciej niż kiedyś docierać zarówno do źródeł prawa innych państw, jak i do znawców tychże praw Wszystko to ułatwia prowadzenie badań naukowych o charakterze komparatystycznym. W celu poszerzenia perspektyw ścisłej międzynarodowej kooperacji naukowców zajmujących się badaniem prawa pracy powstają sieci umożliwiające współpracę. Siecią zrzeszającą pracywistów z całego świata jest np. Labour Law Research Network (LLRN). Rozmach przedsięwzięcia LLRN jest bardzo duży. Formuła taka wydaje się niezmiernie interesująca i istotna. Jednak nie wyczerpuje wszystkich potrzeb w zakresie pożądanych płaszczyzn ułatwiających komparatystyczne badanie prawa pracy. Powstałą lukę starają się wypełnić założyciele Labour Law Education Society (LLES). (fragment tekstu)
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Standardem europejskim jest zasada dobrej administracji wywodzącą się z idei państwa prawnego, wspólną dla tradycji konstytucyjnych państw członkowskich Unii Europejskiej. Obejmuje ona miedzy innymi obowiązek starannego i bezstronnego zbadania relewantnych okoliczności sprawy, obowiązek rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, obowiązek uzasadnienia decyzji, prawo do bycia wysłuchanym i dostępu do akt. (abstrakt oryginalny)
Zadaniem tej pracy i ambicją autora nie jest oczywiście próba zdefiniowania pojęcia prawa. Wskazując na problem braku jednoznaczności w definiowaniu, a później w stosowaniu pojęcia, autor stawia sobie o wiele bardziej ograniczone cele. Poszukuje raczej bowiem precyzji wypowiedzi, o którą dziś zaiste trudno, także, niestety, w dyskusjach może nie tyle prawniczych, co dotyczących zjawisk prawnych, gdzie myli się często stan de lege lata ze stanem postulowanym, de lege ferenda. (fragment tekstu)
In conclusion, the desire to commit an act would not change the ascertainment that the act should be committed with direct intent will, however, impact the intent and the burden of the act by satisfying additional subjective elements. Only art. 30 of the ICC Statute is an exception presenting the definition of "mental element", though it is perceived differently by the doctrine representatives from different countries. The concept by O. Triffterer has not won worldwide recognition among the supporters of the theory that there should be applied the provision stipulating otherwise than art. 30 of the ICC Statute and those who do not recognise the difference between "Tatbestand" and "mens rea". It seems that the Triffterer's concept has not been approved as, allegedly, the principles of criminal responsibility should be distinguished from the crime definitions within the ICC jurisdiction. Taking into account the ICC experience, a conclusion may be drawn that art. 30 is applied when there are no other specific provisions relating to mental element in the regulations of the ICC Statute, the Elements of Crime or customary law. (original abstract)
Problematyka wykładni prawa budziła i budzi duże zainteresowanie zarówno prak-tyki, jak i nauki prawa. Tradycyjne topiki prawnicze są nadal w powszechnym użyciu, ale w teorii prawa poszukuje się dla nich podbudowy w zasadach komunikacji powszechnej, modyfikując je pod potrzeby interpretacji tekstów normatywnych. Współcześnie najwięcej uwagi poświęca się w tym zakresie tzw. maksymom i implikaturom Paula Grice'a.(abstrakt oryginalny)
W artykule dokonano charakterystyki dyskrecjonalnej władzy ustawodawczej. Autor zanalizował problem w ujęciu tradycyjnym (proces legislacyjny sprowadza się do decyzji organów ustawodawczych, a zakres ich dyskrecjonalnej władzy wyznaczają normy konstytucyjne i regulacje prawne przyjęte w ramach organizacji procesu tworzenia prawa) oraz w oparciu o propozycję szerszego ujęcia procesu tworzenia prawa. W tym ostatnim ujęciu proces tworzenia prawa obejmuje wiele etapów (również przedlegislacyjnych), w konsekwencji analiza władzy dyskrecjonalnej powinna dotyczyć różnych podmiotów podejmujących decyzje. Z punktu widzenia przedstawionej charakterystyki zakresu władzy dyskrecjonalnej istotne są nie tylko wyznaczające jej granice przepisy prawa, lecz także standardy demokratycznego państwa prawa. Stopień (nie)respektowania standardów stwarza sytuację ewidentnie różniącą się od naruszenia reguł prawnych, ale mającą istotny wpływ na tworzone prawo i funkcjonowanie całego systemu prawnego. Ponadto stanowi on również wyzwanie dla sądów i wpływa na korzystanie z dyskrecjonalnej władzy przez sędziów. (abstrakt oryginalny)
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł przedstawia koncepcję intencji dzieła opracowaną przez włoskiego filozofa, Umberto Eco, i zestawia ją z paradygmatem interpretacyjnym w prawie. Jako że koncepcja intencji dzieła nie jest wyczerpująca ani skończona, uzupełniona została pokrewnymi stanowiskami (paninterpretacjonizm Stanleya Fisha czy idea śmierci autora Rolanda Barthesa) tak, żeby otrzymać w miarę usystematyzowany zbiór poglądów, który może stanowić podstawę nie tylko do zaprezentowania nowego podejścia do interpretacji, ale również do ukazania różnic między omawianą koncepcją a teorią klaryfikacyjną i teorią derywacyjną. Porównanie przeprowadzone będzie w dwóch aspektach: po pierwsze, sytuacji wykładni (tj. kiedy dochodzi do wykładni) oraz, po drugie, dyrektyw wykładni (tj. jak wygląda procedura wykładni). (abstrakt oryginalny)
Prawa ochrony środowiska nie da się zakwalifikować jednoznacznie i bez zastrzeżeń jako części prawa publicznego lub jako części prawa prywatnego. Zawiera ono bowiem zarówno elementy charakterystyczne dla prawa publicznego, jak i dla prawa prywatnego. Tym samym można mówić o publicznym prawie ochrony środowiska i prywatnym prawie ochrony środowiska, a zatem rozważać jego różnorodną naturę. Tam, gdzie na plan pierwszy wybija się kwestia interesu publicznego, mówimy o publicznym prawie ochrony środowiska. Tam natomiast, gdzie można dostrzec dominację interesu prywatnego, można mówić o prywatnym prawie ochrony środowiska. (abstrakt oryginalny)
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Bogate i barwne życie Leona Petrażyckiego było przedmiotem zainteresowania wielu prawników i socjologów. Poglądy uczonego dotykają relacji prawa i moralności oraz podkreślają fenomen prawa. W polemice z F. Lisztem, prof. Leon Petrażycki wyraził swoje poglądy również w obszarze prawa karnego. Artykuł stanowi przypomnienie dwóch wybitnych uczonych i ich poglądów na kluczowe pojęcia prawa karnego. (abstrakt oryginalny)
Badania nad statusem naukowym dogmatyki prawa nie należą obecnie do głównego obszaru zainteresowań teorii czy filozofii prawa. określenie "paradygmat dogmatyki prawa" weszło do słownika teorii prawa, a jego używanie sugeruje nawiązanie do teorii Kuhna. Nie należy jednak zakładać, że ilekroć mówi się o "paradygmacie" dogmatyki prawa ma się na myśli teoretyczne uwikłanie tego terminu; może on znaczyć tyle co wzór, model itp. Konteksty mówienia o paradygmacie dogmatyki prawa w mocniejszym, teoretycznym sensie wskazują na krzyżowanie się różnych intencji. Po przypomnieniu niektórych elementów teorii Kuhna, ważnych z punktu widzenia zastosowania jej do nauk społecznych (2), zajmiemy się analizą badań Aulisa Aarnio poświęconych zastosowaniu koncepcji paradygmatu dla wyjaśnienia fenomenu dogmatyki prawa, wykazując ich ewolucję prowadzącą do konkluzji o zasadniczej stałości paradygmatu dogmatyki prawa (3). Dalej zajmiemy się próbą wyjaśnienia przyczyn niepowodzenia paradygmatycznego opisania dogmatyki prawa (4). Konkluzje powiązane będą z odniesieniem się do tezy Aleksandra Peczenika o wartości sposobu uprawiania dogmatyki prawa dla dyskursu praktycznego w ogóle (5). (fragment tekstu)
Artykuł ma odpowiedzieć na pytanie, czy prawodawca może odsyłać do takich (szeroko rozumianych) pozaprawnych norm postępowania, które są niezgodne z obowiązującym prawem. (fragment tekstu)
Wykładnia tekstów prawnych wzrosła dziś do rangi filozofii interpretacji, pozostając w ścisłym związku z koncepcjami filozofii języka. Na początku dwudziestego wieku przedmiotem badań filozofów stał się język. Wartość poznawcza języka z czasem została doceniona również przez inne dziedziny nauki. Jego szczególną rolę odnajdujemy w pracach językoznawców, literaturoznawców, oraz prawników. Owy rozwój badań nad językiem zmusił także prawników do próby odpowiedzi na pytanie, jak w obecnym spojrzeniu filozofów na język powinno się rozumieć język prawa, a co ważniejsze, jak interpretować język tekstów prawnych. Czołowym przedstawicielem polskiej teorii prawa, który swoje badania skupił na zagadnieniu poprawnej wykładni tekstów prawnych był Jerzy Wróblewski. Teoria wykładni Jerzego Wróblewskiego bezsprzecznie została oparta o dyrektywalną koncepcję znaczenia Kazimierza Ajdukiewicza. (fragment tekstu)
Celem artykułu jest wskazanie niektórych relewantnych działań mownych w sferze prawoznawstwa, a tym samym podkreślenie doniosłości ich analizy w relacjach społecznych. Pomijam w jego treści znaczenie i uzasadnienie takiej analizy w sferze samego językoznawstwa oraz filozofii języka, a koncentruję się jedynie na wykazaniu jej konieczności dla prawa pozytywnego, choć to obszar filozofii języka, językoznawstwa i lingwistyki stanowi zawsze punkt wyjścia dla analizy wskazanej problematyki. (fragment tekstu)
W polskiej teorii wykładni kluczowe znaczenie przypisuje się pojęciu "racjonalnego prawodawcy", traktując założenia co do racjonalności prawodawcy jako głęboką strukturę prawniczego dyskursu interpretacyjnego. Co więcej, liczne odwołania do tego pojęcia występują także w orzecznictwie sądowym - koncepcja oparta na założeniu racjonalności prawodawcy funkcjonuje nie tylko na gruncie teorii prawa, lecz również w prawniczej praktyce interpretacyjnej. Niniejszy artykuł stanowi próbę rekonstrukcji takiego sposobu argumentacji prawniczej, który odwołuje się nie tyle do idealizujących założeń na temat racjonalności prawodawcy, lecz do zamierzeń, które w sposób uzasadniony można przypisać rzeczywistemu prawodawcy.(fragment tekstu)
Celem artykułu jest wskazanie na znaczenie dystynkcji kontekstu odkrycia i kontekstu uzasadnienia w myśleniu prawniczym na przykładzie dyskursywnej koncepcji prawa, jaką jest topika. Takie ujęcie tematu wymaga w pierwszej kolejności przedstawienia idei i sensu rozróżnienia obu perspektyw zarówno w filozofii nauki, gdzie ma ono swój początek, jak i w filozofii prawa, a następnie podjęcia próby jego aplikacji na gruncie topiki prawniczej. Zaznaczyć przy tym należy, że poniższe rozważania mają charakter filozoficzno-prawny, a nie dogmatyczno-prawny, nie odwołują się zatem bezpośrednio do żadnej z dziedzin prawa. (fragment tekstu)
Referat poświęcony został pracy i dorobkowi naukowemu Kazimierza Opałka. Kazimierz Opałek był światowej klasy, wybitnym teoretykiem prawa, a jego twórczość była wielowątkowa. Jego zainteresowania obejmowały historię i historię filozofii prawa, filozofię i metodologię ogólną, metodologię prawoznawstwa, językoznawstwo, aż do teorii dogmatyki prawniczej. Fenomen Kazimierza Opałka polegał między innymi na tym, że nie będąc w ścisłym tego słowa znaczeniu historykiem, stał się jednym z wybitniejszych znawców polskiego Oświecenia, posiadał wiedzę z zakresu metodologii nauk i logiki. W rezultacie zajmował się zarówno historią filozofii prawa, jak i metodologią prawoznawstwa, zwłaszcza zaś problematyką związaną z szeroko rozumianą teorią dyrektyw i norm.
Artykuł dotyczy specyficznej współzależności między identyfikacją a intencjonalnym wyjaśnianiem czynności konwencjonalnych (w szczególności prawnie doniosłych czynności konwencjonalnych). Autor charakteryzuje tą współzależność jako "konstytutywną", ponieważ odgrywa ona konstytutywną rolę przy identyfikacji danej czynności konwencjonalnej. Można wyrazić to formułą: "osoba O dokonała czynności konwencjonalnej CK1" tylko wtedy, gdy "osoba O dokonała czynności konwencjonalnej CK1, ponieważ osoba O kierowała się intencją dokonania czynności konwencjonalnej CK1". W artykule analizowana jest logiczna i argumentacyjna struktura wskazanej współzależności. W świetle dokonanej analizy autor uznaje, że konstytutywna współzależność skłania do traktowania odpowiedniej intencji jako elementu samej czynności konwencjonalnej (w przeciwieństwie do poglądu przyjmowanego w teorii czynności konwencjonalnych) oraz postulowania istnienia, obok reguł konstytutywnych, właściwych dla danej czynności reguł weryfikacji. Uznanie odpowiedniej intencji za element czynności konwencjonalnej przemawia zaś przeciwko kauzalizmowi, traktującemu intencje jako przyczyny zachowań. (abstrakt oryginalny)
Publikacja stanowi drugi z cyklu artykułów poświęconych konceptualizmowi prawniczemu jako ogólnej teorii prawa. Autor analizuje analogie między konceptualizmem prawniczym a znanymi dotychczas podstawowymi teoriami prawa. Celem artykułu jest wskazanie, że konceptualizm prawniczy może być traktowany jako wspólny mianownik dla dotychczasowych teorii ze względu na obecną w konceptualizmie oraz w innych teoriach poważną rolę rozumu. Konceptualizm może również zastąpić dotychczasowe teorie.(abstrakt oryginalny)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.